İstanbul, beklenen olası Marmara depreminin gölgesinde, kentsel dönüşüm ve deprem risk yönetimi çalışmalarına hız kesmeden devam ediyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Deprem Risk Yönetimi ve Kentsel İyileştirme Dairesi Başkanlığı, ilçe belediyeleriyle koordineli bir şekilde yürüttüğü hızlı tarama ve yıkım süreçleriyle kent genelindeki riskli yapı stoğunu dönüştürüyor. Bu kapsamda, Bakırköy Yeşilköy Mahallesi’nde 1985 yılında inşa edilen, 5 katlı ve 13 bağımsız bölümden oluşan bir binanın yıkımına, İBB Genel Sekreter Yardımcısı Oktay Özel, Bakırköy Belediye Başkanı Doç. Dr. Ayşegül Ovalıoğlu ve İBB Deprem Risk Yönetimi ve Kentsel İyileştirme Dairesi Başkanı Murat Yün’ün katılımıyla başlandı. Bu yıkım, İstanbul’un depreme karşı verdiği mücadelenin somut bir adımı olarak öne çıkıyor.
Hızlı Tarama ve Acı Gerçekler: 120 Bin Konut Tehlikede
Törende konuşan İBB Genel Sekreter Yardımcısı Oktay Özel, İstanbul’un deprem güvenliği açısından hayati bir dönemden geçtiğini vurguladı. İBB’nin 2019’dan bu yana İstanbul Teknik Üniversitesi ile birlikte geliştirdiği “hızlı tarama” tekniği sayesinde, kent genelinde 190 binden fazla binanın risk durumu belirlendi. Bu çalışmalar, Kandilli Rasathanesi’nin beklenen 7-7,5 büyüklüğündeki deprem senaryosunda 120 bin konutun ağır hasar alacağını ve ciddi can kayıpları yaşanacağını gözler önüne serdi.
6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinin ardından İstanbul’daki riskli yapı stoğunun daha da önem kazandığını belirten Özel, “6 Şubat depreminden sonra 40 bin yapıda inceleme yaptık. Bu yapıların yarısından fazlasının yüksek riskli D ve E sınıfı olarak belirlendiğini gördük.” dedi. Bu yüksek riskli binalardan 1.100’ünün yakın zamanda yıkıldığını kaydeden Özel, bu yıkım işlemlerinin 40 binin üstünde bir nüfusu etkilediğini ve bu sayede beklenen depremde 40 bin kişinin hayatının kurtulduğunu söyledi. Bu dramatik rakam, İBB’nin yürüttüğü bu çalışmaların ne kadar hayati olduğunu ortaya koyuyor.
Kentsel Dönüşümde Yeni Düzenlemeler ve Destek Paketleri
Kentsel dönüşüm sürecinin hızlanması için yeni düzenlemeler ve finansal destek paketleri devreye giriyor. Oktay Özel, İBB’nin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın “Yarısı Bizden” kampanyasına ek olarak, özellikle yoksul haneler için yapım maliyetinin yüzde 65’ini üstlenecek yeni bir kampanya başlattığını belirtti. Özel ayrıca, bu ay İBB Meclisi’nde oy birliğiyle kabul edilen ve Bakanlığa gönderilen yeni İstanbul İmar Yönetmeliği‘nin, kentsel dönüşüm ve güçlendirme süreçlerini hızlandıracağını ve İstanbulluların daha güvenli bir ortamda yaşamasına olanak tanıyacağını ifade etti.
Bu çalışmaların önemli bir parçası da kira yardımları. İBB tarafından onaylanan yardım paketine göre, hızlı tarama sonucunda riskli olduğu belirlenen binalarda ikamet eden ev sahiplerine 18 ay boyunca 10.000 TL (emeklilere 12.000 TL) kira yardımı yapılacak. Bu binalarda oturmayan maliklere 18 ay boyunca 6.500 TL, kiracılara ise 12 ay boyunca 10.000 TL (emekli ise 12.000 TL) destek sağlanacak. Şu ana kadar İstanbul genelinde 2.709 kişiye toplamda 129.652.775,94₺ tutarında kira yardımı planlandı ve ödemeler başladı.
İlçe Belediyeleri ile İş Birliği ve Tarihi Sorumluluk
Bakırköy Belediye Başkanı Doç. Dr. Ayşegül Ovalıoğlu, Bakırköy’ün bina stoğunun yüzde 80’inin 2000 yılı öncesine ait olduğunu ve olası bir depremde en ağır hasarı alacak ilçelerden biri olduğunu belirterek, “Bugün bu yıkım işlemiyle beraber İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile birlikte 26’ncısını gerçekleştirdiğimiz binamızda artık insanlar güvensiz yapılarında oturmayacaklar,” dedi. Ovalıoğlu, ilçe belediyesi olarak tamamen vatandaşın yanında, onların menfaatine bir tavırla hareket edeceklerini vurguladı.
İBB Deprem Risk Yönetimi ve Kentsel İyileştirme Dairesi Başkanı Murat Yün ise, bu sürecin sadece risk tespitiyle sınırlı olmadığını, asıl amacın riskleri minimize etmek olduğunu söyledi. Yün, mevcut yapı stoğunun yüzde 80’inin 2000 öncesi olduğu bu büyük metropolde atılan bu adımların tüm Türkiye’ye örnek olacağını ifade etti. Konuşmasında bu hafta anılan 17 Ağustos 1999 Gölcük Depremi‘ne atıfta bulunan Yün, “Bizim buradaki bütün amacımız aslında bu hafta 17 Ağustos haftası. 17 Ağustos’lar, 6 Şubat’lar yaşanmasın diye. Biz miladımızın değişmesini istemiyoruz. Ders alarak ilerlemek istiyoruz,” diyerek projenin tarihi önemine dikkat çekti.
Geleceğe Güvenle Bakmak
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin başlattığı bu kapsamlı seferberlik, hızlı tarama yöntemiyle riskli yapıları tespit etmekle kalmıyor, aynı zamanda bu yapıların tahliye, yıkım ve yeniden inşası için gerekli mali ve hukuki desteği de sağlıyor. İlçe belediyeleri ve merkezi hükümetle kurulan işbirliği, bu hayati sürecin hızlanması için kritik bir rol oynuyor. Atılan her somut adım ve kurtarılan her can, İstanbul’un depreme karşı daha dirençli bir şehir olma yolunda ilerlediğini gösteriyor. Bu çabalar, geçmişin acı deneyimlerinden ders alarak, gelecek nesiller için daha güvenli bir İstanbul inşa etme vizyonunun bir yansıması olarak öne çıkıyor.
