Hükümet, 2025-2027 dönemi için açıkladığı Orta Vadeli Program (OVP) ile 2023’te duyurulan 2023-2026 dönemine ait OVP’leri karşılaştırdığında, Türkiye’nin 2024 ve 2026 yıllarındaki ihracat hedeflerinin 13 milyar dolar kadar aşağı çekildiğini ortaya koydu. Önceki OVP’de 2024 yılı için öngörülen Amerikan doları kuru ortalaması 36,8 TL iken, son açıklanan OVP’de bu rakam 33,2 TL olarak revize edildi. Bu durum, döviz kurlarında yaklaşık yüzde 9,8’lik bir değer kaybını işaret ediyor.
2025-2027 dönemi OVP hedeflerine göre, dolar kurundaki kayıpların 2025 ve 2026 yıllarında da devam edeceği öngörülüyor. Bir önceki OVP’de 2025 yılı için beklenen yıl ortalaması 43,9 TL olarak belirtilirken, yeni OVP’de bu rakam 42 TL’ye düşürülmüştür. 2026 yılı için de ortalama 47,8 TL olarak öngörülen değer, 44 TL seviyesine çekilmiştir.
2024 yılının ilk sekiz ayında enflasyon oranı yüzde 32 olarak gerçekleşirken, dolar kurundaki artışın yalnızca yüzde 16 seviyesinde kalması, mevcut durumu ihracatçılar açısından son derece olumsuz bir tablo olarak nitelendirilmesine yol açtı. Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi, “2024-2026 yıllarını kapsayan OVP’de 2024 yılı için yıllık enflasyon oranı yüzde 33 olarak öngörülmüştü. Ancak bu hedefin bugün itibarıyla yüzde 41,5’e yükseldiğini görmekteyiz. Yıllık ihracat hedefleri ise 2024 yılı için 267 milyar dolardan 264 milyar dolara, 2025 yılı için 283,6 milyar dolardan 279,6 milyar dolara ve 2026 yılı için 302,2 milyar dolardan 296,1 milyar dolara düşürülmüştür. Türk lirasındaki aşırı değerlenmenin 3 yıl içinde 13 milyar dolarlık bir ihracat kaybına yol açacağı programda belirtiliyor. Gerçekleşmenin daha da kötü olmasından endişe ediyoruz” diye belirtti.
Eskinazi, Türkiye’deki enflasyonun 2021 Eylül ayından sonra yükselmeye başladığını, ancak döviz kurlarının bu artışa paralel olarak yükselmediğini vurguladı. Ayrıca, oluşan maliyet farklarını müşterilere aynı oranda yansıtamadıklarını ifade etti. “Küresel pazarda rekabetçiliğimizi kaybettik. Dünya genelinde talebin nazlı olduğu bir dönemden geçiyoruz. Rakiplerimize göre yaklaşık yüzde 40 oranında daha pahalı durumdayız. Türk ihracatçısı, müşteri kaybetmemek adına öz sermayesinin erimesini göze alarak, kar etmeden ya da zararına iş yapmaya devam ediyor. Enflasyon rakamlarından daha düşük artan döviz kurları ile bu duruma 3 yıl daha devam edemeyiz. Türk ihracatçısına cansuyu verilmediği takdirde, bu ihracat hedefleri tutmaz, ihracatçılar pazar kaybeder ve bu durum Türk ekonomisinin çeşitli noktalarında kötü gidişi domino etkisiyle artırır” dedi.
Eskinazi, ihracatçıların performansına göre yeni bir devlet destekleri mekanizmasının hayata geçirilmesi gerektiğini vurgulayarak, “Aksi takdirde ihracat entübe olur. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın dolar kuru üzerindeki baskıyı kaldırmasını ve dolar kurunun serbest piyasada olması gereken düzeye gelmesini talep ediyoruz” diye sözlerini tamamladı.
