RayHaber - Tarihte Bugün: Fransa’da Cumhuriyet İlan Edildi

Tarihte Bugün: Fransa'da Cumhuriyet İlan Edildi - RayHaber

22 Eylül, Miladi takvime göre yılın 265. (artık yıllarda 266.) günüdür. Yıl sonuna kadar kalan gün sayısı 100.

Demiryolu

22 Eylül 1872 Haydarpaşa’da ilk tren düdüğü işitildi. Haydarpaşa Pendik hattında 30 km/s hız yapabilen Alman malı küçük lokomotiflerin çektiği 4-5 ahşap vagondan oluşan trenler ilk yolcularını taşımaya başladı.

Olaylar

1792 – Fransa’da Cumhuriyet ilan edildi.
1903 – Italo Marchioni, dondurma külahının (kornet) patentini aldı.
1919 – Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Fırkası kuruldu.
1939 – Dikili ve çevresinde deprem: 100’den fazla kişi öldü. Dikili ve Karaburun tamamen yıkıldı.
1940 – Bakanlar Kurulu, İstanbul’da çıkan Le Journal d’Orient gazetesini yedi gün süreyle kapattı. Gazetenin resmi dış politikaya aykırı yayın yaptığı ileri sürüldü.
1950 – Yeni Baştan gazetesinin kurucusu ve yazarı Aziz Nesin hakkında gıyabi tutuklama kararı verildi. Nesin, “Sosyal düzeni yıkmaya yönelik yayın” yapmakla suçlanıyor.
1958 – CHP Genel Başkanı İsmet İnönü, “Demokrasiye paydos demeye Demokrat Parti Genel Başkanı’nın gücü yetmeyecektir” dedi.
1964 – Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel, “Yassıada Yargılamaları” hükümlüleri; Refik Koraltan, Rüştü Erdelhun, Selim Yatağan ve Nedim Ökmen’i hastalık nedeniyle affetti.
1980 – İran-Irak Savaşı başladı.
1984 – Gökova Körfezi’nde termik santral kurulmasına karşı çıkan köy kadınları eylem yaptılar.
1986 – 12 Eylül darbesi sonrası Alparslan Türkeş, ilk kez Milliyetçi Çalışma Partisi’nin (MÇP) İstanbul mitinginde konuştu.
1993 – New York Metropolitan Müzesi, “Karun Hazinesi”ni Türkiye’ye geri göndermeye karar verdi.
2000 – Bakanlar Kurulu, Kopenhag Kriterleri ile paralel olan İnsan Hakları Raporunu kabul etti.
2002 – Almanya’da Şansölye Gerhard Schröder’in liderliğindeki Sosyal Demokratlar, genel seçimlerden birinci parti olarak çıktı.
2002 – İsrail birliklerinin, militanları yakalama gerekçesiyle Gazze’de düzenlediği operasyon sırasında çıkan çatışmada 9 Filistinli öldü.

