Geçtiğimiz hafta Birleşmiş Milletler (BM), İran’da kadınların katı kıyafet kurallarını ihlal ettikleri gerekçesiyle hâlâ şiddetle cezalandırıldıklarına dair bir uyarıda bulundu. Temmuz ayında cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanan Mesud Pezeşkiyan, düzenlediği ilk basın toplantısında, bir kadın gazetecinin polis araçlarından kaçınmak için yolunu değiştirdiğini anlatması üzerine, polisin sokaklarda hâlâ mevcut olup olmadığını sordu. Başörtüsünü saçlarının bir kısmını açıkta bırakacak şekilde takan gazeteci, sokaklarda hâlâ polislerin bulunduğunu ifade etti. Pezeşkiyan, bu duruma yanıt olarak, “Ahlak polisi kadınlara karışmamalı. Ben, kadınları rahatsız etmemeleri için durumu takip edeceğim” dedi.
22 yaşındaki Mahsa Amini’nin ölümünün ikinci yıl dönümüne denk gelen bu toplantı, İran İslam Cumhuriyeti Haber Ağı dahil birçok ana TV kanalında yayımlandı ve sosyal medyada hızla viral oldu. Pezeşkiyan, seçim öncesinde başörtüsü zorunluluğunu denetleyen devriye uygulamalarına karşı çıkacağına dair söz vermişti. Ayrıca, ülkenin uzun süredir devam eden internet kontrollerinin bir kısmını hafifleteceğini de belirtti.
Mahsa Amini’nin ahlak polisi tarafından gözaltına alındıktan sonra hayatını kaybetmesi, ülkede kadınların öncülük ettiği protestoların yayılmasına yol açmış ve bu durum sosyal medya üzerinden gözetimi artırmıştı. Pezeşkiyan’ın ilk basın toplantısında bazı kadın gazetecilerin başörtülerini gevşek bağlamış olmaları, kadınlar için uygulanan katı giyim kurallarının gevşetilmesinin bir işareti olarak yorumlandı. BBC İzleme Servisi’ne göre, bu tutum, kadın gazetecilerin başlarını tam örtmesinin zorunlu olduğu önceki resmi etkinliklere göre belirgin bir değişiklikti.
BM: Kadınlar Daha Fazla Baskı Altında
Pezeşkiyan’ın açıklaması, ülkede kadınların katı giyim kurallarına uymadıklarında cezalandırıldığını söyleyen Birleşmiş Milletler (BM) raporundan sadece bir hafta sonra geldi. BM’nin yayınladığı raporda, “Devlet yetkilileri, kadınları ve kız çocuklarını temel haklarından daha fazla mahrum etmek için baskıcı önlemleri ve politikaları genişletti” deniliyor. Hükümetin, hem kamusal hem de özel alanlarda “tesettüre uymaya ilişkin gözetimi artırdığı” ve kuralları ihlal eden kadınlara ve kız çocuklarına daha şiddetli cezalar uygulanmasını desteklediği vurgulanıyor.
BM’ye göre güvenlik güçleri, zorunlu tesettür yasalarına uymadığı düşünülen kadınları ve kız çocuklarını “dövmek, tekmelemek ve tokatlamak gibi süregelen fiziksel şiddet eylemlerini daha da artırdı.” Ayrıca, BM, “Başörtüsü ve İffet” yasa tasarısının İran Muhafızlar Konseyi’nde son onay aşamasında olduğunu ve yakın bir zamanda tamamlanabileceğini belirtti. BM araştırmacıları, “Yasa tasarısı, başörtüsü takmayan kadınlar için fahiş para cezaları, daha uzun hapis cezaları, iş ve eğitim fırsatlarında kısıtlamalar ve seyahat yasakları gibi daha sert cezalar öngörüyor” ifadesini kullandı.
- İran’da siyasi deprem: Reformcu aday Pezeşkiyan’ın cumhurbaşkan seçilmesi neden şaşkınlıkla karşılandı?
- Mesud Pezeşkiyan, İran’ın 9. cumhurbaşkanı olarak yemin etti ve göreve başladı.
- İran-İsrail geriliminin kökenleri neler?
