30 Ocak, Miladi takvime göre yılın 30. günüdür. Yıl sonuna kadar kalan gün sayısı 335.
Demiryolu
- 30 Ocak 1923 Chester Projesi denen “Şark Anadolu Demiryolları” adlı anlaşma taslağı Bakanlar Kurulu’ndan geçti ve Meclis’e sevk edildi.
- 30 Ocak 1929 1483 sayılı kanunla 23 Mayıs 1927 tarihli 1042 sayılı kanun tadil edildi. Devlet Demiryolları ve Limanlan İdare-i Umumiyesi’nin adı; “Devlet Demiryolları ve Limanları Umum Müdürlüğü” oldu. Bağdat Demiryolları Haydarpaşa Limanı ve Rıhtım Müdüriyet-i Umumiyesi ilga edildi. Haydarpaşa’da 1. İşletme Müfettişliği kuruldu.
- 30 Ocak 1941 Almanya’dan yola çıkan 24 lokomotif Türkiye’ye geldi.
- 30-31 Ocak 1943 Churchill ile İnönü’nün Adana’daki istasyon buluşmasının 74. yılı. İkinci Dünya Savaşı sürerken 1943’te dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, İngiltere Başbakanı Winston Churchill ile Adana yakınlarındaki Yenice tren istasyonunda bir vagonda görüşmüştü. Adana Görüşmeleri olarak anılan bu iki günlük temasın bugün 74. yıl dönümü. Churchill bu görüşmede savaşın dışında kalan Türkiye’nin olası bir Alman saldırısında takınacağı tutumu yüz yüze görüşerek ele almıştı.
Olaylar
- 1517 – Kahire Muharebesi (1517)
- 1648 – Hollanda ile İspanya arasında, Münster Antlaşması imzalandı ve Seksen Yıl Savaşı sona erdi.
- 1662 – Çinli general Koxinga, dokuz ay süren kuşatmadan sonra Tayvan adasını ele geçirdi.
- 1847 – Kaliforniya’nın Yerba Buena şehrinin adı, San Francisco olarak değiştirildi.
- 1867 – Mutsuhito, Japonya’nın İmparatoru oldu.
- 1919 – Paris Barış Konferansı’nda İtilaf Devletleri, Osmanlı İmparatorluğu’nun parçalanmasını kararlaştırdılar.
- 1925 – Türk Hükûmeti, Piskopos VI. Konstantin’in İstanbul dışına çıkarılmasını kararlaştırdı.
- 1923 – Yunanistan ile Ahali Mübadelesi Antlaşması yapıldı. Aralık 1923’te başlayıp 1927 yılına kadar süren uygulamayla, 400 bin Türk ve 1 milyonu aşkın Rum yer değiştirdi.
- 1930 – Millî İktisat ve Tasarruf Cemiyeti kuruldu.
- 1931 – Boksör Küçük Kemal, Yunanistan şampiyonu Angelidis’i yendi.
- 1933 – Adolf Hitler Şansölye oldu.
- 1942 – İran’da Tudeh Partisi kuruldu.
- 1942 – Türkiye’de pasta yapımı ve ticareti yasaklandı, stokçulara uygulanacak cezalar belirlendi.
- 1943 – Churchill Adana’ya gelerek, İsmet İnönü ile “Adana Görüşmesi” olarak bilinen görüşmeyi gerçekleştirdi.
- 1946 – Macaristan’da komünist rejim ilan edildi: Macaristan Halk Cumhuriyeti
- 1948 – Kış Olimpiyat Oyunları St. Moritz’de (İsviçre) başladı.
- 1948 – Hindistan lideri Mahatma Gandi, Yeni Delhi’de öldürüldü.
- 1948 – British South American Airways’e ait bir uçak, Atlas Okyanusu’ndaki Bermuda Şeytan Üçgeni’nde kayboldu.
- 1950 – Sovyetler Birliği, Kuzey Vietnam rejimini tanıdı. Fransa, Sovyetler Birliği’ni protesto etti.
- 1951 – Sağlık Bakanı Ekrem Üstündağ, bakımsızlıktan her yıl 300 bin yurttaşın hayatını kaybettiğini açıkladı.
- 1967 – İlk resmi televizyon yayını Ankara’da yapıldı.
- 1969 – The Beatles son konserini verdi. (The Beatles Çatı Konseri)
- 1969 – Türkiye’de ilk böbrek nakli, Beyoğlu Devlet Hastanesi’nde Yusuf Özer adlı hastaya yapıldı. Ancak Yusuf Özer, kendisine takılan böbreğin bir akıl hastasından alındığını öne sürerek savcılığa başvurdu.
- 1971 – İstanbul’da Dev-Genç’liler “Özel Eğitimin Devletleştirilmesi” isteğiyle yürüyüş düzenledi.
- 1972 – İngiliz askerleri, Kuzey İrlanda’da gösteri yapanların üzerine ateş açarak, 14 insan hakları savunucusunun ölümüne neden oldu. Bugün Birleşik Krallık tarihine Kanlı Pazar olarak geçti.
