Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump yönetimi ve Kremlin tarafından Ukrayna’nın katılımı olmadan hazırlanan 28 maddelik barış planı, Ukrayna’yı son derece hassas bir diplomatik duruma sokuyor. Ülke, en büyük müttefiki olan ABD’yi yatıştırmak ile, tam ölçekli bir işgal başlatan çok daha büyük komşusu Rusya’ya toprak tavizleri vererek teslim olmamak arasında bir denge kurmaya çalışıyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin onlarca kez kesin bir dille reddettiği bu plan, Kırım dahil büyük toprak parçalarının fiili Rus toprağı olarak tanınması gibi Rusya’nın temel taleplerinin çoğunu karşılıyor.
Ana Tartışma Noktaları ve Ukrayna’nın İtirazları
Önerinin en tartışmalı kısmı, Ukrayna’nın egemenliğini teyit ederken aynı zamanda Luhansk ve Donetsk bölgeleri ile Kırım’ın ABD dahil uluslararası alanda Rusya’ya ait olarak tanınmasını istemesi. Herson ve Zaporijya’nın cephe hattı boyunca dondurulması ve Ukrayna’nın çatışmalarda hak iddia edemediği bölgelerden çekilerek silahsızlandırılmış bir tampon bölge oluşturulması da talep ediliyor. Zelenski, işgal altındaki toprakları asla tanımayacağını defalarca dile getirdi.
Plan, ayrıca Ukrayna’nın NATO’ya katılmama taahhüdünü anayasasına koymasını ve ordusunun büyüklüğünün sınırlandırılmasını öngörüyor. Ukrayna için güvenlik garantileri belirsizliğini korurken, NATO’nun gelecekte genişlemeyeceği de önerinin maddeleri arasında. Ukrayna Parlamentosu Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Oleksandr Merezhko, planın Ukrayna’nın egemenliğini garanti ederek başlayıp ardından bu egemenliği kısıtlayacak maddelerle çeliştiğini vurguluyor.
Sorumluluk ve Yaptırımlar
Barış önerisi, Ukrayna’nın Rusya’yı işlediği suçlardan dolayı sorumlu tutma iddiasından vazgeçmesini de istiyor, bu da binlerce Ukraynalının tazminat talep etme şansını ortadan kaldırıyor. Önerideki tek olumlu madde, Rusya’nın dondurulmuş 100 milyar dolarlık varlığının Ukrayna’nın yeniden inşasına aktarılmasını kabul etmesi. Ancak Rus yetkililer, varlıkların kullanılması fikrine şiddetle karşı çıkıyor. Ukraynalı analistler, Trump yönetimi tarafından gelecek şiddetli baskı nedeniyle Zelenski’nin plana doğrudan “hayır” diyemeyeceği zorlu bir duruma işaret ediyor.
