Rusya Birleşik Uçak Şirketi (UAC), yeni uçakların geliştirilmesini hızlandırmak ve mühendislik maliyetlerini azaltmak amacıyla yapay zekâ destekli tasarım teknolojilerini değerlendirmeye aldı. Su-57 ve Su-35 savaş uçakları ile MC-21 yolcu uçağının üretiminde yer alan şirket, Sberbank tarafından geliştirilen GigaChat yapay zekâ modeliyle yeni bir uçağın erken tasarım aşamasını kapsayan pilot proje yürütüyor.
Çalışmalar kapsamında daha fazla tasarım seçeneğinin analiz edilmesi, mühendislik hesaplamalarının hızlandırılması ve mevcut uçakların yeni versiyonlarının daha düşük maliyetle geliştirilmesi hedefleniyor. Ancak yapay zekânın belirli bir savaş uçağı programında veya yeni nesil bir askerî platformun tasarımında kullanılacağına ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor.
GigaChat Uçak Tasarımında Test Ediliyor
UAC Üst Yöneticisi Vadim Badekha, Mayıs 2026’da yaptığı açıklamada Sberbank ile yürütülen pilot projede GigaChat’in üretken tasarım amacıyla kullanılmasının planlandığını duyurmuştu.
Projenin ilk aşamasında yapay zekânın yeni bir uçağın erken tasarım süreçlerine katkı sağlaması hedefleniyor. İlerleyen aşamalarda ise teknolojinin yapısal dayanım ve aerodinamik hesaplamalarda kullanılmasına yönelik çalışmaların genişletilmesi planlanıyor.
UAC Genel Tasarımcısı Sergey Korotkov da 13 Ekim’de yaptığı açıklamada, yapay zekânın somut mühendislik sorunlarının çözümüne katkı sağlaması ve kontrollü biçimde uygulanması durumunda uçak tasarımında kullanılabileceğini belirtti.
Dijital tasarım araçları, mühendislerin farklı gövde ve bileşen konfigürasyonlarını karşılaştırmasına, geniş veri kümelerini analiz etmesine ve alternatif tasarımları değerlendirmesine imkân tanıyor. Böylece geleneksel yöntemlerle yürütülen bazı işlemlerin daha kısa sürede tamamlanması amaçlanıyor.
Aylar Süren Bazı Hesaplamalar Günler İçinde Tamamlanıyor
UAC, dijital mühendislik teknolojilerinin bazı hesaplama süreçlerinde önemli ölçüde zaman tasarrufu sağladığını bildiriyor. Şirketin 16 Ekim 2026 tarihli açıklamasına göre kabin ısı dengesi ve hidrolik ağlar gibi uçak sistemlerine yönelik bazı hesaplamalar, dijital tasarım yöntemleriyle aylar yerine günler içinde tamamlanabiliyor.
Bu gelişme, yapay zekânın tek başına bütün uçak tasarımını gerçekleştirdiği anlamına gelmiyor. Temel yaklaşım, mühendislerin kullandığı dijital modellerin ve hesaplama araçlarının geliştirilerek tasarım süreçlerinin daha verimli hâle getirilmesine dayanıyor.
UAC, daha fazla tasarım alternatifini daha kısa sürede değerlendirmeyi ve mevcut uçakların kullanım ömrü boyunca geliştirilecek yeni versiyonlarının tasarım maliyetlerini düşürmeyi hedefliyor. Bununla birlikte yapay zekâ destekli araçların uçak geliştirme programlarının toplam süresini ne ölçüde kısaltacağına ilişkin kapsamlı performans verileri henüz paylaşılmadı.
Rusya, Batılı Mühendislik Yazılımlarının Yerini Yerli Çözümlerle Dolduruyor
Rusya’nın yerli mühendislik yazılımlarına yönelmesinde, 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı saldırının ardından Batılı teknoloji şirketlerinin ülkedeki faaliyetlerini durdurması etkili oldu. Dassault Systèmes, Siemens ve Autodesk gibi şirketlerin yazılım hizmetlerinden çekilmesi, Rus havacılık sanayisinin tasarım ve mühendislik altyapısını dönüştürmesini zorunlu kıldı.
UAC, tasarım bürolarında yaklaşık 4 bin mühendislik iş istasyonunu Rus yazılımlarıyla donattığını ve ürün yaşam döngüsü yönetiminde kullanılan dokuz temel yazılım modülünü değiştirdiğini açıkladı.
