25 Şubat, Miladi takvime göre yılın 56. günüdür. Yıl sonuna kadar kalan 309 gün vardır (artık yıllarda 310).
Demiryolu
- 25 Şubat 1889 Osmanlı-Hirsch ihtilafında mukavele gereği 5. hakeme gidildi. Alman hukukçu Gneist, Hirsch’in Osmanlı Devleti’ne 27 milyon 500 bin Frank ödemesine karar verdi. Bu karardan sonra Hirsch Rumeli demiryolları işinden çekilmeye karar verdi. Hisselerini Deutch Bank ve VViener Bank-Verein Viyana Bankalar Grubu)’e devretti. İnşaat yarım kaldı ve hatlar Almanların denetimine geçti.
- 25 Şubat 1892 Mehmet Şakir Paşa, İzzet Efendi’nin teklifi üzerine düşüncelerini bir rapor halinde padişaha sundu. Şakir Paşa Şam-Medine arasında demiryolu yapılması gerektiğini savundu.
- 25 Şubat 1909 Chester Projesi, hükümete sunuldu.
Olaylar
- 1836 – Samuel Colt, ürettiği silahın (Colt tabanca) patentini aldı.
- 1921 – Kızıl Ordu’nun Gürcistan’a müdahalesi: Kızıl Ordu Gürcistan’ın başkenti Tiflis’e girdi.
- 1925 – Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nda değişiklik yapıldı: Din politikaya alet edilemeyecek ve bu suç vatan hıyaneti sayılacak.
- 1932 – Adolf Hitler, Alman vatandaşlığına kabul edildi. Böylelikle 1932 yılında yapılacak olan, Weimar Cumhuriyeti’nin cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılması mümkün oldu.
- 1933 – Fransız Vagon-Li Şirketi’nin Belçikalı Müdürünün koyduğu, Türkçe yasağına tepki gösterildi. (bkz. Vagon-Li Olayı)
- 1933 – Uçak gemisi olarak imal edilen ilk ABD donanma gemisi, USS Ranger denize indirildi.
- 1943 – Talat Paşa’nın Almanya’da tahnit edilen naaşı, İstanbul’a getirildi. Aynı gün Hürriyet-i Ebediye tepesinde toprağa verildi.
- 1952 – Başbakanlıkta kurulmuş olan “ilmi komisyon”, Anayasa’daki antidemokratik maddeleri tespit etti; Anayasa’da antidemokratik 40 kanun var.
- 1954 – Mısır’da Cemal Abdünnasır başbakan oldu.
- 1964 – Muhammed Ali (Cassius Clay), Miami Beach-Florida’daki maçta, Sonny Liston’ı yenerek ağır siklet boks şampiyonu oldu.
- 1968 – İstanbul Taksim Meydanı’nda, ikinci “Uyanış Mitingi” yapıldı. Mitingin amacı; Türkiye İşçi Partisi Milletvekillerine Meclis’te yapılan saldırıyı kınamaktı.
- 1980 – Bedelli askerlik kabul edildi; yurt dışındaki işçiler 20.000 Mark ödedikleri takdirde askerlik yapmayacaklar.
- 1984 – “Hakkari’de Bir Mevsim” adlı filmin gösterimi, Sıkıyönetim Komutanlığınca yasaklandı.
- 1986 – Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos, 20 yıllık yönetimin ardından Ülkeden kaçtı. İktidara Corazon Aquino geldi.
- 1990 – Nikaragua’da yapılan seçimleri, Sandinistaların lideri Başkan Daniel Ortega, Violeta Chamorro karşısında kaybetti.
- 1991 – Irak, Kuveyt’ten çekilme kararını açıkladı. Böylece Amerikan Birlikleri ve Müttefik Kuvvetlerin birlikte yürüttükleri, “Çöl Fırtınası” harekâtı sona erdi. 28 Şubat’ta da ateşkes antlaşması imzalandı.
- 1991 – Varşova Paktı feshedildi.
- 1994 – İbrahim Camii Katliamı: Bir Batı Şeria kenti olan Hebron’da, Baruch Goldstein adlı bir Yahudinin açtığı ateş sonucu, 29 Filistinli öldü, 125’i de yaralandı. Goldstein, öfkeli kalabalık tarafından linç edildi. Daha sonra çıkan ayaklanmalarda ise, 26 Filistinli ve 9 İsrailli öldü.
- 1994 – Almanya, Refah Partisi’nin “Bosna’ya yardım” adı altında Almanya’ya gönderdiği paralar hakkında soruşturma başlattı.
- 1994 – Demokrasi Partisi (DEP), yerel seçimlere katılmama kararı aldı.
