ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland hakkında yaptığı tartışmalı açıklamalar, NATO’nun önemli üyelerinden biri olan Danimarka ile diplomatik gerilime neden oldu. Defence Blog’un haberine göre, bu kriz, ABD’nin en önemli savunma projelerinden biri olan F-35 programının geleceğini de riske atabilir.
Trump ve Danimarka Arasındaki Gerginlik
Geçtiğimiz hafta Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ile yaptığı 45 dakikalık telefon görüşmesinde sert ve çatışmacı bir tutum sergiledi. Financial Times’a konuşan beş Avrupa’lı yetkiliye göre, görüşme oldukça gergin geçti ve Trump, Danimarka’ya yaptırım tehditlerinde bulundu.
Trump, Danimarka’nın Grönland’daki askeri varlığını güçlendirme çabalarıyla alay ederek, ülkenin bölgeye “iki kızaklı devriye ekibi” gönderdiğini söyledi. “Gerçekten de Grönland’ı alacağımıza inanıyorum çünkü bu, dünya özgürlüğüyle ilgili bir konu,” diyen Trump, Danimarka’nın bölgeyi koruma kapasitesine sahip olmadığını iddia etti.
Danimarka’nın F-35 Programı Riski Altında
Danimarka, 2002 yılından bu yana F-35 savaş uçağı programının bir ortağı olup, mevcut F-16 filosunu değiştirmek amacıyla 27 adet F-35 siparişi vermiş durumda. Aynı zamanda, bu programın üretim, geliştirme ve bakım faaliyetlerinde de kritik bir rol oynuyor. Ancak Grönland nedeniyle yaşanan diplomatik kriz, bu ortaklığın geleceğini tehdit ediyor.
Analistlere göre, ABD Danimarka’nın F-35 programındaki rolünü dondurabilir veya tamamen iptal edebilir. Benzer bir senaryo, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi almasının ardından F-35 programından çıkarılmasıyla yaşanmıştı.
F-35 Programına Yönelik Eleştiriler Artıyor
Trump yönetimi içinde de F-35 programına dair eleştiriler giderek artıyor. ABD Hükümet Verimliliği Departmanı Eş Başkanı ve Tesla CEO’su Elon Musk, uçağın tasarım kusurlarına dikkat çekerek, “F-35, gereksinim aşamasında yanlış tasarlandı. Çok fazla farklı rolü üstlenmeye çalıştı ve bu da onu pahalı ve karmaşık bir uçak haline getirdi. Başarı ihtimali en baştan itibaren yoktu. İnsansız hava araçlarının çağında insanlı savaş uçakları gereksiz ve pilotları sadece ölüme gönderiyoruz,” ifadelerini kullandı.
Bu eleştiriler, F-35 programının sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor. Suudi Arabistan, Japonya, Güney Kore ve İtalya gibi ülkeler, alternatif savaş uçağı projelerine yönelmeye başladı.
NATO ve ABD Arasındaki Güven Sorunu
Danimarka açısından, F-35 programından çıkarılmak, ülkenin savunma modernizasyon planlarını sekteye uğ ratabilir ve NATO içindeki taahhütlerini zorlaştırabilir. ABD için ise, böylesi bir karar müttefikleriyle olan savunma iş birliği konusunda güvenilirliğini sorgulatabilir.
Trump’ın Grönland ile ilgili sözleri sadece diplomatik bir tartışma değil, aynı zamanda NATO ve ABD’nin askeri iş birliklerini de tehlikeye atabilecek ciddi bir kriz potansiyeli taşıyor. Bu durum, ABD’nin Avrupalı müttefikleriyle olan ilişkilerini daha da zora sokabilir ve NATO içinde bölünmelere yol açabilir.
