OECD’den Türkiye Ekonomisine Uyarılar
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch’in Türkiye’ye yönelik kredi notlarını yukarı yönde revize etmesinin ardından, ekonomi politikalarına dair OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü) tarafından Türkiye ekonomisine ilişkin çeşitli uyarılar yapıldı. CNBC-e’den Safa Gümüş’ün haberine göre, son dönemde yayımlanan raporlar, enflasyonun azaltılması yönünde adımlar atıldığını ortaya koysa da, halk arasında enflasyonun hâlâ yüksek ve inatçı olduğu algısı devam ediyor. Ekonomi çevrelerinde tanınan isimlerden Mahfi Eğilmez gibi ekonomistler, Türkiye’nin stagflasyon riskiyle karşı karşıya olabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Bu ekonomik tablo içinde, küresel ekonomi ve Türkiye’nin durumu üzerine kapsamlı analizler sunan OECD, Türkiye’nin mevcut ekonomik görünümünü ve ekonomi yönetiminin hamlelerini CNBC-e’ye değerlendirdi.
Portföy Yatırımları Doğrudan Yatırımlara Dönüşebilir
OECD yetkilileri, Türkiye’nin daha geleneksel makroekonomik politikalara yönelmesinin yatırımcıların moralini artırdığına dikkat çekti. “Türkiye’nin CDS primleri düşüş gösterdi ve Haziran ayında, takas işlemleri hariç net uluslararası rezervler 2020 başından bu yana ilk kez pozitif oldu. Son aylardaki olumlu gelişmelere rağmen, ekonomik zorluklar devam ediyor. Uluslararası ortamdan tam anlamıyla faydalanmak ve daha fazla not artışı sağlamak için makroekonomik istikrar politikalarının devam etmesi gerekiyor” ifadelerine yer verildi.
Özellikle ekonomi politikasındaki istikrar ve öngörülebilir bir çerçevenin, yatırımcı güvenini artırabileceği ve uluslararası sermaye akışlarını hızlandırabileceği vurgulandı. Bu güven ortamının, kısa vadeli finansal akışların doğrudan yabancı yatırımlara dönüşmesini sağlaması da mümkün.
Enflasyon Hedefi Ulaşılabilir
Yakın zamanda açıklanan Orta Vadeli Program’da, Türkiye’nin 2024 yılı için enflasyon beklentisi yüzde 41,5 olarak belirlendi. Bu oran, önceki OVP raporunda 2024 yılı için öngörülen yüzde 33 seviyesinin oldukça üzerinde yer alıyor. Dolayısıyla, enflasyon beklentisinde ciddi bir artış -850 baz puan- söz konusu. Bu artış, gelecek yıllar için de yukarı yönlü revizyonlarla kendini gösteriyor; 2025 yılı için beklenti yüzde 15,2’den yüzde 17,5’e, 2026 yılı için ise yüzde 8,5’ten yüzde 9,7’ye yükseltildi. Piyasa aktörleri, OVP’deki bu yukarı yönlü revizyonu gerçekçi bir yaklaşım olarak değerlendiriyor.
Buna karşılık TCMB’nin enflasyon beklentisi yüzde 38 seviyesinde. Üst bandı yüzde 42 olan bu hedef henüz revize edilmedi, ancak OVP’nin enflasyon beklentisi TCMB’nin hedefinin üst bandı olan yüzde 42’ye yaklaşıyor. OECD’ye göre TCMB’nin bu hedefe ulaşması ise ihtimal dahilinde.
TCMB Sıkılaşmayı Sürdürmeli
“Para politikası koşullarının sıkı kalması ve enflasyon hedefe sağlam bir şekilde yönelene kadar mali sıkılaşmanın sürdürülmesi gerekiyor.” OECD’nin bu yorumu, aslında doğrudan erken bir faiz indirimi ihtimaline karşı bir uyarı niteliğinde. Nitekim OECD, Türkiye ekonomisinin gidişatına yönelik riskleri ‘erken politika gevşemesi’ ve ‘Merkez’in güvenilirliğinin sarsılması’ olarak belirtti. Enflasyondaki olası bir artışa karşı dikkatli olunması gerektiği ve bunun hâlâ bir risk faktörü olduğu da ifade edildi.
Güvenilir İyileşmeler Olarak Algılanıyor
OECD’ye göre, ekonomi yönetiminin ‘rasyonelleşme’ hamleleri, finansal ve parasal politikalardaki “güvenilir iyileştirmeler” olarak algılanıyor ve bu durum yatırımcı güvenini artırıyor. Ancak, yatırımcılar yalnızca politika değişikliklerini değil, aynı zamanda yapısal reformları da görmek istiyor. OECD, yapısal reformların mevcut makroekonomik çerçeveyi istikrara kavuşturabileceğini ve uzun vadeli büyüme potansiyelini artırabileceğini belirtti.
Özellikle işgücü piyasası reformlarının, yüksek kaliteli resmi işlerin ve kadın işgücünün artışına katkıda bulunabileceği ifade edildi. Sürekli iş sözleşmelerinin daha esnek hale getirilmesi, sosyal koruma sisteminin kıdem tazminatından daha geniş kapsamlı işsizlik sigortasına kaydırılması ve yasal asgari ücretlerin firmalar için karşılanabilir olmasının sağlanması, daha fazla resmi iş yaratarak refahı ve mali gelirleri artırabilir.
Açlık Sınırı 19 Bini Geçti
OECD, gerçekleştirdiği değerlendirmede asgari ücretler konusuna ayrı bir parantez açarak “Yasal asgari ücretlerin firmalar için karşılanabilir olmasının sağlanması” ifadesine yer verdi. Değerlendirmede açık bir şekilde belirtilmese de bu ifade, dolar bazında asgari ücretin yüksek seviyede olduğuna ilişkin gözlemlerden kaynaklandığı düşünülebilir. Nitekim Türkiye’de güncel olarak asgari ücret yaklaşık 500 dolar seviyesinde bulunurken, 3 yıllık ortalama 400 dolara yeni yeni yakınsamaya başlamaktadır.
Burada aslında başka bakış açıları da mevcuttur. Her ne kadar dolar bazında asgari ücret ortalamaların üstünde seyretse de, bu durum şirketlerin katlandıkları maliyetlere de bir gösterge niteliğindedir. Eğer yoksulluk sınırı ile asgari ücret karşılaştırılırsa, farklı bir tablo ortaya çıkmaktadır. 2024 yılı Ağustos ayına ilişkin TÜRK-İŞ verilerine göre ‘Açlık Sınırı’ 19.271 TL olarak belirlenirken, asgari ücret ise 17.002 TL seviyesindedir. Verilere bakıldığında, genel olarak asgari ücretin açlık sınırının altında kaldığı, asgari ücretin bu sınırın üstüne çıktığı nadir zamanlarda ise ivmenin tekrar tersine dönerek açlık sınırının yükseldiği gözlemlenmektedir.
