Kanada hükümeti, Vancouver Limanı’nda inşa edilmesi planlanan 5,9 milyar Kanada doları değerindeki Roberts Bank Terminal 2 konteyner terminalini ulusal öneme sahip projeler arasına aldı. 30 Ekim 2026’da alınan kararla projenin ticari faaliyete geçiş hedefi 2039’dan 2035’e çekildi. Ancak nihai yatırım kararı henüz verilmedi. Hükümet, projenin uygulanabilirliğine ilişkin sürecin 2027 ortalarına kadar netleşmesini bekliyor.
Britanya Kolombiyası eyaletinin Delta kentinde, mevcut Roberts Bank terminallerinin yanında kurulması planlanan proje, Kanada Yapı Yasası’nın 1. Eki’ne eklendi. Bakanlar Kurulu’nun PC 2026-1047 sayılı kararıyla gerçekleştirilen listeleme, Vancouver Fraser Liman Otoritesi (VFPA) tarafından yürütülen yatırımın federal düzeyde öncelikli projeler arasına alınmasını sağladı.
Kanada hükümeti, ulusal öneme sahip projeler listesine dahil edilmenin ticari faaliyetlerin başlangıcını dört yıla kadar öne çekebileceğini açıkladı. Terminal için belirtilen 5,9 milyar Kanada doları tutarındaki maliyet ise finansman giderlerini kapsamayan sermaye maliyeti tahmininden oluşuyor.
Terminal Vancouver’ın Demiryolu Ağına Bağlanacak
Roberts Bank Terminal 2 projesi, yalnızca yeni bir konteyner elleçleme alanı oluşturmayı değil, Vancouver Limanı’nın demiryolu bağlantılarını ve yük dağıtım kapasitesini geliştirmeyi de hedefliyor.
Hükümetin açıklamasına göre konteyner trafiğinin, demiryolu yoğunluğunun Vancouver’ın iç limanındaki terminallere kıyasla daha düşük olduğu Roberts Bank bölgesine yönlendirilmesi planlanıyor. Böylece limanın diğer bölgelerinde tahıl ve potasyum gibi dökme yüklerin taşınmasında kullanılan demiryolu kapasitesinin bir bölümünün serbest kalması bekleniyor.
Terminalin, limana hizmet veren üç büyük demiryolu şirketinin hatlarına bağlantısı da projenin önemli unsurları arasında yer alıyor. Bu bağlantıların ithalat ve ihracat taşımacılığında kapasiteyi artırması hedefleniyor.
Projenin fiziksel kapsamı yaklaşık 120 hektarlık terminal alanı ve iskele yapısını içeriyor. Ayrıca yaklaşık 3 hektarlık bir römorkör havzası genişletilecek. İlave karayolu ve demiryolu altyapısı için yaklaşık 45 hektarlık genişletilmiş bir geçit yolu planlanırken, terminal sahasında konteyner elleçleme binaları, demiryolu hatları ve gerekli ekipmanlar da yer alacak.
Üç rıhtımlı tesisin yılda 2,4 milyon TEU konteyner kapasitesi sağlaması öngörülüyor. Bu kapasiteyle Vancouver Limanı’nın mevcut konteyner elleçleme kapasitesinin yaklaşık yüzde 50 artırılması hedefleniyor. Kanada hükümeti, terminalin yılda yaklaşık 100 milyar Kanada doları değerinde malın taşınmasına imkan sağlayabileceğini tahmin ediyor.
Vancouver Limanı Stratejisinin Demiryolu Boyutu
Roberts Bank Terminal 2, Kanada hükümetinin 16 Temmuz 2026’da Büyük Projeler Ofisi’ne yönlendirdiği Vancouver Limanı Giriş Stratejisi’nin dört temel unsurundan biri olarak tanımlanıyor. Stratejinin diğer önemli başlıklarından birini ise limana hizmet veren demiryolu altyapısının iyileştirilmesi ve genişletilmesi oluşturuyor.
Vancouver Limanı üzerinden taşınan yüklerin büyük bölümü demiryoluyla sevk ediliyor. Bu nedenle hükümet, limanın demiryolu bağlantıları ve tedarik zinciri altyapısının yeni yatırımlara ihtiyaç duyduğunu belirtiyor.
Büyük Projeler Ofisi ile Kanada Ulaştırma Bakanlığı, demiryolu şirketleri ve tedarik zincirindeki diğer paydaşlarla birlikte bir altyapı stratejisi üzerinde çalışıyor. Çalışmaların, limanın taşıma kapasitesini artırması ve tedarik zincirini daha verimli, güvenilir ve dayanıklı hale getirmesi amaçlanıyor.
Konteyner Kapasitesindeki Artış İhtiyacı Projeyi Öne Çıkardı
Kanada hükümetinin değerlendirmelerine göre Vancouver Limanı’nın deniz konteyneri elleçleme kapasitesinin 2030’lu yıllarda üst sınırına ulaşması bekleniyor. Yeni kapasite oluşturulmaması halinde Kanada’nın 2031 gibi erken bir tarihte yıllık 800 milyon ila 900 milyon Kanada doları arasında ek nakliye maliyetiyle karşılaşabileceği öngörülüyor.
Ottawa yönetimi, terminal projesini 2035 yılına kadar ABD dışındaki pazarlara yapılan ihracatı iki katına çıkarma hedefiyle de ilişkilendiriyor.
