Temmuz ayındaki uzun süreli İskandinav sıcak hava dalgası, iklim kriziyle daha da güçlendi ve bilim insanları, “hiçbir ülkenin iklim değişikliğinden güvende olmadığını gösteriyor” diyor.
Norveç, İsveç ve Finlandiya, tarihsel olarak serin iklimlere sahip olmalarına rağmen, Finlandiya’da 22 gün boyunca 30°C’nin üzerinde sıcaklık rekoru da dahil olmak üzere, yükselen sıcaklıklardan etkilendiler. İsveç, sıcaklıkların 20°C’nin altına düşmediği 10 gün boyunca “tropikal geceler” yaşadı.
Bilim insanları, fosil yakıtların yakılmasından kaynaklanan küresel ısınmanın, sıcak hava dalgasını en az 10 kat daha olası ve 2°C daha sıcak hale getirdiğini söyledi. Analizlerinde kullanılan bazı hava durumu verileri ve iklim modelleri, sıcak hava dalgasının insan kaynaklı iklim bozulması olmadan imkansız olacağını gösteriyordu.
Sıcak hava koşulları nedeniyle hastaneler aşırı ısındı ve aşırı kalabalıklaştı, bazıları ise planlanan ameliyatları iptal etmek zorunda kaldı. Açık havada yüzmenin artmasıyla en az 60 kişi boğuldu, denizlerde ve göllerde ise toksik yosun patlamaları yaşandı.
Ormanlarda yüzlerce orman yangını çıktı ve tatil sezonundaki etkinliklerde bayılma vakaları bildirildi. Bölgedeki son büyük sıcak hava dalgasında, 2018’de, yalnızca İsveç’te 750 kişi erken yaşta hayatını kaybetti ve bilim insanları, veriler işlendikten sonra benzer bir can kaybı olacağını öngörüyor.
Yaban hayatı da, özellikle İskandinav yarımadasının ünlü ren geyikleri, etkilendi. Bazı hayvanlar sıcaktan öldü, bazıları ise gölge bulmak için kasabalara girdi. Sürücüler, ren geyiklerinin yol tünellerinde serinlemeye çalışabileceği konusunda uyarıldı.
İskandinav analizini gerçekleştiren Dünya Hava Durumu Atıf (WWA) iş birliğine liderlik eden Imperial College London’da iklim bilimci olan Prof. Friederike Otto şunları söyledi: “Nispeten soğuk İskandinav ülkeleri bile bugün 1,3 santigrat derecelik ısınmayla tehlikeli sıcak hava dalgalarıyla karşı karşıya; hiçbir ülke iklim değişikliğinden muaf değil.
“Petrol, gaz ve kömür yakmak bugün insanları öldürüyor. Fosil yakıtlar aşırı hava olaylarını tetikliyor ve iklimin daha tehlikeli hale gelmesini önlemek için bunları yakmayı bırakıp yenilenebilir enerjiye geçmeliyiz.
İskandinavya’daki gibi sıcak hava dalgaları, küresel ısınmanın bugünkü seyri olan 2,6°C’ye ulaşması durumunda 2100 yılına kadar beş kat daha sık görülecek.
Kızılay Kızılhaç İklim Merkezi’nden İsveçli uzman Maja Vahlberg, “Bu Temmuz ayı bize kuzeyde sıcaklığın uzak bir tehdit olmadığını, hastanelere, bakım tesislerine ve evlere sızdığını hatırlattı. Altyapımız bu aşırı sıcaklıklara dayanacak şekilde inşa edilmedi ve yaşlanan nüfusumuz tehlikeli sıcaklıklara giderek daha fazla maruz kalıyor.
“Bir ren geyiğinin üç gün boyunca aynı gölgede otlamadan kaldığını gördüm; bu, sıcaklığın yarattığı baskının sessiz bir göstergesiydi.” dedi.