- 1972 – Pakistan, İngiliz Milletler Topluluğu’ndan ayrıldı.
- 1975 – THY’nin İzmir-İstanbul seferini yapan Bursa uçağı Marmara Denizi’ne düştü: 41 kişi öldü.
- 1976 – George H. W. Bush, CIA’nin başına getirilen 11. yönetici oldu.
- 1979 – İran Hükûmeti, Fransa’da sürgünde bulunan dini lider Ayetullah Humeyni’nin ülkeye geri dönmesine izin verdiklerini açıkladı.
- 1980 – Yabancı bankaların Türkiye’de şube açmaları Yabancı Sermaye ile ilgili kanun kapsamına alındı. Banka şubelerine kârlarını transfer etme hakkı tanındı.
- 1982 – İlk PC virus kodu, Richard Skrenta tarafından yazıldı. Bu program 400 satır uzunluğundaydı ve kendisini “Elk Cloner” adlı bir Apple boot programı olarak kamufle ediyordu.
- 1983 – Nijerya Hükûmeti, 1 milyondan fazla Ganalı ve 700 bine yakın Batı Afrikalı işçiyi sınır dışı etti.
- 1983 – 12 Eylül Darbesi’nin 36. idamı: 22 Mayıs 1979 günü dükkânında çalışmakta olan sol görüşlü bakkalı 6-7 el ateş ederek öldüren sağ görüşlü militan Ahmet Kerse, idam edildi.
- 1985 – Ege Denizi’nde düzenlenen “Deniz Kurdu-85” tatbikatı sırasında, bir tank çıkarma gemisi fırtına yüzünden battı: 39 denizci öldü.
- 1987 – Bakanlar Kurulu, askerlik yasasındaki yeni düzenlemeyi onayladı. Çağdışı kalma yaşı 46’dan 41’e indirildi, mesleği öğretmen olanlar, askerliğini öğretmen olarak yapacak; her isteyen bedelli askerlikten yararlanacak.
- 1989 – Kabil’deki (Afganistan) Amerika Birleşik Devletleri Elçiliği kapatıldı.
- 2000 – Kenya Havayolları’na ait bir yolcu uçağı, Fildişi Sahili açıklarında okyanusa düştü: 169 kişi öldü.
- 2001 – TBMM’deki iç tüzük görüşmeleri sırasında çıkan arbedede DYP Milletvekili Fevzi Şıhanlıoğlu, kalp krizi geçirerek öldü.
- 2002 – Slobodan Miloseviç, Birleşmiş Milletler örgütünün uluslararası savaş suçluları mahkemesinin kendisine karşı şeytani ve düşmanca bir tutum içinde olduğunu iddia etti.
- 2003 – Belçika’da aynı cinsiyetteki çiftlerin evliliği yasallaştı, böylece Belçika, dünyada Hollanda’dan sonra bu yasayı çıkartan ikinci ülke oldu.
- 2005 – Irak’ta 50 yıldır ilk kez çok partili seçimler yapıldı. Sünniler seçimi boykot etti. Seçimin galibi Şiiler oldu. Celal Talabani, ülkenin ilk Kürt asıllı Devlet Başkanı seçildi. Şii İbrahim el-Caferi de Başbakan oldu.
Doğumlar
- 133 – Didius Julianus, Roma İmparatoru (ö. 193)
- 1621 – II. György Rákóczi, Erdel Prensi (ö. 1660)
- 1720 – Bernardo Bellotto, İtalyan veduta ressamı ve resim klişe kalıpcısı (ö. 1780)
- 1781 – Adelbert von Chamisso, Alman yazar (ö. 1838)
- 1807 – William Henry Leonard Poe, Amerikalı denizci, amatör şair (ö. 1831)
- 1828 – Rainilaiarivony, Madagaskarlı siyasetçi (ö. 1896)
- 1841 – Félix Faure, Fransa’da Üçüncü Cumhuriyet’in altıncı cumhurbaşkanı (ö. 1899)
- 1846 – Francis Bradley, İngiliz idealist filozof (ö. 1924)
- 1872 – Eduard Bloch, Avusturya’lı tıp uzmanı (ö. 1945)
- 1882 – Franklin D. Roosevelt, Amerikalı siyasetçi ve ABD’nin 32. Başkanı (ö. 1945)
- 1894 – III. Boris, Bulgaristan Çarı (ö. 1943)
- 1895 – Wilhelm Gustloff, Nasyonal Sosyalist Alman lider (ö. 1936)
- 1899 – Max Theiler, Güney Afrikalı virolog ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (ö. 1972)
- 1912 – Barbara Tuchman, Amerikalı tarihçi, yazar ve Pulitzer Ödülü sahibi (ö. 1989)
- 1920 – Delbert Mann, Amerikalı Oscar ödüllü yönetmen (ö. 2007)
- 1927 – Olof Palme, İsveç Başbakanı (ö. 1986)
