Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı açıklamada, S-400 hava savunma sistemleri ve ABD ile devam eden F-35 savaş uçağı programı konusundaki son gelişmeleri değerlendirdi. Güler’in ifadeleri, Türkiye’nin savunma stratejisi ve uluslararası ilişkilerindeki kritik dinamikleri yeniden gündeme taşıdı.
S-400’lerin Türkiye’ye Tedarik Süreci
Güler, 1991 yılından itibaren hava savunma sistemi tedarikine yönelik Türkiye’nin girişimlerini özetleyerek, S-400’lerin alım sürecine mecbur kalındığını ifade etti. ABD’den Patriot, Fransa ve İtalya’dan SAMP-T talebine olumlu yanıt alınamaması üzerine Rusya’dan S-400 sistemlerinin tedarik edildiğini vurguladı.
- Hava Savunma İhtiyacı: Güler, Orta Doğu’daki güvenlik durumunun ciddiyetine dikkat çekerek, Türkiye’nin hava savunma sistemlerine olan ihtiyacının artışı nedeniyle bu kararın alındığını belirtti.
- Hazır Durumda S-400 Sistemleri:
- S-400 sistemlerinin konuşlandırılacağı bölgelerin altyapısının tamamlandığını, yeraltı mahzenlerinin dahi hazırlandığını söyledi.
- Güler, emir verilmesi durumunda 12 saat içinde S-400 sistemlerinin kurularak aktif hale getirileceğini ifade etti.
ABD’nin S-400 ile İlgili Türkiye’ye Önerisi
ABD, Türkiye’nin F-35 programına geri dönüşü için S-400 hava savunma sistemlerinin devre dışı bırakılmasını talep etti. Ancak ABD’nin sunduğu teklif, tartışmalı bir çözüm olarak değerlendiriliyor.
- Teklifin İçeriği:
- S-400 sistemlerinin Türkiye’de kalmasına izin verilecek, ancak bu sistemlerin kontrolü esasen ABD’de olacak.
- Türkiye’nin F-35 programına yeniden katılımı, S-400 sistemlerinin “yumuşak bir şekilde devre dışı bırakılması” koşuluna bağlanıyor.
- Kathimerini’nin İddiası: Yunanistan merkezli Kathimerini gazetesine göre, ABD’li yetkililer, F-35 satışının önündeki engelleri kaldırmak adına Temmuz 2024’te Türkiye’ye üst düzey bir teklifte bulundu.
F-35 Programına Dönüş ve S-400 Sorunu
ABD ile yürütülen müzakereler, Türkiye’nin F-35 programına yeniden katılımı konusunda olumlu bir seyir izliyor. Ancak S-400 hava savunma sistemleri, bu süreçte kritik bir engel oluşturuyor.
- Michael Rubin’in Açıklamaları:
- Rubin’e göre, ABD yetkilileri Türkiye’ye S-400 sistemlerini İncirlik üssüne taşımayı veya ABD kontrolündeki bir sektöre devretmeyi teklif etti.
- Bu önerinin, Türkiye’nin F-35 savaş uçakları programına yeniden katılmasının önünü açacağı ifade edildi.
- Türk Tarafının Tavrı:
- Bakan Güler, ABD’nin S-400’lerle ilgili taleplerini reddettiklerini belirtti.
- S-400’lerin, Türkiye’nin kontrolü altında ve savunma stratejisine uygun bir şekilde konuşlandırılmaya devam edeceğini vurguladı.
Yunanistan’ın F-35 Tedariki ve Türkiye’nin Güvenlik Yaklaşımı
Güler, Yunanistan’ın F-35 savaş uçaklarını envanterine katmasının Türkiye için tehdit oluşturmadığını belirtti. Bu bağlamda, F-35’in tek başına Ege’deki dengeleri değiştiremeyeceğini açıkça ifade etti.
- Güler’in Vurguları:
- “Bir F-35 alıp her şeyin hakimi olacağım demek, bu kabul edilemez.”
- Yunanistan’ın F-35 alımlarının Türkiye’nin hava gücü üzerinde anlamlı bir üstünlük sağlayamayacağını belirtti.
- KAAN Muharip Uçağı: Türkiye’nin yerli üretim KAAN Muharip Uçağı projesi, bölgedeki dengeleri koruma ve Türkiye’nin savunma bağımsızlığını güçlendirme hedefinde kritik bir role sahip.
S-400 ve F-35 Sorununa Çözüm Arayışları
Türkiye, S-400 hava savunma sistemlerini stratejik bir caydırıcılık unsuru olarak kullanmaya devam etmeyi planlıyor. Bununla birlikte, F-35 programına geri dönme isteği, iki ülke arasında zorlu bir diplomasi sürecini gerektiriyor.
- ABD’nin Açık Kapı Politikası: ABD, Türkiye’nin F-35 programına dönmesi için S-400 sorununa bir çözüm bulunması gerektiğini savunuyor.
- Türkiye’nin Pozisyonu: Türkiye, S-400 sistemlerinin tamamen devre dışı bırakılmasını veya ABD kontrolüne verilmesini kabul etmeyeceğini net bir şekilde ifade ediyor.
Türkiye’nin S-400 hava savunma sistemleri ve F-35 programına ilişkin durumu, hem ulusal savunma politikaları hem de uluslararası ilişkiler açısından kritik bir konu olarak öne çıkıyor. S-400’lerin aktif bir savunma aracı olarak konumlandırılması, Türkiye’nin güvenlik ihtiyaçlarını karşılamak için önemli bir adım. Öte yandan, F-35 programına dönüş, Türkiye’nin hava gücünü modernize etmek ve NATO bağlamındaki savunma iş birliğini güçlendirmek için stratejik bir fırsat sunuyor.
ABD ile devam eden müzakereler, iki ülke arasındaki bu dengeyi koruma çabalarının en önemli parçası olmaya devam edecek.
