ASELSAN, 2025 faaliyet raporunda, bulut tohumlama uçakları için yeni bir geliştirme ve tedarik sözleşmesi imzaladığını duyurdu. Proje, şirketin Aviyonik Sistem Teknolojileri birimi kapsamında yürütülecek olup, sözleşmeye ilişkin ayrıntılar henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.
Bu adım, ASELSAN’ın yalnızca savunma sanayinde değil, aynı zamanda iklim ve çevre teknolojilerinde de aktif rol alma hedefinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Bulut tohumlama nedir ve nasıl işler?
Bulut tohumlama veya yaygın adıyla yapay yağmur, mevcut bulutların yağış üretme kapasitesini artırmayı amaçlayan bir hava modifikasyon yöntemidir. Bu yöntemde genellikle gümüş iyodür gibi mikroskobik partiküller bulutlara enjekte edilir; bu parçacıklar, su damlacıkları veya buz kristallerinin oluşumunu tetikleyerek yağış sürecini hızlandırır.
Uygulama sınırları ve etkinlik
Tekniğin etkinliği, mevcut bulut, nem ve sıcaklık koşullarına bağımlıdır; uygun atmosferik şartlar yoksa beklenen sonuç alınamayabilir. Yapılan analizler, bulut tohumlamanın yerel yağış miktarını yaklaşık yüzde 5–15 oranında artırabildiğini gösteriyor. Birçok uzman, bu yöntemi “dönüştürücü” bir çözümden ziyade ılımlı bir katkı olarak değerlendiriyor.
Küresel yatırımlar ve örnekler
Birleşmiş Milletler’in “küresel su iflası” uyarılarıyla birlikte birçok ülke su yönetimini desteklemek amacıyla bulut tohumlama teknolojilerine yatırım yapıyor. ABD ve Çin başı çekiyor; Fransa, Rusya, Hindistan ve Suudi Arabistan da programlar yürütüyor. Örneğin, Suudi Arabistan 2022’de bu alana 256 milyon dolar ayırdı ve Çin’in 2014–2021 döneminde yaklaşık 2 milyar dolar harcadığı bildirildi. Uygulamalar; uçaklar, insansız hava araçları ve roket sistemleri gibi çeşitli platformlarla gerçekleştiriliyor.
Maliyet ve ekonomik boyut
Ekonomik açıdan bakıldığında, elde edilen ilave suyun maliyeti hektar-metre başına 1 ila 10 dolar arasında değişebiliyor; bu aralık yöntemi bazı koşullarda cazip kılıyor. Ancak maliyetin yanı sıra etki belirsizlikleri ve çevresel değerlendirmeler de karar sürecinde önemli rol oynuyor.
ASELSAN’ın uçak geliştirme projesi, Türkiye’nin su teknolojileri ve iklim mühendisliği alanındaki kapasitesini güçlendirme potansiyeli taşıyor. Projenin ilerleyen aşamalarında açıklanacak teknik detaylar, uygulama biçimi ve kullanım alanları sektörde yakından takip edilecek.