- 1930 – Gene Hackman, Amerikalı sinema oyuncusu ve En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü, En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi
- 1935 – Richard Brautigan, Amerikalı yazar (ö. 1984)
- 1937 – Boris Spassky, Rus satranç oyuncusu
- 1937 – Vanessa Redgrave, İngiliz tiyatro, televizyon ve sinema oyuncusu
- 1938 – İslam Kerimov, Özbekistan Devlet Başkanı (ö. 2016)
- 1941 – Dick Cheney, Amerikalı siyasetçi ve ABD’nin 46. Başkan Yardımcısı
- 1956 – Feridun Sinirlioğlu, Türk diplomat ve siyasetçi
- 1962 – II. Abdullah, Ürdün Kralı
- 1963 – Thomas Brezina, Avusturyalı çocuk kitapları yazarı
- 1965 – Hazım Körmükçü, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
- 1973 – Hakan Kaygusuz, Türk futbolcu
- 1974 – Abdel Zaher El-Saka, Mısırlı futbolcu
- 1974 – Christian Bale, Galli sinema oyuncu
- 1976 – Cristian Brocchi, İtalyan futbolcu
- 1985 – Gisela Dulko, Arjantinli tenisçi
- 1987 – Arda Turan, Türk futbolcu
- 1987 – Phil Lester, İngiliz YouTuber
- 1997 – Meltem Avcı, Türk basketbolcu
Ölümler
- 1730 – II. Petro, Rusya İmparatoru (d. 1715)
- 1806 – Vicente Martín y Soler, İspanyol besteci (d. 1754)
- 1838 – Osceola, Seminole yerli lideri (d. 1804)
- 1847 – Virginia Eliza Clemm Poe, Amerikalı yazar (d. 1822)
- 1858 – Coenraad Jacob Temminck, Hollandalı aristokrat, zoolog, ornitolog ve küratör (d. 1778)
- 1867 – Kōmei, Japonya’nın geleneksel veraset düzenine göre 121. imparatoru (d. 1831)
- 1872 – Francis Rawdon Chesney, İngiliz general ve kaşif (d. 1789)
- 1889 – Rudolf, Avusturya veliaht prensi (d. 1858)
- 1890 – Tunuslu Hayreddin Paşa, Osmanlı devlet adamı (d. 1823)
- 1891 – Charles Joshua Chaplin, Fransız manzara, portre ressamı ve grafiker (d. 1825)
- 1893 – Grigori Gagarin, Rus ressam, Tümgeneral ve yönetici (d. 1810)
- 1923 – Arthur Kinnaird, Britanyalı futbolcu (d. 1847)
- 1930 – Georgi Pyatakov, Bolşevik devrimci lider, komünist politikacı. Büyük Temizlik döneminde anti-sovyet eylemleri olduğu iddiasıyla idam edildi. (d. 1890)
- 1940 – Jules Payot, Fransız eğitimci ve pedagog (d. 1859)
- 1948 – Mahatma Gandi, Hint politikacı ve özgürlük savaşçısı (d. 1869)
- 1948 – Orville Wright, Amerikalı öncü havacı (d. 1871)
- 1951 – Ferdinand Porsche, Avusturyalı otomotiv mühendisi (d. 1875)
- 1955 – Mim Kemal Öke, Türk tıp akademisyeni ve hekim (d. 1884)
- 1963 – Francis Poulenc, Fransız besteci (d. 1899)
- 1970 – Fritz Bayerlein, Alman Panzer generali (d. 1899)
- 1991 – Hulusi Sayın, Türk asker (Ankara’da evinin önünde uğradığı silahlı saldırıda) (d. 1926)
- 1991 – John Bardeen, Amerikalı fizikçi ve Nobel Ödülü sahibi (d. 1908)
- 1991 – John McIntire, Amerikalı oyuncu (d. 1907)
- 1998 – Ali Ulvi Ersoy, Türk karikatürist (d. 1924)
- 2001 – Jean-Pierre Aumont, Fransız aktör (d. 1911)
- 2007 – Sidney Sheldon, Amerikalı yazar, oyun yazarı ve senarist (d. 1917)
- 2010 – Fatma Refet Angın, Türk eğitimci ve Türkiye’nin ilk kadın öğretmenlerinden (d. 1915)
- 2013 – Patty Andrews, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu (d. 1918)
- 2015 – Hakkı Kıvanç, Türk sinema ve dizi oyuncusu (d. 1931)
- 2015 – Seyfi Doğanay, Türk halk ve arabesk müzik sanatçısı (d. 1964)
- 2017 – Dore Ashton, Amerikalı akademisyen, yazar, sanat tarihçisi ve eleştirmeni (d. 1928)
- 2017 – Marta Becket, Amerikalı dansçı, koreograf ve ressam (d. 1924)
- 2021 – Pantelei Sandulache, Moldovalı siyasetçi (d. 1956)
- 2021 – Alla Yoshpe, Rus pop şarkıcısı (d. 1937)
Tatiller ve özel günler
Fırtına: Zemherinin Sonu
