Geçtiğimiz Aralık ayında ABD Hava Kuvvetleri’ne ait bir MQ-9 Reaper insansız hava aracı (İHA), Akdeniz sularına düşerek kaybolmuştu. Olayın ardından başlatılan kapsamlı soruşturma, kazanın ardındaki dramatik gerçeği ortaya çıkardı: İHA’nın pervanesinin havada koptuğu tespit edildi. Soruşturma raporuna göre, İHA’nın pervanesini yerinde tutan kritik bir halkanın uçuş sırasında arızalanması, 16 Aralık’taki bu talihsiz kazaya yol açtı. Nevada’daki Creech Hava Kuvvetleri Üssü’nde bulunan 432. Filo’ya ait olan bu Reaper, bir görevi icra ederken beklenmedik bir şekilde güç kaybetti ve Akdeniz’in derinliklerine gömüldü. Uçağın kurtarılamaması, olayın nedenlerini kesin olarak belirleme çabalarını zorlaştırsa da, veri kayıtlarının analizi kaza zincirini aydınlattı.
Dakika Dakika Olayın Gelişimi
Soruşturma raporunda, kazaya giden süreç tüm detaylarıyla anlatılıyor. Rapora göre, ABD Avrupa Komutanlığı sorumluluk alanındaki kimliği belirsiz bir yerden havalanan İHA, Greenwich Saati ile saat 17:00 civarında aniden seyir hızını kaybetmeye başladı. Pilotlar, kokpitte art arda gelen uyarı mesajlarıyla karşılaştı. Motor torku hızla düşüyor ve İHA, hava hızını korumakta zorlanıyordu.
Yer kontrol istasyonundaki pilot, Reaper’ın gaz pedalını tam güce çıkardı, ancak motorun torku hala düşmeye devam ediyordu. Bu kritik anda, İHA kısa bir süre irtifasını korumayı başardıktan sonra hızla irtifa kaybetmeye başladı. Mürettebat, derhal acil durum ilan etti ve kontrolü sağlamak için adımlar atmaya koyuldu. Pilot, İHA’yı kalkış yaptığı havalimanına doğru çevirirken, zorunlu bir iniş yapma ihtimaline karşı ıssız bir alan belirledi.
Yaklaşık 15 dakika süren bu mücadele sırasında, motor yağında metal kalıntıları tespit edildi. Bu bulgu, motorun iç mekanizmasında ciddi bir hasar oluştuğunu gösteriyordu. Mürettebat, daha fazla risk almamak için motoru yeniden çalıştırmayı denemedi. Sonrasında ise motor tamamen durdu. İHA hızla irtifa kaybetmeye devam ederken, görevli operasyon amiri mürettebata insansız hava aracını güvenli bir şekilde suya düşürmeleri emrini verdi. Saat 17:23’te, Reaper Akdeniz’in sularına gömüldü ve bir daha bulunamadı.
Soruşturma Sonuçları: Arızanın Kaynağı
MQ-9 Reaper dronlarını üreten General Atomics, denizin dibinde kaybolan uçağın kurtarılamaması nedeniyle donanımını inceleyemese de, uçuş sırasında kaydedilen verileri analiz ederek neyin yanlış gittiğini ortaya çıkardı. Şirketin analizi, motor torkunun pervanenin motordan “ayrıldığı” anda kaybedildiği sonucuna vardı. Bu sonuca ulaşılmasında en belirleyici bulgu ise, Reaper’ın iki farklı sisteminin farklı hızlar kaydetmeye başlaması oldu. General Atomics, bu durumun ancak pervanenin bağlantısının kesilmesiyle meydana gelebileceğini belirtti.
Rapora göre kazanın en olası nedeni, şanzımanın içindeki spiral kilit halkasının arızalanmasıydı. Bu halkalar, aşırı aşınma ve yıpranmaya maruz kalarak beklenmedik arızalara yol açabiliyordu. MQ-9’un motor üreticisi Honeywell, bu sorunu azaltmak için son yıllarda bir önleyici tedbir almış ve bu halkaları her 3.000 uçuş saatinden sonra değiştirmeye başlamıştı. Yapılan bu değişiklikler sayesinde segman arızalarında bir azalma olduğu da raporda belirtiliyor.
Önleyici Tedbirlere Rağmen Kaza Neden Gerçekleşti?
MQ-9 Reaper’ın üreticileri tarafından alınan bu önleyici tedbirlere rağmen, kazaya neden olan halka beklenenden çok daha erken aşınmıştı. Düşen Reaper, bir sonraki bakım ve segman değişiminin henüz yarısına bile gelmemişti. Bu durum, halkanın ömrünü tamamlamadan arızalandığı anlamına geliyordu. Araştırmacılar, halkanın neden erken aşınmış olabileceğine dair çeşitli teoriler geliştirdiler. Ancak, İHA’nın Akdeniz’in dibinden kurtarılamaması nedeniyle bu teorilerin hiçbiri kesin olarak doğrulanamadı.