Dönüşüm, yalnızca yabancı yazılımların yerli alternatiflerle değiştirilmesini değil, tasarım süreçlerinin yeni bir dijital altyapı üzerinde yeniden yapılandırılmasını da kapsıyor.
Rusya’nın bu yöndeki çalışmaları, havacılık sanayisinin dış kaynaklara bağımlılığını azaltmayı amaçlıyor. Ancak mühendislik yazılımlarının yerlileştirilmesi, uçak üretiminde ihtiyaç duyulan tüm yabancı bileşenlerin ve teknolojilerin de aynı ölçüde ikame edildiği anlamına gelmiyor.
MC-21 Yolcu Uçağında Sertifikasyon Hedefi 2027 Sonu
UAC’nin dijital dönüşüm çalışmaları, Rusya’nın sivil havacılık programlarında yaşanan gecikmelerle aynı dönemde yürütülüyor. Batı menşeli bileşenlerin Rusya’da üretilen alternatiflerle değiştirilmesi, özellikle MC-21 yolcu uçağının geliştirme ve sertifikasyon takvimini etkiledi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Haziran 2026’da MC-21 programının, kanatla ilgili sorunların da etkisiyle yaklaşık iki yıl geciktiğini açıklamıştı. Rusya Başbakan Birinci Yardımcısı Denis Manturov ise tamamen Rus bileşenleriyle üretilen versiyonun sertifikasyonunun 2027 yılı sonunda tamamlanmasının planlandığını bildirmişti.
MC-21, Rusya’nın sivil havacılıkta yerli üretim ve teknoloji kapasitesini artırma hedefinin önemli parçalarından biri olarak öne çıkıyor. Ancak yapay zekâ destekli tasarım araçlarının kullanılması, sertifikasyon ve üretim takvimindeki gecikmelerin tek başına ortadan kalkacağı anlamına gelmiyor.
Yapay Zekâ Askerî Uçak Tasarımını Nasıl Etkileyebilir?
UAC, Su-57 ve Su-35 gibi savaş uçaklarının yanı sıra MC-21 gibi sivil platformların geliştirilmesinde de görev alıyor. Şirketin dijital mühendislik altyapısını geliştirmesi, farklı uçak programlarındaki tasarım ve modernizasyon faaliyetlerini etkileyebilecek bir dönüşüm olarak değerlendiriliyor.
Yapay zekâ destekli tasarım araçları, mühendislerin farklı konfigürasyonları analiz etmesine, tasarım seçeneklerini karşılaştırmasına ve belirli hesaplamaları hızlandırmasına yardımcı olabilir. Yapısal dayanım ve aerodinamik analizlerin bu altyapıya dâhil edilmesi, farklı mühendislik disiplinlerinin birlikte değerlendirilmesini de kolaylaştırabilir.
Bununla birlikte mevcut pilot projenin doğrudan yeni bir savaş uçağı geliştirmek için yürütüldüğü açıklanmış değil. Çalışmanın Su-57’nin yeni bir versiyonuna veya yeni nesil bir savaş uçağı programına bağlandığını gösteren doğrulanmış bilgi bulunmuyor.
Rus Havacılık Sanayisinde Dijitalleşme Yarışı
Rusya’nın yapay zekâ ve yerli mühendislik yazılımlarına yönelmesi, havacılık sektöründe tasarım süreçlerini dijitalleştirme ve dışa bağımlılığı azaltma çabalarının bir parçası olarak öne çıkıyor. UAC, daha geniş tasarım veri kümelerini analiz ederek yeni uçak konfigürasyonlarının geliştirilmesini hızlandırmayı ve mevcut platformların modernizasyon maliyetlerini düşürmeyi amaçlıyor.
Bu çalışmaların uzun vadeli etkisi yalnızca tasarım yazılımlarına değil; mühendislik doğrulama süreçlerine, üretim altyapısına, tedarik zincirine ve uçakların sertifikasyon gereksinimlerine de bağlı olacak.
GigaChat ile yürütülen pilot proje, yapay zekânın Rus havacılık mühendisliğine entegre edilmesine yönelik adımlardan biri. Teknolojinin gerçek uçak programlarında ne ölçüde kullanılacağı ve geliştirme sürelerine ne kadar katkı sağlayacağı ise ilerleyen aşamalarda netleşecek.