Doğumlar

1211 – İbn-i Hallikân, On üçüncü yüzyılda yaşamış olan tarihçi, fakih ve şair (ö. 1282)
1515 – Clevesli Anne, VIII. Henry’nin dördüncü karısıydı (ö. 1557)
1552 – IV. Vasili, Rus Çarı (ö. 1612)
1593 – Matthäus Merian, İsviçreli yayıncı (ö. 1650)
1606 – Li Zicheng, Çin’in kısa süreli Shun Hanedanı’nın kurucusu ve tek imparatorudur (ö 1645)
1715 – Jean-Étienne Guettard, Fransız doğa bilimci, botanikçi ve mineralog (ö. 1786)
1741 – Peter Simon Pallas, Prusyalı zoolog ve botanikçi (ö. 1811)
1750 – Christian Konrad Sprengel, Alman doğa bilimci, teolog ve öğretmen (ö. 1816)
1759 – William Playfair, İskoç mühendis ve siyasi ekonomist (ö. 1823)
1791 – Michael Faraday, İngiliz fizikçi (ö. 1867)
1863 – Ferenc Herczeg, Macar oyun yazarı (ö. 1954)
1875 – Mikalojus Konstantinas Čiurlionis, Litvan ressam, besteci ve yazar (ö. 1911)
1878 – Şigeru Yoşida, Japon siyaset adamı (ö. 1967)
1885 – Erich von Stroheim, Alman aktör ve yönetmen (ö. 1957)
1895 – Paul Muni, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nda doğmuş Amerikalı aktör (ö. 1967)
1901 – Charles Brenton Huggins, Amerikalı hekim, fizyolog ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (ö. 1997)
1902 – Ayetullah Humeyni, İran’ın dini lideri (ö. 1989)
1906 – Ilse Koch, Nazi savaş suçlusu (ö. 1967)
1917 – Türkan Aziz, İlk Kıbrıslı Türk başhemşire (ö. 2019)
1931 – Alain Bacquet, Fransız hukukçu
1934 – Ayla Erduran, Türk keman sanatçısı
1942 – David J. Stern, Amerikalı spor (NBA patronu) adamı (ö. 2020)
1951 – David Coverdale, İngiliz müzisyen ve Whitesnake kurucusu ve vokalisti
1954 – Vedat Bilgin, Türk sosyolog, akademisyen, bürokrat ve siyasetçi
1957 – Nick Cave, Avustralyalı müzisyen
1957 – Refat Çubarov, Ukraynalı siyasetçi
1958 – Andrea Bocelli, İtalyan tenor, söz yazarı ve besteci
1961 – Bonnie Hunt, Amerikalı oyuncu
1961 – Catherine Oxenberg, Amerikalı kadın oyuncu
1964 – Hasan Basri Güzeloğlu, Türk bürokrat
1966 – Erdoğan Atalay, Türk asıllı Alman oyuncu
1966 – Ruth Jones, Galli oyuncu
1967 – Félix Savón, Kübalı boksördür
1969 – Yalçın Akdoğan, Türk siyasetçi
1970 – Mystikal, Amerikan rapçi, söz yazarı ve aktör
1970 – Emmanuel Petit, Fransız eski futbolcu
1975 – Elif Güvendik, Türk yapımcı ve sunucu
1976 – Martin Solveig, Fransız DJ
1977 – Ali Sunal, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
1978 – Harry Kewell, Avustralyalı futbolcu
1981 – Barış Atay, Türk sinema ve dizi oyuncusu
1981 – Emre Canpolat, Türk oyuncu
1981 – Sedat Ağçay, Türk futbolcu
1982 – Ayben, Türk rap sanatçısı
1982 – Billie Piper, İngiliz şarkıcı ve oyuncu
1982 – Maarten Stekelenburg, Hollandalı kaleci
1983 – Glenn Loovens, Hollandalı millî futbolcudur
1983 – Şeref Tüfenk, Türk güreşçi
1984 – Lazar Angelov, Bulgar fitness modeli
1984 – Thiago Silva, Brezilyalı millî futbolcudur
1985 – Faris Haroun, Belçikalı futbolcudur
1985 – Tatiana Maslany, Kanadalı oyuncu
1987 – Tom Felton, İngiliz oyuncu
1987 – Tom Hilde, Norveçli kayakla atlamacı
1987 – Zdravko Kuzmanović, İsviçre doğumlu Sırp futbolcudur
1988 – Nikita Andreyev, Rus futbolcu
1989 – Kim Hyo-yeon, Güney Koreli şarkıcı, rapçi, dansçı, DJ ve televizyon kişiliğidir
1990 – Senem Kuyucuoğlu, Türk model ve sunucu
1992 – Emin Mehdiyev, Azeri futbolcu
1994 – Enver Cenk Şahin, Türk futbolcu
1994 – Muhammed Kanu, Suudi milli futbolcusu
1994 – Park Jin-young, Güney Koreli oyuncu, şarkıcı-şarkı yazarı, koreograf ve dansçı
1995 – Nayeon, Güney Koreli şarkıcı ve dansçı
1999 – Kim Yoo-jung, Güney Koreli oyuncu, model ve sunucu
1999 – Tallan Latz, Amerikalı gitarist

