Aleksandr Katsuba, 10 yıl önce “Ukrayna Naftogaz”da bürokrat ve Başkan Yardımcısıydı. “Boiko’nun Kuleleri” ile bağlantılı olan yolculuğu UNN tarafından araştırıldı.
Son zamanlarda, birkaç isimsiz Telegram kanalı sizi, “Boiko’nun Kulelerinin çalınması” nedeniyle hapis cezasına çarptırılmamak için devlete kefalet olarak ödediğiniz 100 milyon Grivnası’nı geri almaya çalışmakla suçladı.
Hayır, konuşulan bu 100 milyon değerlendirme konusu değil. Mahkeme incelemesinin bir parçası değiller ve temyizde bundan bahsedilmiyor. Ve hiçbir zaman niyetim olmadı ve onları herhangi bir şekilde geri almayı da düşünmüyorum. Bunu kamuoyu önünde onaylamaya hazırım: bu para devletin malı olarak kalacak.
O zaman amacınız nedir?
Davayı ilk dereceye, Shevchenkivskyi Mahkemesine iade etmek. Suçlu bir taraf atamak için soruşturmayla bir anlaşma yapmak zorunda kaldım. Ve bu doğru değil. Amacım her şeyden önce ticari itibarımı geri kazanmak. Ticari itibarım, suçlu olmadığım bir şey için zarar görüyor. Benim, işimin, ortaklarımın üzerinde asılı duruyor. Suçlu olsaydım ya da bir şey çalsaydım, o zamanki Yanukoviç çetesiyle Rusya’ya kaçardım. Ve şimdi birçok emsal var, soruşturmayla ilgili anlaşmaları iptal etmenin yasal uygulaması var. Bunun için kimseye rüşvet vermenize gerek yok – ne savcılara ne de hakimlere. Bu davayı mahkemeye götürebilecek yetkin avukatlara ihtiyacınız var. Avukatlarım, pozisyonumuzun sağlam, doğru ve yasal olduğuna inanıyor.
Biraz tarihe geri dönelim. Okuyucularımıza hatırlatın, durum nedir? “Boiko’s Towers” ile nasıl davaya konu oldunuz?
2012 yılında Chornomornaftogaz iki petrol sondaj kulesi satın aldı, kurdu ve donattı. Soruşturmaya göre – şişirilmiş fiyatlarla. Yüksek profilli bir ceza davası vardı. Çok hızlı bir şekilde Bakanlar Kurulu ve Enerji Bakanlığı’ndaki gerçek rakamlar seviyesinden “Chornomornaftogaz” Maliye Yardımcısı’na, yani bana indi. Sonuç olarak, soruşturma her şeyi karar vermeyen insanlara yüklemeye çalıştı. Ben dahil. Satın alma sırasında “Chornomornaftogaz” da Finans Yardımcısıydım, şirkette yaklaşık 7 milletvekili vardı. Resmi olarak, şirketin tüm ekibi gibi ben de anlaşmaya dahil oldum. Ama – size hatırlatırım – soru yaklaşık 800 milyon dolardı. Bu parayı satın alma için tahsis etmek, Bakanlar Kurulu, Başbakan Azarov’un meselesidir. Enerji Bakanı, Maliye Bakanı, Ekonomi Bakanı (Poroshenko), Naftogaz ve diğer bakanlıklar. Çok büyük bir meblağdı, özellikle Ukrayna bütçesinin maddelerinde belirtildi. Kuleleri inşa etmek için bir müteahhit seçmek ve anlaşmanın fiyatını belirlemek – bu, parçası olmadığım ve kararlarını onaylamadığım ihale komitesinin meselesidir. Bütün bunların altında belgeler var. Tüm onayları aldıktan sonra belgeleri onaylayan yaklaşık 15-20 kişiden biriydim. Sözleşmeleri imzalamadım, “Chornomornaftogaz” ve “Naftogaz” ın ilk kişileri anlaşmayı sonuçlandırmaya yetkiliydi, milletvekilleri kendi çalışma alanlarında uygulayıcı rolünü üstlendiler.
Maliye Vekili olarak rolünüz neydi?
Ayrıntıların ve ödeme planının doğruluğunu kontrol etmek için. Ödeme planını düzgün bir şekilde ödememiş olsaydım, bu benim sorumluluğumda olacaktı. Ama yine de, Naftogaz parayı bize tahsis etti, infaz programına uymaya çalışırken kafamı duvara vurabilirdim, ancak Naftogaz bize parayı vermeseydi, kesinlikle ödeme planını karşılamazdım.
Neden şimdi masumiyetini kanıtlamaya karar verdin?
