Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), ekim ayına ilişkin küresel gıda fiyat endeksi verilerini yayımladı. Buna göre endeks, eylül ayına kıyasla 1,6 puan düşerek 133,9 puana indi. Tahıl, et ve süt ürünlerindeki fiyat gerilemeleri genel endeksi aşağı çekerken şeker fiyatlarında yaşanan yüzde 6,6’lık artış öne çıktı. Bitkisel yağ fiyatlarında ise sınırlı yükseliş kaydedildi.
FAO’nun 6 Kasım’da açıkladığı verilere göre endeks, revize edilen eylül değerinin yüzde 1,2 altında gerçekleşti. Ancak uluslararası gıda fiyatları geçen yılın aynı dönemine göre yüksek seviyesini korudu. Ekim 2025’e kıyasla endeks 7,5 puan, yani yüzde 5,9 artış gösterdi.
Küresel gıda fiyatları, Mart 2022’de görülen tarihi zirvenin ise 26,3 puan ve yüzde 16,4 altında bulunuyor. Ekim ayındaki düşüş, son dönemdeki yükseliş eğiliminin ardından uluslararası piyasalarda kısmi bir gevşemeye işaret etti.
Şeker Fiyatları Dört Aydır Aralıksız Yükseliyor
Ekim ayında emtia grupları arasında en belirgin artış şeker fiyatlarında yaşandı. FAO Şeker Fiyat Endeksi, bir önceki aya göre 7,5 puan ve yüzde 6,6 yükselerek 121,3 puana çıktı. Böylece şeker fiyatları art arda dördüncü ay yükselirken Aralık 2024’ten bu yana en yüksek düzeyine ulaştı. Yıllık artış ise yüzde 28,8 olarak hesaplandı.
Fiyatlardaki yükselişte dünyanın önde gelen şeker üreticilerinden Brezilya’daki gelişmeler etkili oldu. Ülkenin Orta-Güney bölgesinde görülen yağışlar, şeker kamışı hasadı ve işleme faaliyetlerinde aksamalara neden oldu.
Hindistan’da muson yağışlarının yetersiz ve düzensiz seyretmesi de üretim beklentilerini olumsuz etkiledi. Avrupa Birliği ve Tayland’da 2026/27 sezonu için daha düşük üretim öngörülmesi, uluslararası şeker fiyatlarının yükselmesine katkı sağladı.
Buğday Fiyatlarında Dört Aylık Artış Dönemi Kapandı
Şeker piyasasındaki yükselişin aksine tahıl fiyatlarında ekim ayında düşüş görüldü. FAO Tahıl Fiyat Endeksi yüzde 4,5 gerileyerek 116,8 puana indi. Endeks, geçen yılın aynı ayına göre de yüzde 12,6 daha düşük seviyede gerçekleşti.
Dünya buğday fiyatları, dört ay süren yükselişin ardından ekimde geriledi. Uluslararası talebin zayıflaması ve Arjantin’de üretim beklentilerinin iyileşmesi düşüşte etkili oldu. Karadeniz bölgesindeki ihracat kısıtlamalarının hafifleyebileceğine yönelik beklentiler de fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu. Buna karşın bölgedeki lojistik sorunların devam etmesi, gerilemeyi sınırlayan unsurlar arasında yer aldı.
Mısır fiyatları da ABD’deki hasat baskısı ve Güney Amerika’dan güçlü arz beklentileri nedeniyle düştü. Arpa ve sorgum fiyatlarında da gerileme yaşanırken pirinç fiyatları yüzde 1,6 yükseldi.
Soya Ve Ayçiçek Yağında Yükseliş Öne Çıktı
Bitkisel yağ piyasasında ise tahıl grubundan farklı bir tablo ortaya çıktı. FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, ekim ayında yüzde 0,3 artışla 199,2 puana ulaştı.
Soya ve ayçiçek yağı fiyatlarındaki yükseliş, endeksteki artışın başlıca nedenleri oldu. Biyoyakıt sektöründen gelen güçlü talep ve Güney Amerika’daki arzın mevsimsel olarak azalması, soya yağı fiyatlarını 2022 sonundan bu yana en yüksek seviyesine taşıdı.
Ayçiçek yağı fiyatları da Karadeniz bölgesindeki lojistik aksaklıkların ihracat arzını sınırlandırmasıyla yükseldi. Palm yağı fiyatlarında önemli bir değişim görülmezken kolza yağı, arzın artması ve Avrupa’daki biyodizel talebinin beklentilerin altında kalması nedeniyle değer kaybetti.
Et Ve Süt Ürünlerinde Gerileme Kaydedildi
FAO Et Fiyat Endeksi, ekim ayında yüzde 1,2 düşüşle 125,5 puana geriledi. Domuz, koyun ve sığır eti fiyatlarında düşüş yaşanırken kümes hayvanı eti fiyatları genel olarak yatay seyretti.
Avrupa Birliği’nde domuz eti arzının yüksek olması ve ihracat talebinin zayıflığı fiyatları aşağı çekti. Avustralya’da mevsimsel arzın artması da koyun eti fiyatlarında gerilemeye yol açtı.
Süt Ürünleri Fiyat Endeksi ise yüzde 1,1 azalarak 117,8 puana indi. Endeksin geçen yılın aynı dönemine göre düşüşü yüzde 16,9 oldu. Tereyağı ve peynir fiyatlarındaki gerileme genel düşüşte belirleyici olurken Avrupa’daki yüksek stoklar ve zayıf alım talebi fiyatları baskıladı. Buna karşılık süt tozu fiyatlarında yükseliş sürdü.
Küresel Gerileme Türkiye’deki Market Fiyatlarına Nasıl Yansıyacak?
FAO endeksindeki düşüş, Türkiye açısından özellikle tahıl ve gıda hammaddelerinin ithalat maliyetleri bakımından önem taşıyor. Buğday ve mısır fiyatlarındaki gerileme, uluslararası piyasalardan hammadde tedarik eden üreticilerin maliyetlerini azaltabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Bununla birlikte ayçiçek yağı fiyatlarındaki yükseliş, bitkisel yağ kullanan gıda işletmelerinin maliyetleri üzerindeki baskının sürebileceğine işaret ediyor. Şeker fiyatlarında görülen sert artış da küresel gıda üretim maliyetleri açısından yakından takip edilen gelişmeler arasında bulunuyor. Ancak Türkiye’de şeker fiyatlarının seyri, yurt içindeki üretim ve fiyatlandırma koşullarından da etkileniyor.
FAO endeksi uluslararası emtia fiyatlarını dolar üzerinden ölçtüğü için küresel piyasalardaki düşüşün Türkiye’deki market fiyatlarına aynı oranda ve kısa sürede yansıması beklenmeyebilir. Döviz kuru, işçilik, enerji, nakliye ve yerel üretim maliyetleri, tüketici fiyatlarının oluşumunda etkisini koruyor.