- 2000 – Carlos Santana, 8 Grammy Ödülü birden kazandı. Daha önce Michael Jackson’ın “Thriller” albümüyle kırdığı, ‘bir seferde en çok Grammy alan sanatçı rekorunu’ egale etti.
- 2003 – Irak krizi konusunda, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin yabancı ülkelere gönderilmesi ve yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye’de bulunması için, hükûmete yetki verilmesine ilişkin Başbakanlık Tezkeresi TBMM’ne sunuldu.
- 2008 – Şarkıcı Bülent Ersoy hakkında, bir programda söylediği sözler nedeniyle ‘halkı askerlikten soğutma’ iddiasıyla soruşturma başlatıldı. Mahkeme Heyeti, 18 Aralık’taki karar duruşmasında; “Ben çocuk doğurmuş olsaydım askere göndermezdim” sözlerini, düşünce özgürlüğü kapsamında sayarak, Ersoy’u beraat ettirdi.
- 2009 – Türk Hava Yolları 1951 sefer sayılı uçuşu: İstanbul’dan 8.22’de havalanan uçak, Schipol Havaalanına inemeden düşerek 3 parçaya ayrıldı.
Doğumlar
- 1543 – Şeref Han, Kürt devlet adamı ve tarihçi (ö. 1603)
- 1643 – II. Ahmed, 21. Osmanlı Padişahı (ö. 1695)
- 1707 – Carlo Goldoni, İtalyan oyun yazarı (ö. 1793)
- 1778 – José de San Martín, Güney Amerikalı devrimci (ö. 1850)
- 1794 – Gerrit Schimmelpenninck, Hollandalı iş insanı ve devlet adamı (ö. 1863)
- 1812 – Carl Christian Hall, Danimarkalı devlet adamı (ö. 1888)
- 1835 – Matsukata Masayoshi, Japonya’nın dördüncü başbakanı (ö. 1924)
- 1841 – Pierre-Auguste Renoir, Fransız ressam ve heykeltıraş (ö. 1919)
- 1846 – Giuseppe De Nittis, İtalyan ressam (ö. 1884)
- 1848 – II. William, Württemberg Krallığı’nın son Kralı (ö. 1921)
- 1859 – Vasil Kutinçev, Bulgar asker (ö. 1941)
- 1861 – Rudolf Steiner, Avusturyalı filozof, eğitimci, yazar ve antropozofinin kurucusu (ö. 1925)
- 1861 – Meir Dizengoff, Tel Aviv’in üçüncü belediye başkanı (ö. 1936)
- 1862 – Helen Bannerman, İskoç yazar (ö. 1946)
- 1865 – Andranik Ozanyan, Osmanlı Ermenisi gerilla lideri (ö. 1927)
- 1865 – Charles Ernest Overton, Britanyalı biyofizikçi ve farmakolog (ö. 1933)
- 1866 – Benedetto Croce, İtalyan filozof (ö. 1952)
- 1868 – Mehmet Ali Ayni, Türk bürokrat (ö. 1945)
- 1869 – Phoebus Levene, Amerikalı biyokimyacı (ö. 1940)
- 1873 – Enrico Caruso, İtalyan tenor (ö. 1921)
- 1874 – Henri Prost, Fransız mimar ve şehir plancısı (ö. 1959)
- 1876 – Philip Graves, Britanyalı gazeteci ve yazar (ö. 1953)
- 1881 – Aleksey Rıkov, Bolşevik devrimci (ö. 1938)
- 1882 – Carlos Brown, Arjantinli futbolcu (ö. 1926)
- 1885 – Alice, Battenberg Prensesi (ö. 1969)
- 1888 – John Foster Dulles, Amerikalı avukat ve siyaset adamı (ö. 1959)
- 1896 – Ida Noddack, Alman kimyager ve fizikçi (ö. 1978)
- 1898 – William Astbury, İngiliz fizikçi ve moleküler biyolog (ö. 1961)
- 1899 – Leo Weisgerber, Alman dilbilimci (ö. 1985)
- 1907 – Sabahattin Ali, Türk yazar (ö. 1948)
- 1917 – Anthony Burgess, İngiliz romancı ve eleştirmen (ö. 1993)
- 1917 – Brenda Joyce, Amerikalı aktris (ö. 2009)
- 1918 – Hasan Kavruk, Türk ressam ve eğitimci (ö. 2007)
- 1922 – Handan Adalı, Türk sinema sanatçısı (ö. 1993)
- 1926 – Masatoşi Gündüz İkeda, Japon asıllı Türk matematik bilgini (ö. 2003)
- 1931 – Şükran Ay, Türk sanat müziği sanatçısı (ö. 2011)
