Niğde’de Hayvancılık Sorunları Ele Alındı
CHP Niğde Milletvekili ve Tarım Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, Niğde’de hayvancılıkla uğraşan besicilerle bir araya geldi. Görüşmelerinde, küçük ve orta ölçekli hayvancılık işletmelerinin karşılaştığı sorunların giderek arttığına dikkat çekti. Gürer, maliyet artışlarının hayvancılığı olumsuz etkilediğini vurgulayarak, şunları ifade etti:
“1 ila 10 hayvanı olan ve çiftçilik yapmayanların artık ahırı boşaldı. Orta ölçekli işletmelerde de yem fiyatları nedeniyle hayvancılık yapanlar, bu işin sürdürülebilir olmadığını dile getiriyor. Özellikle yem ve faizdeki artışlar, hayvancılığı doğrudan etkiliyor.”
TÜİK Verileri Üzerinden Değerlendirme
Gürer, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayınlanan 2024 yılı büyükbaş hayvan sayısı istatistiklerine ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:
“Sığır sayısı, Haziran 2024 itibarıyla, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 0,2 azalarak 16 milyon 396 bin başa düştü. İddialı bir şekilde başlanan ve sayısal artış hedeflenen manda sayısı ise yüzde 2 azalarak 159 bin baş olarak gerçekleşti. TÜİK verilerine göre, 2020 yılından beri ithalata rağmen büyükbaş hayvan varlığı azalmaya devam ediyor.”
Gürer, ayrıca 2020 yılında büyükbaş hayvan sayısının 18 milyon 615 bin baş olduğunu ve sığır sayısının da 18 milyon 426 bin baş, manda sayısının ise 189 bin baş olarak kaydedildiğini belirtti. Durum böyleyken, 4 yıl içinde ithalata rağmen yaklaşık 2 milyon sığır varlığının eridiğini ifade etti:
- “Son iki yılda, 2023 yılında 818 bin 17 büyükbaş hayvan ithal edildi ve 1 milyar 163 milyon 367 bin 341 dolar yurt dışına ödendi.”
- “2024 yılının ilk 7 ayında ise 214 bin 391 büyükbaş ithal edilerek, 402 milyon 274 bin 737 dolar yurt dışına ödendi.”
Bunların sonuçlarının, rafta son satıcıya artan et ve süt fiyatlarıyla yansıdığını söyleyen Gürer, besicilerin bu işi giderine göre gelir olmadığı için bırakma aşamasına geldiğini belirtti.
Yerli Üreticiye Destek Gereksinimi
Yerli üreticinin desteklenmesi gerektiğini savunan Gürer, şu ifadeleri kullandı:
“Besicilik yapılıyor ama gelir sağlayamayan işletmeler daralmayı düşünüyor. Bu yıl belli miktarda hayvanını satmak zorunda kalmış. Bu tür işletmelerin ayakta kalması gerekiyor. Dışa bağımlı, ithalata yönelik hayvan getirmek yerine yerli üreticiyi desteklemek şart.”
Gürer, Türkiye’nin ithalat yapmaması ve kendi üreticisini, süt inekçiliğini geliştirerek süreci sürdürmesi gerektiğini belirtti. Süt fiyatlarına ilişkin de, “Eğer süt fiyatları artarsa, sütten mamul ürünlerin fiyatı da artar diye bir baskı yapılıyor. Ancak şu anda çiğ süt üretiminde küçük işletmeler 12 liraya, büyük işletmeler ise Ulusal Süt Konseyi’nin belirlediği 14 lira 65 kuruştan sütünü veriyor ama rafa gidip bakıldığında, süt 40 liradan satılıyor.” şeklinde konuştu.
Çiftçilerin Yükselen Maliyetleri
Çiftçi Süleyman Demirbaş ise yaşadıkları zorlukları şu şekilde dile getirdi:
“2017-2018 yılları arasında başladık ve aile şirketiyiz. 105 ile 120 arasında hayvanla başladık, şimdi sayı 400’e kadar çıktı. İlk başladığımızda, 2018 yılında maliyetlerimiz gayet normaldi; yemin torbası 50 liraydı. Bugün bir torba yem 600 ile 620 lira arasında. Yem fiyatlarına sürekli zam geliyor.”
Demirbaş, kredi faizlerinin de yükseldiğini belirtti:
- “Yem ve hayvancılık kredilerindeki faiz oranları yüzde 5’ten yüzde 26’lara çıktı.”
- “Kredi kullanmadan bir işletme yürümez. Faizlerin artması maliyetlerimize yansıyor.”
Demirbaş, süt hayvancılığı yaptıklarını, damızlık yetiştirdiklerini ve erkek danaları beslediklerini ifade ederek, üretimlerinin azaldığını vurguladı:
“Günlük bir hayvan 10-12 kilo arasında süt yemi tüketiyor. Çiftçilik yapmadan bu işletmelerin ayakta kalması mümkün değil.”
Maliyetlerin İki Katına Çıkması
Demirbaş, aile şirketi olarak tüm zamanlarını hayvancılıkla geçirdiklerini ve maliyetlerin artması yüzünden zorlandıklarını belirtti:
- “Yem fiyatlarına yüzde 40 daha zam bekliyoruz. Elektriğe yüzde 40 zam geldi.”
- “Veteriner giderlerimiz de arttı; geçen yıl 100 liraya aldığımız ilaç, bu yıl 200 lira oldu.”
Demirbaş, marketlerdeki fiyat dengesizliğine de dikkat çekerek, “Yarım litrelik bir su 10 lira, ben 1 litrelik sütü 14 liraya satıyorum. Fabrikalar, fazla sütümüzü almayacaklarını söyleyerek tehdit ediyor.” dedi.