Neredeyse soruşturma anlaşmasını imzaladığım andan itibaren düşünmeye başladım. 2016’da bunu yapma şansım yoktu. Bu yüzden, avukatlarımla birlikte, o zamanlar kesinlikle saçma bir anlaşma imzalamış olarak ülkeyi barışçıl bir şekilde terk edebilmemi sağlamaya odaklanmaya karar verdik. Ve sonra karşı koymak için. Dahası, şu anda benim davama benzer 30’a yakın emsal var. Orada insanlar da saçma anlaşmalar imzaladılar ve onlara meydan okumayı başardılar.
Neden şu anda, 2023 sonbaharında oluyor?
Karara ve soruşturmanın sonuçlarına itiraz etme aşamasına muhtemelen daha önce ulaşacaktık. Ama önce koronavirüs vardı, sonra tam ölçekli bir savaş başladı. 2022’de sadece savaşla meşguldük, orduya araç tedarikini ayarladık, işi kurtardık. O zaman kesinlikle bunun için zaman yoktu. Şu anda gönüllülük tüm hızıyla devam ediyor, iş – bir şekilde kurtardık, adalet hakkında düşünmenin zamanı geldi.
Amacınız ticari itibarınızı geri kazanmaksa, rakipleriniz neden özellikle 100 milyona hitap ediyor?
100 milyon – insanlar için anlaşılabilir bir durum. Anlaşmanın yasal nüanslarını açıklamak, kimin haklı olduğunu – kimin olmadığını bulmak – bu neden gerekli? 100 milyonla ilgili haberler bana karşı daha fazla görüş ve olumsuzluk toplayacak.
Ve müşteri kim?
Gerçek bir soruşturma başlarsa ya da gerçek özneler ortaya çıkarsa dezavantajlı duruma düşecek olanlar. Bu, eski Kabine başkanlarının, Naftogaz’ın vb. itibarına potansiyel bir darbe olabilir. Muhtemelen kendileri için “örtbas eden” ve tüm bunları Şeriat ve diğer blog yazarlarına emreden Ruslar. Ve tüm “teşhircilerin” metinlerinin iki damla su gibi benzer olması, bana açık bir kampanyanın varlığını kanıtlıyor. Statükoyu düzeltmek için.
Yani, fiyatı siz belirlemediniz mi?
İhale komisyonu tarafından belirlendi. Ukrayna Ana Kontrol ve Revizyon Ofisi, Ticaret ve Sanayi Odası ve bir dizi başka kuruluş bunu kontrol etti. O sırada CRU genel olarak Chornomornaftogaz’daki tüm anlaşmaları ve sözleşmeleri kontrol etti ve onayladı. Onların imzası da sözleşmede. Daha sonra mevcut Devlet Denetim Servisi ile koşullu bir DBR’nin bir karışımıydı. Kararı onaylama aşamasında bile herkes korktu.
Gaz sektöründe bir uzman olarak sizce fiyat şişirildi mi?
Muhtemelen. Ama en fazla %100’den bahsetmiyoruz – %10 ila %15’ten bahsediyoruz. Ve tüm sorun – aciliyette. Genellikle, bu tür ekipmanların kuyruğu 5 ila 7 yıl, bazen – 10 arasındadır. Ancak daha sonra hükümet kuleleri acilen inşa etmeye karar verdi. Gaz üretimini artırmak için. Prensip olarak, bu başarıldı. Ama bunu sonradan öğrendim. O zaman, olağan prosedürle “Naftogaz” ın liderliği olan Bakanlar Kurulu düzeyinde onaylanan bir sözleşmeyi onayladım. Bu tür sözleşmeler binlerce finansör olarak benden geçti. Hacim olarak o kadar büyük değil, çok. Ve sorumluluk aynı. 100 bin Grivnası veya 1 milyar. Naftogaz’da müteahhitin %10-20 marjını kazanmadığı tek bir sözleşme olmadığından eminim. Başka bir şey, onları nasıl değerlendireceğiniz ve kontrol edeceğinizdir.
Yani, “Boiko’nun Kuleleri” gerçekten Boiko tarafından mı çalındı?