Hükümetin tahminlerine göre Roberts Bank Terminal 2, demiryolu ağları ve dağıtım merkezleri gibi diğer tedarik zinciri yatırımlarıyla birlikte değerlendirildiğinde konteyner ithalat maliyetlerini yüzde 25 azaltabilir. Vancouver-Toronto arasındaki teslimat sürelerinin ise yüzde 17 kısalabileceği belirtiliyor.
Federal Onay Sürecinde Yeni Düzenleme
Roberts Bank Terminal 2 için federal değerlendirme süreci yaklaşık on yıldır devam ediyor. Proje, 2013 yılında VFPA tarafından ilgili çevresel değerlendirme kurumuna sunuldu. Federal İnceleme Kurulu, 27 Mart 2020’de değerlendirme raporunu tamamladı.
Nisan 2023’te federal hükümet, projenin olası olumsuz etkilerine rağmen belirli koşullar altında ilerlemesine onay verdi. İnceleme paneli, projenin Güney Bölgesi’nde yaşayan katil balinalar ve Chinook somonları dahil olmak üzere çevre üzerinde önemli olumsuz etkiler oluşturma ihtimalinin yüksek olduğu sonucuna varmıştı. Kabine ise projenin sağlayacağı faydaların potansiyel olumsuz etkilerinden ağır bastığına karar verdi ve bağlayıcı koşullar belirledi.
Britanya Kolombiyası eyaleti de 28 Eylül 2023’te proje için eyalet sertifikasını yayımladı. Buna karşın bazı federal izin süreçleri henüz tamamlanmadı.
Yeni listeleme kararı, kalan federal onayların ele alınma biçimini de değiştiriyor. Kanada Yapı Yasası kapsamında, Ek 2’de belirtilen federal izinler için ön koşulların karşılandığı kabul ediliyor. Sorumlu bakan tarafından hazırlanacak tek bir Şartlar Belgesi, kalan önemli federal izin ve yetkilendirmelerin yerini alacak. Belgenin içeriğinin, yerli topluluklarla yürütülecek ek istişareler sonucunda şekillendirilmesi planlanıyor.
Bekleyen izinlerden biri, Balıkçılık Yasası kapsamında alınması gereken yetkilendirme. VFPA bu başvurusunu 28 Ekim 2024’te yaptı. Kanada Balıkçılık ve Okyanuslar Bakanlığı başvuruyu Haziran 2025’te tamamlanmış olarak değerlendirdi ancak proje ulusal öneme sahip projeler listesine alınana kadar bu konuda karar verilmedi. Terminalin ayrıca Kanada Denizcilik Yasası kapsamında da yetkilendirilmesi gerekiyor.
Projenin Onay ve Uygulama Takvimi
Roberts Bank Terminal 2’nin geliştirilmesine ilişkin süreçte tamamlanan ve planlanan başlıca aşamalar şöyle:
- 13 Eylül 2013: VFPA proje açıklamasını dönemin Kanada Çevre Değerlendirme Ajansı’na sundu.
- 27 Mart 2020: Federal İnceleme Kurulu değerlendirme raporunu yayımladı.
- 19-20 Nisan 2023: Federal hükümet projeye koşullu onay verdi ve bağlayıcı şartları belirledi.
- 28 Eylül 2023: Britanya Kolombiyası eyalet sertifikasını yayımladı.
- 28 Ekim 2024: VFPA, Balıkçılık Yasası kapsamında yetkilendirme başvurusunda bulundu.
- 16 Temmuz 2026: Proje, Büyük Projeler Ofisi’ne yönlendirildi.
- 29 Ağustos 2026: Olası listelemeye ilişkin duyuru Kanada Resmî Gazetesi’nde yayımlandı.
- 30 Ekim 2026: Roberts Bank Terminal 2, Kanada Yapı Yasası’nın 1. Eki’ne eklendi.
- Listeleme sonrası: Kalan önemli federal izinlerin yerine geçecek Şartlar Belgesi’nin, yerli topluluklarla yapılacak istişarelerin ardından hazırlanması planlanıyor.
- 2027 ortalarına kadar: Nihai yatırım kararı için projenin uygulanabilirlik sürecinin netleştirilmesi hedefleniyor.
- 2035: Terminalin ticari faaliyete başlaması öngörülüyor. Önceki hedef 2039’du.
TerraMarine İnşaat Ortağı Olarak Seçildi
Vancouver Fraser Liman Otoritesi, 13 Temmuz 2026’da yürüttüğü rekabetçi ihale sürecinin ardından TerraMarine konsorsiyumunu projenin tercih edilen inşaat ortağı olarak belirledi.
Liman otoritesi, Nisan 2026’da Global Container Terminals (GCT) ile terminal için olası bir ortaklığı değerlendirmek üzere mutabakat zaptı imzaladı. Ancak bu anlaşma, GCT’nin terminalin işletmesini üstleneceği anlamına gelmiyor.
VFPA’nın proje kapsamında 27 yerli toplulukla karşılıklı yarar anlaşmaları bulunuyor. Ulusal öneme sahip projeler listesine alınmasının ardından, proje bilgilerinin 30 gün içinde Kanada Yapı Yasası Proje Kayıt Defteri’nde yayımlanması gerekiyor.
Nihai yatırım kararı, kalan izinler ve istişare süreçleri henüz tamamlanmadığı için Roberts Bank Terminal 2’nin inşaat ve işletmeye geçiş takvimi planlama aşamasında bulunuyor.
