XEC Varyantı Hakkında Bilimsel Uyarılar
Covid-19’un XEC adı verilen yeni varyantına karşı bilim insanları uyarılarda bulunuyor. Uzmanlar, bu varyantın hızla yayılarak üç kıtada görüldüğünü ifade ediyor. Türk Tabipleri Birliği Başkanı Alpay Azap, Cumhuriyet’e verdiği demeçte, “Diğer dalgalarda gördüğümüz gibi, yeni varyantlar Amerika ve Avrupa’da ortaya çıktıktan birkaç hafta sonra ülkemizde de görülmeye başlanıyor. Bu nedenle, önümüzdeki haftalarda XEC varyantının yavaş yavaş artarak hakim hale geleceğini öngörüyoruz” dedi.
Alpay Azap, yeni varyant aşılarının eksik olmasının, özellikle kırılgan gruplar için ciddi bir risk oluşturduğunu vurguladı. XEC varyantı, ilk olarak Haziran 2022’de Almanya’da tespit edildi ve sonrasında İngiltere, Danimarka, ABD gibi ülkelerle birlikte toplamda 27 ülkede görüldü. Ancak, henüz ilk tespit edildiği ülkelerde bile hakimiyet kazanmış değil.
XEC Varyantının Özellikleri
Azap, XEC varyantının, Kasım 2021’de ortaya çıkan ve sonrasındaki dalgalardan sorumlu olan Omicron varyantının bir alt tipi olduğunu belirtirken, “Bu varyant, kendisinden önceki Omicron alt varyantları gibi daha ağır bir Covid-19 tablosuna yol açmıyor. Şikayetler yine benzer; ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, boğaz ağrısı, aşırı halsizlik, öksürük ve tat-koku kaybı gibi belirtiler gösteriyor” şeklinde konuştu.
COVİD Testi ve Varyant Tespiti
XEC varyantının, influenza, parainfluenza ve RSV gibi diğer virüslere benzer belirtiler gösterdiğini kaydeden Azap, “Sağlık kuruluşlarında yapılan Covid testi bu varyantı tespit edebilir. Ancak pozitif bir Covid vakası durumunda hangi varyantın bulunduğunu anlamak için genetik haritalama gibi pahalı ve karmaşık bir test yapılması gerekiyor. Bu nedenle her pozitif vakada genetik haritalama mümkün olmuyor ve sadece takip amaçlı bazı vakaların genetik haritaları çıkarılıyor. Ülkemizde ise genetik haritalama oldukça sınırlı düzeyde yapılıyor” dedi.
Pandemi Çağı ve Gelecek Tahminleri
Azap, XEC varyantının, alt seviyedeki ciddi kalp ve akciğer hastalığı olanlarda, yaşlı bireylerde ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde ağır hastalıklara yol açabileceğini belirtti. “Ağır hastalık ve ölüm riski bakımından bu varyantın önceki varyantlardan farklı olmadığı söylenebilir. Ancak vaka sayısında artış olursa, bunun değerlendirilmesi için henüz çok erken” diye ekledi.
“Yeni varyantlardan kaynaklı vaka sayıları artsa bile, XEC yeni bir virüs olmadığından dolayı pandemi ölçeğinde büyük bir vaka yoğunluğu ve yaygınlık beklemiyoruz. Ancak pandemiden bu yana sağlık otoritelerinin sıklıkla vurguladığı gibi, çağımız pandemi çağıdır. Önümüzdeki on yıllarda yeni veya değişen virüslerden kaynaklı pandemilerin ortaya çıkması kaçınılmaz görünüyor. Bu konuda tek bilinmeyen, hangi mikroorganizmanın ne zaman karşımıza çıkacağıdır” ifadelerini kullandı.
Aşıların Durumu ve Öneriler
Türkiye’deki Covid-19 aşılarının, SARS-CoV-2 virüsünün ilk varyantına yönelik olarak hazırlandığını belirten Azap, “Zamanla virüsteki değişikliklere yanıt olarak, yeni varyantları içeren 2., 3. ve bu yıl dolaşması beklenen 4. kuşak mRNA ve protein aşıları geliştirilmiştir. XEC de dahil olmak üzere yeni varyantlara en son aşılardan yüksek koruyucu etkiler beklenmektedir. Ancak ilk varyant aşılarının etkisi bulunmuyor. Bu nedenle yeni bir aşı olmadığı için eski aşıların önerilmediğini belirtmek gerekir” dedi.
“Yeni aşı, özellikle daha önce hiç aşılanmamış olanlar ve hastalığın ağır seyretme riski yüksek bireyler için önerilmektedir. Örneğin, 65 yaş üstü kişilere, ciddi kalp ve akciğer hastalığı olanlara ve bağışıklığı baskılanmış bireylere aşı yapılması önemlidir. Yeni varyant aşılarının olmaması, bu gruptaki hastalar için ciddi bir risk oluşturmaktadır. Ayrıca, aşı uzamış Covid riskini de önemli ölçüde azaltmaktadır. Bu nedenle bazı ülkeler, özellikle ABD, 6 aydan büyük herkese aşıyı öneriyor” şeklinde konuştu.
Maske Kullanımı ve Tedavi Yöntemleri
Maske kullanımına da değinen Azap, “Cerrahi maskeler, solunum enfeksiyonlarına karşı son derece uygun, maliyet açısından düşük ve yan etkisi olmayan etkili bir korunma yöntemidir. Ancak pandeminin başlangıcındaki gibi her ortamda herkesin maske takmasını önermiyoruz. Covid-19’un artış gösterdiği dönemlerde, hastalığın ağır seyretme riski yüksek olan bireylerin, özellikle 65 yaş üzeri kişilerin, altta yatan kalp ve akciğer hastalığı olanların ve bağışıklık yetmezliği olanların kapalı ortamlarda cerrahi maske takmasını öneriyoruz” dedi.
Azap, “Yeni varyantın tedavisi, önceki varyantlarla aynı yöntemler kullanılarak yapılmaktadır. Covid-19 tedavisinde kullanılan ‘molnupiravir’ ilacı ülkemizde mevcuttur ve ağızdan alınabilen bir hap şeklindedir. Ağır hastalar için damardan uygulanan ‘remdesivir’ ilacı da ülkemizde bulunmaktadır ancak geri ödemesi yoktur. ‘Paxlovid’ adı verilen ve dünyada en çok önerilen ilaç, ruhsat almak üzere olup henüz yurt dışından getirilerek kullanılmaktadır” ifadelerini kullandı.