- 1935 – Oktay Sinanoğlu, Türk kuramsal kimyacı ve moleküler biyolog (ö. 2015)
- 1936 – Aydemir Akbaş, Türk senarist, yönetmen ve sinema oyuncusu
- 1936 – Peter Hill-Wood, Britanyalı iş insanı ve Premier Lig takımlarından Arsenal’in eski başkanı
- 1939 – Oscar Fritschi, İsviçreli siyasetçi ve diplomat (ö. 2016)
- 1943 – George Harrison, İngiliz müzisyen ve The Beatles müzik grubunun gitaristi (ö. 2001)
- 1947 – Ali Kocatepe, Türk müzisyen
- 1949 – Amin Maalouf, Lübnan asıllı Fransız yazar
- 1949 – Esmeray, Türk oyuncu ve vokalist (ö. 2002)
- 1949 – Sevil Atasoy, Türk akademisyen
- 1950 – Neil Jordan, İrlandalı yazar, senarist ve film yönetmeni
- 1950 – Néstor Kirchner, Arjantinli siyasetçi (ö. 2010)
- 1953 – José María Aznar, İspanya Başbakanı olarak görev yapmış siyasetçi
- 1957 – Gülsün Bilgehan, Türk siyasetçi
- 1957 – Güzin Tural, Türk akademisyen ve Türk dili araştırmacısı (ö. 2006)
- 1957 – Remzi Evren, Türk sinema sanatçısı (ö. 2016)
- 1958 – İrade Aşumova, Azeri atıcı
- 1968 – Oumou Sangaré, Malili sanatçı
- 1969 – Neslihan Yeldan, Türk tiyatro, sinema-dizi oyuncusu ve seslendirme sanatçısı
- 1971 – Sean Astin, Amerikalı sinema oyuncusu, yönetmen, seslendirme sanatçısı ve yapımcı
- 1972 – Anneke Kim Sarnau, Alman tiyatro ve sinema oyuncusu
- 1973 – Bülent Özcan, Türk şair
- 1974 – Cenk İşler, Türk futbolcu
- 1974 – Dominic Raab, Britanyalı muhafazakâr politikacı ve hukukçu
- 1981 – Park Ji-sung, Güney Koreli eski millî futbolcu
- 1982 – Flavia Pennetta, İtalyan tenisçi
- 1982 – Maria Kanellis, Amerikalı profesyonel güreşçi, şarkıcı, söz yazarı ve manken
- 1986 – James Phelps, İngiliz oyuncu
- 1986 – Oliver Phelps, İngiliz oyuncu
- 1988 – Mehmet Uslu, Türk futbolcu
- 1999 – Gianluigi Donnarumma, İtalyan futbolcu
- 2005 – Arda Güler, Türk futbolcu
Ölümler
- 806 – Tarasios, 25 Aralık 784 ile 25 Şubat 806 tarihleri arasında Rum Ortodoks patriği (d. 730)
- 1495 – Cem Sultan, Osmanlı şehzade ve Fatih Sultan Mehmet’in oğullarından (d. 1459)
- 1634 – Albrecht von Wallenstein, Bohemyalı asker (d. 1583)
- 1713 – I. Friedrich, Prusya Kralı (d. 1657)
- 1723 – Christopher Wren, İngiliz tasarımcı, gök bilimci, geometri uzmanı ve mimar (d. 1632)
- 1850 – Daoguang, Çin Qing Hanedanı’nın 8. imparatoru (d. 1782)
- 1852 – Thomas Moore, İrlandalı şair, yazar ve besteci (d. 1779)
- 1899 – Paul Reuter, Alman asıllı İngiliz gazeteci ve Reuters Ajansı’nın kurucusu (d. 1816)
- 1906 – Anton Arenski, Rus besteci (d. 1861)
- 1910 – Worthington Whittredge, Amerikalı ressam ve eğitimci (d. 1820)
- 1911 – Friedrich Spielhagen, Alman romancı, edebiyat kuramcısı ve çevirmen (d. 1829)
- 1914 – John Tenniel, İngiliz çizer, grafik mizahçı ve politik karikatürist (d. 1820)
- 1922 – Henri Désiré Landru, Fransız seri katil (d. 1869)
- 1928 – William O’Brien, İrlandalı gazeteci ve siyasetçi (d. 1852)
- 1932 – Albert Mathiez, Fransız tarihçi (d. 1874)
- 1940 – Mary Mills Patrick, Amerikalı öğretmen ve yazar (d. 1850)
- 1950 – George Minot, Amerikalı tıp araştırmacısı ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (d. 1885)
- 1954 – Auguste Perret, Fransız mimar (d. 1874)