Soruşturmaya göre dava hırsızlıkla ilgili değil, şişirilmiş fiyatlarla ilgili. Kuleler Ruslar dışında kimse tarafından çalınmadı. Ekipman Ukrayna’ya getirildi, kuruldu ve 2014’te Kırım’ın işgaline kadar Ukrayna için gaz çıkardılar. Son zamanlarda, GUR’un özel kuvvetleri onları Ruslardan temizledi. Ve artık onları sömüremezler. Boiko’nun katılımına gelince – bunu söylemek benim için zor. Uygun bir soruşturma yapılması gerekiyor. Ve ne yapıldı – bir saçmalık. Bana imzalattıkları şey – düpedüz saçmalık. Şahsen Yanukoviç’ten talimat aldım ve neredeyse ofisine nakit para getirdim. Gaz endüstrisinin yapısında çok küçük bir insandım. Ve bu tür konulara prensip olarak Bakanlar Kurulu düzeyinde karar verildi.
Peki, Boiko ve Azarov?
Muhtemelen Azarov düzeyinde daha da fazla. Söylemesi zor, Azarov’u hiç şahsen görmedim ve hatta Bakanlar Kurulu binasında bile bulunmadım.
Ama onları bu satın alma işlemini yapmaya kışkırtmış olabilir misiniz? Bir şema önermek?
Sıradan iş meseleleriyle Azarov’a bile gidemiyordum. Özellikle de “Chornomor”da çalıştığımda. Başbakan nerede ve bölgesel bir gaz şirketinin yardımcılarından biri nerede? Ya da resmen ona bir mektup yaz: “hadi kule alalım”. Herhangi bir devlet şirketinde, başkan kararı verir, görevi belirler ve direktifler gönderir.
Boyko karışmış olabilir mi?
Onu Enerji Bakanlığı ve Naftogaz’ın ortak etkinliklerinde üç kez gördüm. Durumumuzda önemli bir fark vardı.
Ama Bakulin, Boyko ve diğerleri aleyhine tanıklık ettin.
Hayır, sadece müfettişlerin bana önerdiği gibi, artık hayatta olmayan bir kişiye karşı tanıklık ettim. Profesyonel ve düzgün bir insandı. Azarov ve Yanukoviç aleyhine de tanıklık ettim, bu anlaşmadaki rolleri hakkında hiçbir fikrim olmamasına rağmen. İkisini de hiç görmemiştim ve onlarla hiç konuşmamıştım. Sadece önüme itilenleri imzaladım.
Bunu neden kabul ettin?
Altı aydır adaletten yoksundum ve adalete ulaşma şansım yoktu. Bu yüzden soruşturmayla bu anlaşmaya gittim ve her şeyi imzalamaya hazırdım.
Olayların sizin yorumunuza neden inanmalıyız?
Çünkü o sırada yürürlükte olan gerçek belgeler ve prosedürlerle onaylanmıştır. Ve soruşturma bunu herkesten daha iyi biliyor.
Şeriat sana neden saldırdı? Daha önce arkadaştınız, değil mi?
Bunca haksızlıktan sonra İspanya’ya gittiğimde çok iletişim kurduk. Soruşturma sırasında, tabiri caizse, dava hakkındaki görüşümü sunmaya istekli olan tek medya oydu. İspanya’ya gittiğimde buluştuk, yemek yedik ve zaman zaman haberleştik. Dahası, önceki hükümete karşı bir nefreti paylaştık. 2019’daki hükümet değişikliğinden bu yana onunla iletişim kurmadım. Ve savaşta aldığı pozisyondan sonra, hiç arzum yok.
Bu mantık bizi enerji bağımsızlığı sorununa götürüyor. Prensip olarak mümkün mü?
Evet. Ukrayna çok zengin bir enerji potansiyeline sahiptir. Özellikle geçici olarak işgal edilen bölgeler üzerindeki kontrolü yeniden ele geçirdiğimizde. Ukrayna’nın sahip olmadığı kaynakları bulmak çok zor. Bu, oldukça ekolojik olarak yakılabilen hidrokarbonlar ve atıkların yanı sıra güneydeki güneş ve rüzgarı da içerir. Üç küresel sorunu çözmemiz gerekiyor: yatırım koşullarının yeterliliği, güvenlik, ekonominin enerji verimliliği.
Yatırım koşullarının yeterliliği ne anlama geliyor?
Her şeyden önce, şeffaf mahkemeler. Herhangi bir yatırımcı için kilit faktör yargı sisteminin yeterliliğidir. Bilişim şirketlerinde ne kadar çok arama yapıldığını bugün bile herkes görüyor. Ve aramalar, hesap tutuklamaları, şirket tutuklamaları için bu izinleri kim veriyor? Soruşturma bir talepte bulunur ve hakimler her zaman onu tatmin eder. Peki, hangi yatırımcı bunu ister? Hepimiz kolluk kuvvetlerinden şikayet ediyoruz, peki ya yargı sistemi? İşte ABD’den bir örnek. Senatör ya da başkanın torunu, ünlü bir şarkıcı ya da milyarder olmanız fark etmez. Mahkeme bağımsız bir organdır ve hakimler üzerinde herhangi bir baskı yoktur. Gazeteciler, aktivistler, yetkililer veya iş dünyası.
