Türkiye’nin Net Uluslararası Yatırım Pozisyonu Açığı 320,4 Milyar Dolara Geriledi

Türkiye bayrağı, finans grafiği ve 320,4 milyar dolar net uluslararası yatırım pozisyonu açığını anlatan temsili manşet

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) Eylül 2026 dönemine ilişkin Uluslararası Yatırım Pozisyonu (UYP) istatistikleri, Türkiye’nin yurt dışı varlıklarının arttığını ve yurt dışına karşı finansal yükümlülüklerinin gerilediğini gösterdi. Üçüncü çeyrek sonunda net uluslararası yatırım pozisyonu eksi 320,4 milyar dolar olarak gerçekleşti. Haziran sonundaki yaklaşık 389,8 milyar dolarlık açıkla karşılaştırıldığında net pozisyon açığında belirgin bir daralma yaşandı.

Yurt dışı varlıklar 428,5 milyar dolara çıktı

TCMB verilerine göre Türkiye’de yerleşiklerin yurt dışı varlıkları eylül sonu itibarıyla bir önceki çeyreğe göre yüzde 6,9 artarak 428,5 milyar dolara yükseldi. Aynı dönemde yabancılara karşı finansal yükümlülükler yüzde 5,3 azalarak 748,9 milyar dolara indi. İki kalem arasındaki farkın eksi 320,4 milyar dolar olması, Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonunun hâlen negatif olduğunu ancak önceki çeyreğe göre iyileştiğini ortaya koydu.

Uluslararası yatırım pozisyonu, bir ülkenin belirli bir tarihte yurt dışındaki finansal varlıkları ile yabancıların o ülkedeki finansal alacaklarının stok değerini ölçüyor. Bu nedenle net pozisyondaki değişim yalnızca yeni sermaye girişleri veya borç ödemeleriyle açıklanamıyor; döviz kurları ve varlık fiyatlarındaki değerleme hareketleri de tutarları etkileyebiliyor.

Rezerv varlıklar 166,1 milyar dolara yükseldi

Yurt dışı varlıklardaki artışta rezerv kalemi dikkat çekti. Türkiye’nin rezerv varlıkları ikinci çeyrek sonuna göre 18,6 milyar dolar artarak 166,1 milyar dolara ulaştı. Aynı dönemde yurt dışındaki doğrudan yatırım varlıkları yüzde 2,3 yükselişle 83 milyar dolar oldu.

Varlık tarafındaki finansal türevler kalemi yüzde 24 artarak 3,1 milyar dolara, diğer yatırımlar yüzde 4,1 yükselişle 167,1 milyar dolara çıktı. Buna karşılık bankaların yabancı para cinsinden yurt dışı varlıkları yüzde 1,1 azalarak 47,6 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Yabancıların doğrudan yatırım stoku 175,2 milyar dolar

Türkiye’nin yurt dışına karşı yükümlülüklerinde doğrudan yatırımlar bir önceki çeyreğe göre yüzde 17,8 gerileyerek 175,2 milyar dolara indi. Portföy yatırımları yüzde 3,3 düşüşle 149,5 milyar dolar olurken, bu kalem içinde yer alan hisse senetleri ve yatırım fonu payları yüzde 16,6 azalarak 41,4 milyar dolara geriledi.

Doğrudan yatırım stokundaki değer kaybı, yatırımcıların aynı büyüklükte sermayeyi Türkiye’den fiilen çıkardığı anlamına gelmez. Özellikle şirket ve hisse değerlemelerindeki değişimlerin stok büyüklükleri üzerindeki etkisi ayrıca dikkate alınmalıdır.

Diğer yatırım yükümlülükleri arttı

Finansal türevlerden kaynaklanan yükümlülükler yüzde 41,7 azalarak 4,1 milyar dolara inerken, diğer yatırımlar yüzde 1 artışla 420,2 milyar dolar oldu. Böylece diğer yatırımlar, Türkiye’nin uluslararası yatırım pozisyonunun yükümlülük tarafında en büyük kalem olmayı sürdürdü.

Bu dağılım, dış finansman yapısının doğrudan yatırımlar, portföy araçları ve kredi-mevduat gibi diğer yatırım bileşenlerinden oluştuğunu gösteriyor. Kalemlerin vade ve risk özelliklerinin farklı olması, net pozisyonun değerlendirilmesinde toplam stokun yanı sıra ayrıntılı dağılımın da incelenmesini gerektiriyor.

Net yatırım pozisyonundaki iyileşme ne anlama geliyor?

Net uluslararası yatırım pozisyonu açığının azalması, Türkiye’nin yurt dışına karşı finansal yükümlülükleri ile varlıkları arasındaki farkın daraldığı anlamına geliyor. Ancak negatif pozisyonun devam etmesi, yabancıların Türkiye üzerindeki finansal alacaklarının Türkiye’nin yurt dışındaki varlıklarını aşmayı sürdürdüğünü gösteriyor.

Bundan sonraki dönemlerde rezervlerdeki değişim, yurt dışı yatırımların değeri, uluslararası finansman akımları ve küresel piyasalardaki fiyat hareketleri, UYP’nin yönünü belirleyen başlıca unsurlar olacak. Eylül sonu verileri, yılın üçüncü çeyreğinde dış finansal bilançonun stok bazında iyileştiğini ortaya koydu.