- 1957 – Bugs Moran, Fransız asıllı Amerikalı mafya lideri (d. 1891)
- 1959 – Klaudziy Duj-Duşeuski, Beyaz Rus mimar, diplomat ve gazeteci (d. 1891)
- 1961 – Raşit Rıza Samako, Türk tiyatro sanatçısı ve yönetmen (d. 1890)
- 1964 – Alexander Archipenko, Ukraynalı avangart sanatçısı, heykeltıraş ve grafiker (d. 1887)
- 1971 – Sevda Beşer, Türk dramaturg
- 1971 – Theodor Svedberg, İsveçli kimyager (d. 1874)
- 1972 – Hugo Steinhaus, Polonyalı matematikçi ve eğitimci (d. 1887)
- 1975 – Elijah Muhammad, Amerikalı siyahi Müslüman lider (d. 1897)
- 1979 – Jean Berthoin, Fransız siyasetçi (d. 1895)
- 1983 – Tennessee Williams, Amerikalı oyun yazarı (d. 1911)
- 1987 – James Coco, Amerikalı oyuncu (d. 1930)
- 1993 – Eddie Constantine, ABD doğumlu Fransız oyuncu ve şarkıcı (d. 1917)
- 1995 – Nejat Devrim, Türk ressam (d. 1923)
- 1996 – Vehbi Koç, Türk iş insanı ve sanayici (d. 1901)
- 1999 – Glenn T. Seaborg, Amerikalı kimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (d. 1912)
- 2003 – Aleksandr Kemurciyan, Sovyet bilim insanı (d. 1921)
- 2005 – Peter Benenson, İngiliz avukat (d. 1921)
- 2008 – Static Major, Amerikalı şarkıcı (d. 1974)
- 2009 – Behçet Oktay, Türk polis (d. 1957)
- 2010 – Ahmet Vardar, Türk gazeteci ve yazar (d. 1937)
- 2010 – İhsan Doğramacı, Türk akademisyen (Bilkent Üniversitesi ile YÖK’ün kurucusu ve ilk Başkanı) (d. 1915)
- 2012 – Erland Josephson, İsveçli aktör (d. 1923)
- 2013 – C. Everett Koop, Amerikalı doktor (d. 1916)
- 2014 – Paco de Lucía, İspanyol gitarist ve besteci (d. 1947)
- 2015 – Ariel Camacho, Meksikalı şarkıcı ve söz yazarı (d. 1992)
- 2015 – Eugenie Clark, Amerikalı ihtiyolog (d. 1922)
- 2016 – François Dupeyron, Fransız film yönetmeni ve senarist (d. 1950)
- 2017 – Abdullah Balak, Türk besteci, eğitimci, şair, şarkı sözü yazarı ve folklor araştırmacısı (d. 1938)
- 2017 – Bill Paxton, Amerikalı aktör ve film yönetmeni (d. 1955)
- 2019 – Janet Asimov, Amerikalı bilimkurgu yazarı ve psikanalist (d. 1926)
- 2019 – Fred Gloden, eski Amerikan futbolcusu (d. 1918)
- 2019 – Kathleen O’Malley, Amerikalı oyuncu (d. 1924)
- 2019 – Lisa Sheridan, Amerikalı oyuncu (d. 1973)
- 2020 – Lee Phillip Bell, Amerikalı senarist, sunucu ve film yapımcısı (d. 1928)
- 2020 – Hikmet Köksal, Türk asker (d. 1932)
- 2020 – Muhammed Hüsnü Mübarek, Mısırlı politikacı ve cumhurbaşkanı (d. 1928)
- 2020 – Dmitri Yazov, Kızıl Ordu’nun komutanlarından biri, Sovyetler Birliği Mareşali (d. 1924)
- 2021 – Ivy Bottini, Amerikalı aktivist, sanatçı ve yazar (d. 1926)
- 2021 – Klaus Emmerich, Avusturyalı gazeteci (d. 1928)
- 2021 – John Mallard, İngiliz fizikçi (d. 1927)
- 2021 – Hannu Mikkola, Fin otomobil yarışçısı (d. 1942)
- 2021 – Yves Ramousse, Fransız Roma Katolik piskopos (d. 1928)
- 2021 – Ton Thie, Hollandalı profesyonel futbolcu (d. 1944)
Tatiller ve özel günler
- Erzurum’un İspir ilçesinin Rus ve Ermeni işgalinden kurtuluşu (1918)
- Trabzon’un Araklı ilçesinin Rus ve Ermeni işgalinden kurtuluşu (1918)
- Trabzon’un Sürmene ilçesinin Rus ve Ermeni işgalinden kurtuluşu (1918)
- Ardahan’ın Çıldır ilçesinin Rus ve Ermeni işgalinden kurtuluşu (1921)