Ukrayna şimdi enerji için faydalı bir şey yapıyor mu? Çünkü bazen sadece müttefiklere ve şansa güveniyormuşuz gibi görünüyor.
Evet, burada daha iyimserim. Enerji şirketleri şebekeleri, dağıtımı, dalgalanmalara karşı koruma sistemlerini modernize ediyor. Özel şirketler gaz üretimini artırıyor ve devlet de deniyor. Yani bu kış, 2022’deki feci çöküşün ardından ekonomi toparlanmaya başlamış olsa da, kendi üretimimizden yeterli gaza sahip olacağız. Bununla birlikte, topluluklar enerji tasarrufuna odaklanabilir.
Bu arada, kıştan bahsetmişken. Sizce Ukrayna kışa hazır mı?
Kasım başı için iyi bir soru. Mevcut kaynaklarla – hazır. Ancak burada önemli olan soru, Rusya’nın bir yıl önce olduğu gibi bizim için böyle bir test düzenlemeye hazır olup olmadığıdır. Biz ve Ruslar rekabet ediyoruz, kim kimi yenebilir. Çok sayıda füze, insansız hava aracı vb. Fırlatmaya çalışıyorlar. İnsansız hava araçlarını ve füzeleri vurmaya, hasarı onarmaya, ısı ve elektrik arzının merkezileşme seviyesini azaltmaya çalışıyoruz. Hava savunmamız arttı, geçen yıla göre daha fazla füze ve insansız hava aracı var mı, yakında öğreneceğiz. Enerji işçilerinin hazır olup olmadığına gelince, buna güveniyorum. Sistem uyarlandı, yeniden inşa edildi, transformatör ve diğer ekipmanların bir rezervi var. Bu yüzden beni temkinli bir iyimser olarak düşünebilirsiniz. Kesintiler olsa bile, uzun vadeli ve sistemik olmaları pek olası değildir.
Yani savaşın sonuna kadar bu zorlukla yaşamak zorunda mıyız?
Evet, henüz 100 füzeyi vurabilecek bir hava savunması icat edilmedi. İlk olarak, büyük ve ön saflardaki şehirlerde kesinti tehdidi beklenmelidir. Çünkü büyük çaplı saldırılar sırasında enerji çalışanları, enerji şebekesine aşırı yüklenmemek için mutlaka kesintilere başvuracaktır. Transformatörleri tahrip etme riski nedeniyle. Güvende olmak ve 2 saat ışıksız oturmak bir gün oturmaktan daha iyidir.
Rusların Ukrayna enerjisi üzerindeki etkilerini yeniden kazanmaya çalışabileceklerini düşünüyor musunuz?
Yani hala etkilemeye çalışıyorlar. Aynı melez savaşın yöntemlerini kullanmak. Siyasi lobicilik ne yazık ki hala var. Yukarıda tartıştığımız gibi insanlarını da korumak. Dahası, Rusya Ukrayna’da petrol, gaz, kömür, uranyum çıkarılması için her türlü projeye saldırdı, saldırıyor ve saldıracak. Yeni nükleer reaktörlerin inşasına saldıracak. Bunun için ekoloji veya politika konusunu kullanmak. Bunu nasıl yapacaklarını biliyorlar.
Ve bu konuda ne yapmalı?
Burada bir devlet politikasına ihtiyaç var. Açıklama. Enerjinin ülke için önemli ve hatta kilit bir sektör olarak yaygınlaştırılması.
Savaş sırasında iş ve gönüllülük
Gaz piyasasına geri döndünüz. Savaş sırasında böyle bir karar vermek korkutucu değil mi?
İşimiz bir füze tarafından yok edilebilir, bu doğru. Ama Silahlı Kuvvetlere boşuna yatırım yapmıyoruz. Ortaklarım ve ben, ne kadar ileri giderse, Silahlı Kuvvetlerin sivil ve enerji altyapısının korunmasını o kadar iyi sağlayabileceğinden eminiz. Bu yüzden yatırımlarımız iyimser ama mantıklı olabilir. Ayrıca, şimdi gaz piyasasına girmek 5-10 yıl öncesine göre daha kolay. Daha az düzenleme ve bürokrasi, gelecek vaat eden siteler açık artırmada kazanılabilir, hiçbir şeyi “çözmeye” gerek yoktur ve varlıklar daha ucuzdur. Şimdi sadece vergiler yüksek, ama bu mantıklı – devletin savaşı kazanmak için paraya ihtiyacı var. Bu yüzden üretim artıyor.
