1890’larda, Güney Afrika Demiryolları’nın yönetiminde oldukça sıra dışı bir figür olarak Jack adlı bir babun (Papio ursinus) dikkat çekiyordu. Bir demiryolu işçisinin yardımcısı olarak görevlendirilen Jack, dokuz yıl boyunca tren trafiğini düzenleme görevini başarıyla sürdürdü. Kulağa ne kadar saçma gelse de, bu hikaye gerçek ve 1990 yılında Nature dergisinde yayımlanan bir makale ile de doğrulanmıştır. Peki, bu nasıl mümkün oldu? Bir demiryolunda neden bir maymun çalıştırmak gerekmiştir?
Jack Babun’un Başlangıcı: James “Jumper” Wide
Hikaye, Cape Town ile Port Elizabeth arasında çalışan James “Jumper” Wide isimli bir demiryolu işçisiyle başlar. Lakabından da anlaşılacağı üzere, Wide, raylar arasında geçişleri yönetmek için bir vagondan diğerine atlamasıyla ünlüydü. Ancak, bir gün bu tehlikeli geçişler sonucunda her iki bacağını kaybetti. Bacakları olmadan demiryolu trafiğini yönetmenin zorluğu onu bir yardımcı arayışına yönlendirdi. Bu arayış sonucunda, yerel bir pazardan satın aldığı Jack adındaki siyah babunu seçti.
Jack, sadece tren sinyallerini düdük aracılığıyla yönetmekle kalmadı; aynı zamanda istasyonun yeşil alanlarını düzenlemek ve diğer işçilerin kapılarını kapatmasını sağlamak gibi çeşitli görevleri de üstlendi. İlginç bir şekilde, Jack, Wide’ın hareket ettiği raylarda tramvayı itmek gibi bir tür tekerlekli sandalyede de işlevsellik gösterdi.
Jack’in Başarısı ve Tanınması
Jack’in başarıları, demiryolu trafiğinin düzenlenmesine olan katkısıyla hızlı bir şekilde dikkat çekti. Nature dergisinde aktarılan bir tanık, Jack’in hangi sinyalleri kullanacağını ve hangi kolun çekilmesi gerektiğini Wide kadar iyi bildiğini belirtmiştir. Öyle ki, Jack, Wide’ı tartışmalarda savunmuş ve bir ustabaşıyı bir torba kirli kömürle uzaklaştırarak işe yararlılığını kanıtlamıştır.
İlk başta birçok kişi, bir babunun demiryolu trafiğini yönetmesini tuhaf buldu. Ancak, Wide yetkilileri ikna etmeyi başardı ve Jack’in yeteneklerini test etmesine izin verildi. Bu deneyim sonucunda Jack, büyük bir sansasyon yaratarak işe alındı. Üstelik Jack’in kendine ait bir kimlik numarası ve günde 20 sent, haftada yarım şişe bira gibi bir ödeme aldığı da biliniyor.
Jack’in Mirası ve Son Yılları
Jack, dokuz yıl boyunca bu sıradışı görevini sürdürdü; ancak 1890 yılında verem hastalığına yakalanarak hayatını kaybetti. Jack’in hikayesi, insanlar ve maymunlar arasındaki ilişkiyi araştırmak için önemli bir örnek olmuştur. Jack’ten geriye kalan tek şey, Grahamstown’daki Albany Müzesi’nde saklanan kafatasıdır.
Bu hikaye, insanın hayvanlarla olan ilişkisi hakkında düşündürücü bir perspektif sunuyor. Jack’in hikayesi, sıradışı bir yardımcının demiryolu trafiğini düzenlemedeki katkısını ortaya koyarken, aynı zamanda toplumsal ve kültürel normların nasıl evrildiğine dair ilginç bir örnek teşkil ediyor. Jack, yalnızca bir babun değil, aynı zamanda tarihin ilginç bir parçası olarak hafızalarda kalmayı başarmıştır.
