ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna’daki savaşı sona erdirmek amacıyla Alaska’nın Anchorage şehrinde bir araya geldi. Yaklaşık üç saat süren görüşmenin ardından, liderler bir ateşkes veya somut bir anlaşmaya varamadan zirveden ayrıldı. Ortak basın açıklamasında soru almamaları ise salonda büyük bir şaşkınlık yarattı. Zirve sonrası yaşanan bu belirsizlik, zirvenin taraflar için ne anlama geldiği ve Ukrayna’daki savaşın geleceği hakkında birçok soru işaretini beraberinde getirdi.
BBC muhabirlerinin zirveye ilişkin analizleri, toplantının farklı açılardan nasıl değerlendirildiğini gözler önüne seriyor. Liderler için bir dönüm noktası olması beklenen zirve, uzmanlara göre Trump’ın “iş bitirici” imajını zedelerken, Putin’i jeopolitik sahnede odak noktası haline getirdi. Ukrayna ise bir yandan rahat bir nefes alırken, diğer yandan gelecekteki belirsizlikler konusunda endişeli.
Zirve Trump’ın “İş Bitirici” İmajını Zedelemiş Görünüyor
BBC Kuzey Amerika Muhabiri Anthony Zurcher‘ın analizine göre, Donald Trump için Alaska zirvesi, kendisini barış elçisi ve başarılı bir müzakereci olarak pazarlama stratejisi açısından bir fiyaskoyla sonuçlandı. Trump, zirve sonrası yaptığı konuşmada, “Anlaşma olana kadar anlaşma yok” diyerek saatler süren görüşmelerin ardından somut bir kazanım elde edemediğini dolaylı yoldan kabul etti. Her ne kadar “büyük ilerleme” kaydedildiğini söylese de, detay vermekten kaçınması bu iddiaları belirsiz bıraktı.
Zurcher, Trump’ın ABD’nin Avrupalı müttefiklerini ve Ukraynalı yetkilileri rahatlatan bir durum olduğunu, ancak kendi imajı açısından Alaska’dan “iş bitirici” olarak ayrılamadığını vurguluyor. Oysa ki Trump, zirvenin başarısızlık ihtimalinin yalnızca yüzde 25 olduğu vaadinde bulunmuştu.
Analiz, basın toplantısının başlangıcında yaşanan ve Trump’ın itibarını zedeleyebilecek bir olaya da dikkat çekiyor: Putin’in uzun bir açılış konuşması yaptığı sırada Trump’ın sessiz kalmak zorunda kalması. Bu durum, genelde yabancı liderleri Oval Ofis’te ağırlarken konuşan taraf olan ABD başkanının alışılagelmiş rutininden belirgin bir sapma olarak yorumlandı.
Zirvenin ardından en büyük soru işareti ise, Trump’ın daha önce Rusya’ya karşı uygulamakla tehdit ettiği yeni yaptırımları hayata geçirip geçirmeyeceği. Zurcher’ın aktardığına göre, Trump bu konuda “belki iki, üç hafta içinde” değerlendirme yapacağını söyleyerek, yanıtladığından daha fazla soru işareti yaratan belirsiz bir cevap verdi.
Putin Dünya Sahnensinde Odak Noktası Oldu
Rusya Editörü Steve Rosenberg‘e göre, Alaska zirvesi Putin için jeopolitik bir kazanıma dönüştü. Toplantı sonrası soru almadan kürsüden ayrılmaları salonda şaşkınlık yaratmış olsa da, Putin’in en güçlü ülkenin lideriyle aynı sahneyi paylaşması, onu dünya sahnesinin ilgi odağı haline getirdi.
Zirveye girerken Başkan Trump’ın Putin’i kırmızı halıyla karşılaması, Kremlin liderine adeta bir onur konuğu muamelesi yapıldığını gösterdi. Putin’in Ukrayna’da ateşkese ikna edilememesi, onun kendi pozisyonunu korumada başarılı olduğunu kanıtladı. Rosenberg, şimdi asıl sorunun, daha önce Rusya’yı sert yaptırımlarla tehdit eden Trump’ın, sözlerinde durup durmayacağı olduğunu belirtiyor. Putin’in, Trump’ın tehditlerini uygulamaya koymaması halinde saldırganlığını sürdürme konusunda cesaretlenebileceği endişesi de dile getiriliyor.
Ukrayna’da Endişeli Bir Rahatlama Hissediliyor
BBC Monitoring Rusya Editörü Vitaliy Shevchenko‘nun analizine göre ise, Anchorage’da bir “anlaşmanın” açıklanmaması, toprak kaybetme riski taşıyan Ukrayna için rahatlatıcı bir gelişme oldu. Ukrayna halkının, Rusya ile daha önce yaptıkları önemli anlaşmaların defalarca bozulduğunu bildiği için, bu zirvede bir anlaşma çıksa dahi buna şüpheyle yaklaşacağı belirtiliyor.
Ancak rahatlama kısa sürdü. Ukraynalılar, Vladimir Putin’in çatışmanın “kök nedenlerinden” bahsetmeye devam etmesinden endişe duyuyor. Shevchenko’ya göre bu, Kremlin’in Ukrayna’yı bağımsız bir devlet olarak parçalama hedefine hala sadık kaldığı anlamına geliyor. Batı’nın üç buçuk yıldır süren çabalarının Putin’in fikrini değiştirmediği ve Alaska zirvesinin de bu tabloyu değiştirmediği ifade ediliyor.
Ukraynalılar, Batı’nın defalarca dile getirdiği ancak hiçbir zaman uygulamaya koymadığı tehditlerin, Putin’in saldırılarını sürdürmesi için bir davet olarak algılandığını düşünüyor. Anchorage’da kaydedilen belirgin ilerleme eksikliğinin de aynı şekilde yorumlanacağı ve Rusya’nın saldırılarının hız kesmeden devam edeceği yönündeki endişeler hakim.
