Almanya’nın koalisyon hükümeti, önümüzdeki yıllarda askeri bütçede yapılacak büyük artışları yeni yeteneklere dönüştürme göreviyle karşı karşıya kalırken, savunma tedarik prosedürlerini basitleştirmeyi amaçlayan bir yasayı onayladı. İktidar koalisyonu tarafından 23 Temmuz’da kabul edilen Bundeswehr Tedarik Hızlandırma Yasası , Soğuk Savaş’tan bu yana Alman askeri tedarikinde yapılan en önemli değişikliği temsil ediyor. Yasa, 2035 yılına kadar geçerli olacak ve Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından 2022’de getirilen geçici önlemlerin çok ötesine geçiyor.
Savunma Bakanı’ndan “Kuantum Sıçraması” Yorumu
Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, yasa tasarısını ülke için “kuantum sıçraması” olarak nitelendirdi. Bu yasa, Almanya’nın savunma kapasitesini hızla artırma ve modernize etme hedefine ulaşmasında kritik bir rol oynaması bekleniyor.
Yasayla birlikte getirilen önemli hükümlerden biri, sözleşmelere karşı açılan davaların ardından genellikle uygulanan durdurma süresinin kaldırılması. Başarısız teklif sahipleri, şu anda mahkemeye itiraz yoluyla tedarik sürecini yıllarca geciktirme yetkisine sahipler; bu durum, savunma yetkililerinin kronik kapasite eksikliklerinden sorumlu tuttuğu bir mekanizma olarak biliniyordu. Bu değişiklikle, tedarik süreçlerinin önemli ölçüde hızlanması hedefleniyor.
Reform ayrıca, ulusal savunmanın çıkarına olması halinde, tedarik yetkililerinin teminatlı finansman olmaksızın sözleşme başlatmalarına da olanak tanıyor. Taslak yasaya göre, ihale dokümanlarında sektöre bu konuda bir açıklama yapılması gerekecek. Bu esneklik, acil durumlarda tedarikin hızla yapılabilmesi için önemli bir adım.
Yeni Yasa Kapsamı ve Avrupa Birliği Şartları
Askeri teçhizata odaklanan ve 2026’da sona ermesi beklenen 2022 tarihli önceki paketin aksine, yeni yasa, sivil mal ve hizmetler de dahil olmak üzere tüm Bundeswehr ihtiyaçlarını kapsıyor. Bazı acil sözleşmeler, Avrupa Birliği ihale şartlarını tamamen atlatabilecek ve rekabeti ulusal veya Avrupalı tedarikçilerle sınırlayabilecek. Bu, özellikle kritik ve hassas tedariklerde ulusal çıkarların önceliklendirilmesini sağlayacak.
Ancak bu tür düzenlemeler daha önce eleştirilere de neden olmuştu. Üç yıl önce, yeni mevzuatın dayandığı yasa, kurumsal bariyerleri zayıflattığı gerekçesiyle eleştirilmişti. Uluslararası Şeffaflık Örgütü o dönemde yayınladığı bir raporda, “[yasanın] mevcut haliyle, zaten yolsuzluğa özellikle açık olan askeri alımlarda yolsuzluk riskini artırdığını” belirtmişti.
Yeni mevzuat, yetkililerin ihaleleri AB ve Avrupa Ekonomik Alanı’ndaki isteklilerle sınırlamasına ve tedariklerin Avrupa kaynaklarından yapılmasını zorunlu kılmasına olanak tanıyor. Alman Silahlı Kuvvetleri’nin Tedarik Ajansı Genel Müdürü Annette Lehnigk-Emden, Reuters’a verdiği yazılı röportajda, “Hangi ülkeden satın alma yapacağımız, ihtiyaç duyulan malzemeyi kimin hızlı bir şekilde sunabileceğine bağlı” dedi.
Eleştiriler ve Parlamenter Onay Süreci
Bazı gözlemciler, yeni kuralların kaçınılmaz olarak birçoğu Avrupa merkezli büyük savunma şirketlerini kayıracağını ve askeri pazara girmeye çalışan yeni şirketlerin aleyhine olacağını savunuyor. Köln merkezli Oppenhoff hukuk danışmanlık firmasından Holger Hofmann, “Parti paylaşımının geçici olarak askıya alınması ve birlikte çalışabilirlik konusunda ayrıcalıklı muamele, NATO ve AB yapılarına zaten sıkı sıkıya bağlı olan tedarikçileri kayırıyor,” diye yazdı. Hofmann ayrıca, “Finansman riskleri küçük teklif sahiplerini çok daha fazla etkiliyor” ifadeleriyle, küçük ve orta ölçekli işletmelerin dezavantajlı konuma düşebileceği endişesini dile getirdi.
Reformlarda özellikle 25 milyon avroyu (29 milyon dolar) aşan savunma alımları için parlamento onayı şartının değiştirilmemesi dikkat çekiyor. Bu eşik, bütçe komitesinin onayını gerektiriyor ve parlamenter denetimin korunmasını sağlıyor.
Yasa, Almanya’nın NATO’nun yeni harcama hedefleri ve iç hedefleri doğrultusunda savunma harcamalarını neredeyse iki katına çıkarmaya hazırlandığı bir dönemde geldi. Buna göre, askeri harcamalar 2024’te 90 milyar avrodan (105,5 milyar dolar) 2029’da 162 milyar avroya (190 milyar dolar) çıkacak.
