Son zamanlarda meydana gelen birçok olay, bireylerin ve toplumların ruh sağlığını olumsuz yönde etkileyerek kaygı ve stres düzeylerini artırmaktadır. Bu durum, özellikle ruhsal rahatsızlıkları olan bireylerin antidepresan kullanma yönünde tercihler yapmasına yol açmaktadır. Ancak, uzman tavsiyesi olmaksızın veya arkadaş tavsiyesi ile bilinçsiz bir şekilde kullanılan antidepresanların, psikolojik olarak yıkıcı etkileri olabileceği unutulmamalıdır.
Antidepresan kullanımları ile ilgili olarak, çocuk, genç ve erişkin psikiyatristi olan Prof. Dr. Bengi Semerci ve Türkiye Psikiyatri Derneği Medya Kurulu Üyesi Prof. Dr. Burhanettin Kaya ile yaptığımız görüşmelerde önemli bilgiler edindik.
Global Antidepresan Kullanımındaki Artış
Doç. Dr. Burhanettin Kaya, güncel verilere dayanarak, antidepresanların dünya genelindeki kullanım oranlarının kayda değer bir artış gösterdiğini ifade etti. Kaya, özellikle ülke gündemini etkileyen sosyal ve siyasi olayların yanı sıra şiddet vakaları, travmalar ve ekonomik krizlerin, bireylerin ruhsal yapılarını derinden etkilediğine dikkat çekti.
Türkiye’deki Antidepresan Kullanım İstatistikleri
Kaya, Türkiye’de 2010-2021 yılları arasında antidepresan kullanımında %60’lık bir artış yaşandığını belirtti. “100 bin kişiye düşen günlük antidepresan dozu 32’den 52’ye kadar yükseldi. Bu, yaklaşık %40’lık bir artış anlamına geliyor. Genel olarak sinir sistemiyle ilgili ilaçların kullanımında da 2017’den 2024’e kadar belirgin bir artış gözlemleniyor. Örneğin, 2017 yılında 298.4 milyon kutu ilaç tüketilirken, bu sayı 2022’de 377.5 milyona ulaştı” dedi.
Arkadaş Tavsiyeleri ve Antidepresan Kullanımı
Kaya, arkadaş tavsiyeleri gibi yönlendirmelerle antidepresan kullanımına yönelimin artığını belirtti. “Bireyler, ‘Ben kullandım, iyi geldi; sen de dene’ gibi gerekçelerle antidepresan kullanabiliyorlar. Bunun oranını net olarak bilmiyoruz ancak bu bir kültür haline gelmiş ve doğru bir yaklaşım değil” şeklinde konuştu.
Hekim Önerisi ve Doğru Kullanım
Prof. Dr. Bengi Semerci, tüm ilaçlar gibi antidepresanların da hekim tarafından uygun bir tanı konulduktan sonra seçilmesi gerektiğini vurguladı. “Hekim önerisi olmadan ilaç kullanmak birçok soruna yol açabilir. Hekim, önerdiği ilacın dozunu ayarlayarak yan etkilerini de yönetebilir. Yanlış nedenlerle ve hatalı dozda kullanılan ilaçlar, yarar sağlamak yerine zarar verebilir. Yan etkiler kontrol edilmediğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir ve bedenin diğer organlarına zarar verebilir” dedi.
Gençlerin İlaç Kullanımına Bakışı
Ergenlik ve gençlik dönemindeki bireylerin, yaşıtlarından farklı olma isteği nedeniyle ilaç kullanma durumunu reddettiklerini belirten Semerci, “İlaç almak, onları sosyal gruplarında farklı bir konuma yerleştireceği endişesiyle, gençlerin ilaç kullanımını tercih etmemesine neden olabiliyor. Ayrıca, gençler ilacın kendilerini ‘kontrol etmesi’ düşüncesinden hoşlanmadıklarını ifade ediyorlar ve dışarıdan bir kontrol mekanizması altında olmak istemiyorlar” şeklinde ekledi.
