Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Kadın Girişimcileri Destekleme Zirvesi (KAGİDER) tarafından düzenlenen “Türkiye’nin Dış Ticaret Vizyonu” başlıklı toplantıda, kadın istihdamının ihracattaki rolünden küresel ticaretin geleceğine kadar birçok konuda değerlendirmelerde bulundu. Bolat, ihracatçı firmalarda kadın istihdamının payının yaklaşık yüzde 30 olduğunu, kadın çalışanların mal ihracatına katkısının ise 62,3 milyar dolara ulaştığını açıkladı.
Kadınların özellikle gıda, geleneksel sektörler, teknoloji ve otomotiv alanlarında ihracata önemli katkı sunduğunu belirten Bolat, kadın çalışanların katkısının toplam mal ihracatının yaklaşık dörtte birini oluşturduğunu söyledi.
Kadınların Teknolojik Ürün İhracatındaki Payı Artıyor
Bakan Bolat, karar verici pozisyonlarda görev yapan kadınların ihracata katkısının araştırmalarda 30 milyar dolar olarak hesaplandığını ifade etti. Kadın çalışanların sektörel ihracata katkısının giyim sektöründe 8,2 milyar dolar, gıda ürünlerinde 7,4 milyar dolar, motorlu kara taşıtlarında 7,1 milyar dolar ve yüksek ve orta yüksek teknolojili ürünlerde 22,2 milyar dolar olduğunu kaydetti.
Kadınların teknolojik ürün ihracatına katkısının son 12-13 yılda yüzde 176 arttığına işaret eden Bolat, kadın istihdamının dış ticaretteki öneminin giderek büyüdüğünü vurguladı.
Bolat: Dünya Ekonomisi Ve Ticareti Kaynayan Bir Kazan Gibi
Küresel ekonomide ve ticarette önemli değişimler yaşandığını belirten Bolat, ülkelerin yoğun rekabet ve ticaret savaşları ortamında hareket ettiğini söyledi. Türkiye’nin önceliğinin bu süreçte ekonomik istikrarını korumak ve uluslararası rekabette daha güçlü bir konuma gelmek olduğunu dile getiren Bolat, şöyle konuştu:
“Dünya ekonomisi adeta kaynıyor. Dünya ticareti adeta kaynıyor. Kaynayan bir kazan konumunda. Burada birinci görevimiz kaynayan kazanın içinde haşlanmamak, yani sağlam kalmak, sağlığımızı korumak. İkinci görevimiz de bu büyük rekabet ortamında ve ticaret savaşları ortamında Türkiye’nin ekonomisinin ve halkının menfaatleri için mücadele vermek ve rekabette öne geçebilmek, ileri gidebilmek.”
İhracatta “Daima yükseğe” sloganıyla hareket ettiklerini belirten Bolat, ithalat politikalarında ise ülkenin ihtiyaçlarının karşılanmasıyla ihracat ve ithalat dengesinin korunmasının önem taşıdığını ifade etti.
Dış Ticaretin Milli Gelirdeki Payı Yüzde 50
Mal ve hizmet ihracatını birlikte değerlendirdiklerinde cari işlemlerde tolere edilebilir bir istikrarı korumayı hedeflediklerini söyleyen Bolat, döviz kazanmanın ithalat yapabilmek açısından temel koşul olduğunu belirtti.
Türkiye’nin yıllık mal ve hizmet ihracatı ile ithalatının toplamının 850 milyar dolara ulaştığını aktaran Bolat, 1,7 trilyon dolarlık milli gelir dikkate alındığında dış ticaretin milli gelirin yaklaşık yüzde 50’sine karşılık geldiğini kaydetti.
Dış ticaretin döviz kuru, döviz dengeleri ve rezervlerle yakından ilişkili olduğunu vurgulayan Bolat, toplam 850 milyar dolarlık ticaret hacminin gümrüklerden geçtiğini belirterek gümrüklerin etkin yönetiminin önemine dikkati çekti.
Türkiye Bölgesel Gerilimlere Rağmen İstikrarını Koruyor
Türkiye’nin çevresindeki savaşlara rağmen istikrarını sürdürdüğünü ifade eden Bolat, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde yürütülen politikaların ülkenin bölgesel ve küresel konumuna katkı sağladığını söyledi.
