İzmir Büyükşehir Belediyesi, kentin ve Türkiye’nin zengin mutfak mirasını sergilemek üzere Kültürpark’taki tarihi Göl Gazinosu‘nu İzmir Mutfak Müzesi’ne dönüştürüyor. Başkan Dr. Cemil Tugay’ın önerisiyle başlayan bu önemli proje, 11 kişilik bir bilim kurulunun rehberliğinde ilerliyor. Müze küratörü Nejat Yentürk, müzenin “Türkiye’nin en büyüğü, dünyanın ise sayılı” gastronomi müzelerinden biri olacağını belirtirken, projenin ilk tanıtım sergisi 29 Ağustos – 9 Eylül tarihleri arasında 94. İzmir Enternasyonal Fuarı’nda açılacak.
Tarihi Mekânda Yeni Bir Kimlik
1953 yılında açılan ve bir dönemin en ünlü sanatçılarına ev sahipliği yapan Göl Gazinosu, yenilenen kimliğiyle yine bir fuar döneminde tanıtılacak. Aslına uygun olarak yeniden inşa edilen bina, İzmir’in gastronomi turizminde cazibe merkezi olma potansiyelini güçlendirecek. Nejat Yentürk, projenin sadece İzmir’e değil, geniş coğrafyanın köklü mutfak kültürüne dair eşsiz bir arşiv oluşturacağını vurguluyor. Yüzölçümü olarak Türkiye’deki en büyük, dünyada ise sayılı mutfak müzelerinden biri olacak müze, gastronomiye dair bir kültürel seferberlik niteliği taşıyor.
Göl Gazinosu’nun kapalı alanı müzeye tahsis edilirken, teras bölümü de aynı adla bir bistro olarak hizmet verecek. Müze, iklim krizi, sağlıklı gıdaya erişim ve yerel üretimin teşviki gibi güncel konulara da eğilerek geleceğin sofralarını şekillendiren bir referans noktası olmayı hedefliyor.
Zengin Koleksiyonlar ve Eşsiz Sergilemeler
Yentürk, müzenin koleksiyonlarının zenginliğini vurgularken, kendisi de dahil olmak üzere Priscilla Mary Işın ve Gökçen Adar gibi önemli koleksiyonerlerin binlerce eser bağışladığını belirtti. Diğer koleksiyonculardan ve İzmirlilerden de eser bağışı kabulüne başlanan müzenin koleksiyonu hızla genişliyor.
Müzede yer alacak dikkat çekici parçalardan biri, Osmanlı’da sırtta taşınan ve İzmir’de icat edilen şerbet güğümleri. Yentürk, bu güğümlerin Kudüs’ten Saraybosna’ya kadar yayıldığını ve literatürdeki adının “İzmir şerbet güğümü” olduğunu belirtiyor. Ayrıca, şekercilik ve tatlıcılık alanında eşsiz bir koleksiyona sahip olan müzede, tahin helvası, şuruplu ve sütlü tatlılar gibi dünyaya tatlı kültürünü armağan eden coğrafyanın mirası sergilenecek.
Müze, sadece mutfak gereçlerini sergilemekle kalmayacak; kebap dükkânı ve kahvehane gibi birçok mekânın canlandırıldığı interaktif bölümler de yer alacak. Dünyanın ilk kahvehanelerinden birinin, 1651’de Londra’da İzmirli bir Müslüman olan Pasqua Rose (Paşa Rıza) tarafından açıldığına dair bilgiler de müzede yer bulacak.
Yentürk, müzeyi bir eğitim kurumu olarak gördüklerini belirterek, söyleşiler ve geçici sergilerle genç nesillere ve turistlere zengin birikimi aktarmayı hedeflediklerini söylüyor.
İzmir’den Dünyaya Yayılan Tarifler: Döner Kebabı
Türk mutfağının dünyadaki ağırlığı ve İzmir’in bu konudaki rolü, müze kurgusunun merkezinde yer alıyor. Nejat Yentürk, döner kebabının İzmir’den dünyaya yayıldığını iddia ediyor. “Bu bir çarşı buluşudur, Kemeraltı’nda şekillenmiştir” diyen Yentürk, yemeğin yatay şişte pişirilen cağ kebabından, dumanı azaltmak için şişin dik hale getirilmesiyle evrildiğini belirtiyor. 19. yüzyılda “İzmir kebabı” olarak bilinen bu yemeğin artık sahiplenilmesi gerektiğini vurgulayan Yentürk, döner kebabının müzede en güçlü şekilde sergileneceğini ekliyor.
Fuar’da “Tadımlık” Sergileme
94.İzmir Enternasyonal Fuarı sırasında Göl Gazinosu’nun fuayesinde düzenlenecek olan “teaser sergi” ile müzenin içeriğinden seçmeler sunulacak. Yentürk, bu sergiyi “tadımlık bir meraklandırma sergisi” olarak nitelendiriyor.
Müzenin bilim kurulunda ise Priscilla Mary Işın, Prof. Dr. Arif Bilgin, Gökçen Adar, Gonca Tokuz, Nihal Kadıoğlu Çelik, Aycan Hasırcılar, Prof. Dr. Seda Genç, Ahmet Örs, Osman Serim, Ayfer Yavi ve Nejat Yentürk yer alıyor. Projenin fikir babalarından olan ve yakın zamanda hayatını kaybeden Serdar Çelenk, Burçin Kipman ve Prof. Dr. Eren Akçiçek de saygıyla anıldı.
İzmir Mutfak Müzesi, şehrin kültürel kimliğine ve gastronomi potansiyeline yeni bir boyut kazandırarak, hem yerli hem de yabancı ziyaretçiler için vazgeçilmez bir durak olmayı hedefliyor.