Ölümler

1158 – Otto von Freising, Alman papaz ve vakainüvis (d. 1114)
1253 – Dōgen, Kyoto doğumlu Japon Zen hocası ve Japonya’daki Soto Zen okulunun kurucusudur (d. 1200)
1408 – VII. İoannis, İmparator IV. Andronikos ile Bulgar Çarı İvan Alexander ve Eflaklı Teodora’nin kızı olan Bulgar Keratsa’nın oğludur (d. 1370)
1520 – Yavuz Sultan Selim, Osmanlı’nın 9. Padişahı (d. 1470)
1531 – Louise de Savoie, Fransız soylu, Auvergne ve Bourbonnais naibesi, Nemours düşesi ve Fransa Kralı I. François’nın annesi (d. 1476)
1539 – Guru Nanak, Sihlerin ilk gurusu (d. 1469)
1554 – Francisco Vásquez de Coronado, İspanyol kâşif (d. 1510)
1703 – Vincenzo Viviani, İtalyan matematikçi ve bilim adamı (d. 1622)
1756 – Ebu’l Hasan Ali, Hüseyni Hanedanının ve Tunus Beyliğinin ikinci beyidir (d. 1688)
1774 – XIV. Clemens, 19 Mayis 1769 ile 22 Eylül 1774 arasında papa (d. 1705)
1828 – Shaka, Zulu kabilesinin en etkili lideri (d. 1787)
1872 – Vladimir Dal, Rus Hekim, doğabilimcisi, sözlükbilimci, dilbilimci (d. 1801)
1888 – Gustave Boulanger, Fransız klasik figür ressamı ve doğa bilimci (d. 1824)
1895 – Viktor Rydberg, İsveçli yazar (d. 1828)
1897 – Antônio Conselheiro, Brezilya dini lider ve vaiz (d. 1830)
1914 – Alain-Fournier (d. Henri Alban-Fournier), Fransız yazar (ö. 1886)
1943 – Sedat Nuri İleri, Türk karikatürist (d. 1888)
1945 – Galip Bahtiyar Göker, Türk siyasetçi (d. 1881)
1945 – Mürsel Bakü, Türk asker ve siyasetçi (d. 1881)
1952 – Kaarlo Juho Ståhlberg, Finlandiya Cumhuriyeti’nin ilk Devlet Başkanı (d. 1865)
1956 – Frederick Soddy, İngiliz kimyager ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (d. 1877)
1960 – Melanie Klein, Britanyalı psikanalist (d. 1882)
1969 – Adolfo López Mateos, Meksikalı siyasetçi (d. 1909)
1969 – Aleksandras Stulginskis, Litvanya’nın ikinci Cumhurbaşkanı (d. 1885)
1973 – Paul van Zeeland, Belçikalı bir avukat, ekonomist, Katolik politikacı ve devlet adamı (d. 1893)
1979 – Ebu’l-A’lâ Mevdudî, Pakistanlı müfessir, İslam âlimi, gazeteci ve yazar (d. 1903)
1985 – Axel Springer, Alman yayımcı (d. 1912)
1989 – Irving Berlin, Amerikalı besteci ve şarkı sözü yazarı (d. 1888)
1994 – Hedwig Potthast, Heinrich Himmler’in metresi (d. 1912)
1996 – Dorothy Lamour, Amerikalı aktris (d. 1914)
1999 – George C. Scott, Amerikalı oyuncu ve Oscar Ödülü sahibi (d. 1927)
2001 – Fikret Kızılok, Türk besteci ve müzik yorumcusu (d. 1946)
2001 – Isaac Stern, Rus asıllı Amerikalı kemancı (d. 1920)
2004 – Big Boss Man, Amerikalı profesyonel güreşçi (d. 1963)
2007 – Marcel Marceau, Fransız pandomim sanatçısı (d. 1923)
2008 – Hadi Çaman, Türk tiyatro sanatçısı (d. 1943)
2008 – Thomas Dörflein, Alman hayvanat bahçesi görevlisi (d. 1963)
2010 – Jackie Burroughs, İngiliz-Kanadalı oyuncu (d. 1939)
2010 – Eddie Fisher, Amerikalı şarkıcı (d. 1928)
2010 – Jorge González, Arjantin asıllı Amerikalı profesyonel güreşçi ve basketbolcu (d. 1966)
2011 – Cengiz Dağcı, Kırım Tatarı yazar ve şair (d. 1919)
2011 – Aristides Pereira, Yeşil Burunlu siyasetçi (d. 1923)
2011 – Knut Steen, Norveçli heykeltıraş (d. 1924)
2011 – Vesta Williams, Amerikalı soul müzik şarkıcısı, söz yazarı ve aktris (d. 1957)
2013 – David H. Hubel, Amerikalı nörofizyolog (d. 1926)
2013 – Álvaro Mutis, Kolombiyalı yazar, şair, köşe yazarı, yayıncı, film yapımcısı (d. 1923)
2013 – Luciano Vincenzoni, İtalyan oyun yazarı (d. 1926)
2014 – Hans E. Wallman, İsveçli yönetmen ve yapımcı (d. 1936)
2015 – Yogi Berra, Amerikalı efsane beyzbol oyuncusu ve çalıştırıcısı (d. 1925)
2017 – Paavo Olavi Lonkila, Finlandiyalı kros kayakçısıdır (d. 1923)
2017 – Börje Vestlund, İsveçli siyasetçi (d. 1960)
2018 – Avi Duan, İsrailli siyasetçidir (d. 1955)
2018 – Chas Hodges, İngiliz şarkıcı ve müzisyendir (d. 1943)
2018 – Al Matthews, Amerikalı siyahi şarkıcı, oyuncu ve dublaj sanatçısıdır (d. 1942)
2018 – Edna Molewa, Güney Afrikalı kadın siyasetçi ve bakandır (d. 1957)
2019 – Vytautas Briedis, Litvanyalı profesyonel kürek sporcusu (d. 1940)
2019 – Sándor Sára, Macar film ve görüntü yönetmeni (d. 1933)
2020 – Michael Gwisdek, Alman aktör ve film yönetmeni (d. 1942)
2020 – Frie Leysen, Belçikalı festival organizatörü ve sanat yönetmeni (d. 1950)
2020 – Jacques Sénard, Fransız diplomat (d. 1919)
2020 – Road Warrior Animal, Amerikalı profesyonel güreşçi (d. 1960)
2020 – Agne Simonsson, İsveçli eski millî futbolcudur (d. 1935)
2020 – Ashalata Wabgaonkar, Hint oyuncu (d. 1941)