Görev yaptığı 3,5 yıllık dönemde uluslararası muhataplarıyla gerçekleştirdiği görüşmelerde Türkiye’nin ekonomik büyüklüğünü ve saygınlığını gözlemlediğini belirten Bolat, bunun müzakerelerde ve sorunların çözümünde avantaj sağladığını dile getirdi.
Türkiye’nin ekonomik büyüklük bakımından dünyada 21’inci sıradan 16’ncı sıraya, satın alma gücü paritesine göre ise 16’ncı sıradan 11’inci sıraya yükseldiğini aktaran Bolat, küresel ekonomik büyümenin yavaşladığını söyledi.
Bolat, 2010-2024 döneminde dünya ekonomisinin yıllık ortalama yüzde 4’e yakın büyüdüğünü, geçen yıl bu oranın yüzde 3,4 olduğunu ve 2026 yılı için yüzde 2,9 büyüme beklendiğini ifade etti. Körfez’deki savaşın, ticaret savaşlarının ve emtia ile enerji fiyatlarındaki artışların küresel görünüm üzerinde etkili olduğunu kaydetti.
Dünya Ticaretinde Büyüme Dinamikleri Değişiyor
Küresel mal ve hizmet ticaretinin 2010-2024 döneminde yıllık ortalama yüzde 3,4 büyüdüğünü belirten Bolat, son 15 yılda dünya ekonomisinin dünya ticaretinden daha hızlı büyüdüğüne dikkati çekti. Bu durumun uluslararası ticarette bir sıkışmaya işaret ettiğini söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Nisan 2025’te başlattığı tarife uygulamaları kapsamında gümrük vergilerini ve kotaları önemli ölçüde artırdığını hatırlatan Bolat, bu gelişmenin ardından ülkelerin ham madde ve girdi ihtiyaçlarını önceden karşılamaya yöneldiğini, bunun da emtia fiyatlarını yükselttiğini dile getirdi.
Yapay zekâ teknolojilerinin iş ve günlük yaşama hızla girdiğini belirten Bolat, bu alanda kullanılan ekipman, araç ve cihazların fiyatlarındaki artışın da dünya ticaretindeki büyümeye katkı sağladığını ifade etti.
Dünya ticaretinin 2026 yılında yüzde 3,9 büyümesinin beklendiğini aktaran Bolat, bu oranın küresel ekonomik büyüme tahmini olan yüzde 2,9’un bir puan üzerinde bulunduğunu söyledi.
Türkiye Ekonomisi Altı Yıldır Pozitif Büyüyor
Türkiye ekonomisinin Kovid-19 salgınının başladığı 2020 yılının ikinci çeyreğinde küçüldüğünü, üçüncü çeyrekten itibaren ise toparlanmaya geçtiğini belirten Bolat, son altı yıldır pozitif büyümenin sürdüğünü kaydetti.
Geçen yıl ekonominin yüzde 3,7 büyüdüğünü hatırlatan Bolat, 2026 yılının ilk yarısındaki büyümenin yüzde 2,5 olarak gerçekleştiğini söyledi. İkinci çeyrekte kaydedilen yüzde 2,3’lük büyümenin üçte birinin net mal ve hizmet ihracatındaki artıştan kaynaklandığını belirtti.
Bolat, yıl ortası itibarıyla milli gelirin 1 trilyon 706 milyar dolara ulaştığını, yıl sonunda ise 1 trilyon 800 milyar dolara çıkmasının beklendiğini ifade etti.
Net mal ve hizmet ihracatının ekonomik büyümenin önemli unsurlarından biri haline geldiğini vurgulayan Bolat, işsizlik oranının da son 41 aydır tek hanede bulunduğunu ve yüzde 8,4 seviyesinde gerçekleştiğini bildirdi.
Türk Dizilerinden 600 Milyon Dolarlık İhracat Geliri
Hizmet ihracatının Türkiye ekonomisine katkısına değinen Bolat, Türk dizilerinin uluslararası alanda geniş bir izleyici kitlesine ulaştığını söyledi.
