ABD Yüzey Ulaşım Kurulu (STB), BNSF Railway’in Union Pacific (UP) tarafından ortak kullanılan demiryolu hatlarında trenlere eşit sevk önceliği tanınmadığı yönündeki şikâyetini resmî incelemeye aldı. Kurulun 18 Kasım 2026 tarihli ve 19 Kasım’da tebliğ edilen kararında, 1996’daki Union Pacific–Southern Pacific (UP/SP) birleşmesinden doğan rekabet koruma şartlarının uygulanıp uygulanmadığı değerlendirilecek. İhlal veya yaptırım konusunda henüz nihai karar verilmedi.
FD 32760 (Alt No. 52) sayılı dosyada BNSF, UP’nin ortak hatlardaki tren trafiğini kendi seferleri lehine düzenlediğini savunuyor. Union Pacific ise anlaşma yükümlülüklerine uyduğunu belirterek iddiaları reddediyor ve anlaşmazlığın tahkim yoluyla çözülmesi gerektiğini öne sürüyor. STB, ihtilafın kapsamının düzenleyici denetimi gerektirdiğine karar vererek taraflardan usule ilişkin ortak bir takvim istedi.
1996 yılındaki birleşmenin rekabet şartları yeniden gündemde
Union Pacific ile Southern Pacific’in birleşmesi 1996’da onaylanırken bazı güzergâhlarda demiryolu rekabetinin korunması için BNSF’ye hat kullanım hakları verilmişti. Yeniden Düzenlenmiş ve Değiştirilmiş Uzlaşma Anlaşması (RASA), iki işletmecinin ortak kullandığı kesimlerde tren hareketlerinin eşit koşullarda yönetilmesini öngören hükümler içeriyor.
BNSF, RASA’nın 9(d) maddesi ile Ek D’deki sevk protokollerinin uygulanmasını talep ediyor. Şirkete göre ilk gelen trenin öncelikli işleme alınması prensibi yerine Union Pacific’in kendi trenlerine avantaj sağlayan düzenlemeler yapılıyor. Bunlar BNSF’nin iddiaları olup Kurulun kesinleştirdiği ihlal tespitleri değil.
Eagle Pass sınır geçişi de inceleme kapsamına alındı
STB, BNSF’nin başvurusunda belirtilen sevk koşullarına ek olarak RASA’nın 4(a) maddesini de sürece dahil etti. Bu hüküm, Teksas’taki Eagle Pass üzerinden Meksika demiryolu bağlantısına erişimde eşit muamele ve fırsat tanınmasıyla ilgili. BNSF, Union Pacific’in sınır geçişi trafiğini yönetirken kendisine karşı ayrımcı davrandığını savunuyor.
Dosyada Eagle Pass’in kuzeyindeki Spofford bölgesi, Houston çevresindeki hatlar, Dayton yakınlarındaki Baytown koridoru ve Elmendorf çevresindeki Rockport kesimi gibi farklı işletme noktalarına ilişkin iddialar bulunuyor. BNSF’nin bazı trenlerinin uzun süre bekletildiği, hat geçişlerine yalnızca kendisi açısından kısıtlayıcı zaman aralıkları getirildiği ileri sürülüyor.
BNSF yaptırım ve düzenli raporlama istiyor
BNSF, sevk kurallarının uygulanmasının zorunlu kılınmasını, geçmiş ihlaller için idari para cezaları değerlendirilmesini ve Union Pacific’in eşit sevk yükümlülüklerine uyum konusunda üç aylık ve yıllık raporlar sunmasını talep ediyor. Şirket ayrıca hat hareketlerine ilişkin verilere erişerek iddialarını teknik kayıtlarla desteklemek istiyor.
STB’nin yeni kararı, bu taleplerin kabul edildiği anlamına gelmiyor. Kurul, raporlama gibi düzenleyici tedbirlerin kendi yetki alanına uygun olabileceğini belirtmekle birlikte henüz ceza, veri paylaşımı veya zorunlu sevk değişikliği hakkında esasa ilişkin hüküm kurmadı.
Union Pacific tahkim yolunu savunuyor
Union Pacific’in 25 Eylül 2026 tarihli yanıtında BNSF’nin sunduğu örneklerin seçici, eski veya anekdot niteliğinde olduğu savunuldu. Şirket, RASA’nın 15. maddesindeki bağlayıcı tahkim düzenlemesine dayanarak uyuşmazlığın Amerikan Tahkim Birliği kuralları çerçevesinde çözülmesi gerektiğini belirtti ve STB’den dilekçenin reddini istedi.
Kurul ise iddia edilen davranışların kanıtlanması hâlinde birleşme koşullarının temel rekabet korumasını etkileyebileceğini değerlendirdi. Bu nedenle konunun yalnızca taraflar arasındaki sözleşmesel bir anlaşmazlık olarak görülmemesi gerektiği sonucuna vardı.
3 Aralık’a kadar usul takvimi hazırlanacak
Kurulun kararına göre BNSF ve Union Pacific’in 3 Aralık 2026’ya kadar görüşerek ortak bir usul takvimi önerisi sunmaları gerekiyor. Anlaşma sağlanamazsa taraflar ayrı öneriler verebilecek. Delil toplama süreci, sunulacak kayıtların kapsamı ve nihai çözüm yolları bu aşamadan sonra netleşecek.
Anlaşmazlığın önemi, ABD yük demiryolu ağında hat paylaşımının yalnızca iki işletmecinin operasyonlarını değil, taşımacıların rekabet koşullarını ve yük sahiplerinin hizmet seçeneklerini de etkilemesinden kaynaklanıyor. Dosyanın sonucu, 1996 birleşmesinde getirilen eşit erişim güvencelerinin nasıl uygulanacağı açısından emsal niteliği taşıyabilir.
BNSF’nin başvurusu, Union Pacific ile Norfolk Southern arasında önerilen ayrı birleşme dosyasının incelendiği döneme denk geliyor. Ancak STB’nin başlattığı bu süreç doğrudan 1996 UP/SP birleşme şartlarıyla ilgili ve yeni birleşmenin onaylandığı ya da reddedildiği anlamına gelmiyor.