O zaman neden bir yabancı yatırımcı kuyruğu görmüyoruz?
Bugün İsrail’i ele alalım, akut bir savaş evresi var. Sizce son bir ayda yatırımcı kuyruğu var mı? Bizim için anlaşılabilir olan savaşın koşulları, yabancılar için hala çok net değil. Burada konuşuyoruz. Siren çalıyor. Çalışmaya devam ediyoruz. Bodruma taşınacağız. Dizüstü bilgisayarı yanımıza alacağız ve orada çalışacağız. Bizim için bu zaten günlük yaşamın bir parçası haline geldi. Çalışmanız gerektiğini anlıyorsunuz, çalışmam gerektiğini anlıyorum, çalışanlarım anlıyor. Ve yatırım yaparız, geliştiririz, en iyisine inanırız.
Pazarda ne kadar önemli bir oyuncusunuz?
Ortada. Ayda bir milyon – bir buçuk milyon metreküp gaz çıkarıyoruz. Büyük olanlar günde bir milyon ve daha fazlasını çıkarır.
Pavel Fuchs ile bir bağlantınız olduğu söylendi. Ve gaz piyasasında ortak çıkarlar. ‘Ekonomik Gerçek’e bir röportajda bunun doğru olmadığını söylediniz. Ve hatta gaz piyasasına olan ilgiyi reddetti.
Sonra, pandemiden önce, görünüşe göre pazara geri dönmeyi planlamıyordum. O zamandan bu yana 4 yıl geçti, koşullar değişti ve eski gaz hikayeleri gitmeme izin verdi. Fuchs’a gelince, burada hiçbir şey değişmedi. Onunla ortak bir ticari çıkarım yoktu ve olmayacak.
Peki ya diğer iş yönleri?
Çevrimiçi borç verme işini geliştirmeye devam ediyoruz, şu anda ağırlıklı olarak yurtdışında gelişiyor. Vietnam. Sri Lanka. Polonya. İki otomobil yayınevi – AutoBazar ve AutoCenter – kendi kendine yeterliliğe ulaştı. Geçen yıl ve bu yıl, ekibim ve ben iş modelini tamamen değiştirdik, ikincil piyasaya ve yedek parça pazarına uyarladık. Her iki site de karlı.
Arabalar konusu gönüllülüğe yol açtı mı?
Orduya yardım etmek. Gelecek korkusu hepimizi orduya yardım etmeye yöneltti sanırım. Savaş beni ve ailemi Kiev’de yakaladı. Çocukları dışarı çıkardım, başkente döndüm. Ve en sıcak günlerde burada çalıştım ve şimdi çalışıyorum. Çocukluğumun ve gençliğimin geçtiği şehir – Kharkiv – yeryüzünden siliniyordu. Yaşadığım şehri kuşatmak ve yok etmek istediler. Bu yüzden elimden geldiğince yardım etmeye başladım – para, sonra arabalar.
Kaç araba teslim ettiniz?
Tam olarak hatırlayamıyorum bile. Muhtemelen 80’in üzerinde. Şu anda ordu için haftada 1 araba hızındayız. Artı lastikler. Artı onarımlar.
Bir fonla mı çalışıyorsunuz?
Hayır, arkadaşlarım aracılığıyla, tanıdığım ordu aracılığıyla çalışıyorum. Bir fon kaydı – hemen siyaset hakkında konuşmalar var. Başka bir şey hakkında. Bu yüzden sadece elimizden geleni ve anladığımızı anlıyoruz. Ve eğer işim araba alanındaysa, neden arabalarla uğraşmıyorsunuz? Ön kısım büyük miktarda nakliye tüketir. Sıradan sivil SUV’lardan özel ekipmanlara.
24 Şubat’tan önce savaşı aynı şekilde algıladınız mı?
Dürüst olmak gerekirse, hayır. Benim için Kırım’ın işgali, Donetsk bölgesindeki olaylar gibi güçlü bir darbe oldu. Ama füzeler Kharkiv ve Kiev’e uçtuğunda bu savaşın ne olduğunu ve düşmanın kim olduğunu gerçekten anladım.
Savaşın sonuna kadar yardım etmeyi planlıyor musunuz?
Evet. Bizim için bu savaş, ülkemizde bir beka, varoluş, normal bir gelecek meselesidir. Kazanmaktan başka çaremiz yok. Ve bunun için ordunun hala çok fazla arabaya ihtiyacı var.