Dünya genelinde günlük yaklaşık 800 milyon kişinin Türk dizilerini izlediğini belirten Bolat, Şili’de günde 24, İspanya’da ise 30’dan fazla Türk dizisinin yayınlandığını aktardı. Türk yapımlarının Afrika, Asya, Akdeniz, Güney Avrupa, Orta Avrupa ve Balkanlar’da yoğun ilgi gördüğünü ifade eden Bolat, sektörün 600 milyon dolarlık ihracat geliri sağladığını kaydetti.
Ancak dizilerin ekonomik ve kültürel etkisinin elde edilen ihracat gelirinin çok ötesine geçtiğini belirtti.
Uluslararası Öğrenciler Ve Sağlık Turizmi Gelir Sağlıyor
Türkiye’de eğitim gören uluslararası öğrenci sayısının 2002’deki 16 bin seviyesinden bugün 362 bine yükseldiğini aktaran Bolat, bu öğrencilerin ülkeye 3 milyar dolardan fazla gelir sağladığını söyledi.
Uluslararası öğrencilerin yalnızca ekonomik katkı sunmadığını, aynı zamanda Türkiye’nin farklı ülkelerdeki tanıtımına da destek olduğunu belirten Bolat, öğrencilerin ticaret, kültür, siyaset, turizm ve gönül elçileri haline geldiğini ifade etti.
Sağlık turizminin de hizmet ihracatında önemli bir alan olduğunu dile getiren Bolat, İngiltere, Hollanda, Almanya ve İsviçre gibi ülkelerden tedavi amacıyla Türkiye’ye gelenlerin bulunduğunu söyledi. Sağlık turizmi kapsamında 1,4 milyon kişiden 3 milyar dolar gelir elde edildiğini belirten Bolat, bu rakamların artırılması için çalışmaların sürdüğünü kaydetti.
Türkiye, Avrupa Pazarındaki Ticaret Politikalarını Yakından İzliyor
Toplantının ardından düzenlenen söyleşide dış ticaret kuruluşlarıyla yürütülen çalışmalara da değinen Bolat, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği, Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu, Otomotiv Sanayii Derneği, Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği, Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği ve Türkiye İhracatçılar Meclisi gibi kuruluşlarla lobi faaliyetleri yürüttüklerini söyledi.
ABD yönetiminin 2 Nisan 2025’te başlattığı ticaret savaşları kapsamında Avrupa Birliği’ne yüksek gümrük vergileri getirdiğini hatırlatan Bolat, Avrupa’nın ABD ile ticaretinde 350 milyar dolarlık fazla verdiğini ancak ABD pazarındaki engellerin arttığını ifade etti.
Çin’in Avrupa pazarındaki payını yükselttiğini ve geçen yıl Avrupa Birliği karşısında ilk kez 360 milyar dolarlık ticaret fazlası verdiğini belirten Bolat, Almanya’nın da Çin’e karşı 80 milyar avroluk ticaret açığı verdiğini söyledi. Bu gelişmelerin Avrupa’da endişelere yol açtığını kaydetti.
Made İn Europe Yaklaşımı Ve Gümrük Birliği Vurgusu
Çin’in ihracatındaki artış ve ABD’nin ticaret politikaları karşısında Avrupa’nın yeni arayışlara yöneldiğini belirten Bolat, Fransızların öncülüğünde Avrupa Birliği Komisyonunda “Made in Europe” yaklaşımının gündeme geldiğini aktardı.
Türkiye’nin Avrupa Birliği ile 30 yıllık Gümrük Birliği ilişkisi bulunduğunu hatırlatan Bolat, sanayi ürünlerinde malların serbest dolaşımının esas olduğunu vurguladı.
Gümrük Birliği kapsamında sanayi ürünlerinde gümrük vergisi, kota ve eş etkili tedbirlerin bulunmaması gerektiğini ifade eden Bolat, Türkiye’nin sanayide rekabet politikası, devlet yardımları, ürün güvenliği ile marka ve patent mevzuatı alanlarında Avrupa Birliği düzenlemeleriyle uyumlu olduğunu kaydetti.