Rusya ve Belarus, 2022’deki büyük ortak askeri tatbikatlarının ardından yeniden “Zapad 2025” (Batı 2025) adı altında savaş oyunlarına hazırlanıyor. Cuma günü Belarus’ta başlayacak ve 16 Eylül’e kadar sürecek olan bu tatbikatlar, iki ülkenin yakın bağlarını ve Rusya’nın Ukrayna’daki savaşındaki askeri gücünü sergilemeyi amaçlıyor. Ancak bu tatbikatlar, Kiev ve Belarus’a komşu NATO üyesi ülkeler Letonya, Litvanya ve Polonya’da endişe yaratıyor.
Tatbikatların Niteliği ve Amaçları
Resmi raporlara göre, “Zapad 2025” tatbikatlarında her iki ülkenin birlikleri, hava saldırıları ve sabotaj eylemleri dahil olmak üzere varsayımsal bir saldırıyı püskürtme senaryoları üzerinde çalışacak. Bu tatbikatlar, Moskova ve Minsk arasındaki stratejik iş birliğini pekiştirmenin yanı sıra, Rusya’nın Ukrayna’daki devam eden savaşında kullandığı askeri yetenekleri de gözler önüne serecek.
Bölgesel Endişeler ve Gerilim Artışı
Tatbikatlar, Ukrayna ve Belarus’un batı komşuları olan Polonya, Letonya ve Litvanya’da ciddi endişelere yol açıyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in 24 Şubat 2022’de Ukrayna’ya başlattığı askeri operasyonun önemli bir kısmının Belarus üzerinden gerçekleşmiş olması, bu endişeleri daha da artırıyor.
Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, tatbikatın ABD Başkanı Donald Trump’ın savaşı sona erdirme çabalarını engellediğini ve sadece Ukrayna için değil, aynı zamanda Polonya, Baltık ülkeleri ve tüm Avrupa için acil bir tehdit oluşturduğunu belirtti. Bu açıklamalar, bölgedeki siyasi ve askeri tansiyonu daha da yükseltiyor.
İHA Saldırıları ve Artan Gerilim
Tatbikatlar öncesinde, Polonya’nın topraklarına giren ve NATO müttefiklerinin yardımıyla düşürülen Rus yapımı insansız hava araçları (İHA) krizi, bölgedeki gerilimi daha da tırmandırdı. Polonya Başbakanı Donald Tusk, İHA’ların önemli bir kısmının Belarus’tan geldiğini ifade etti. Rus ordusu Polonya’yı hedef almadıklarını iddia ederken, Belarus insansız hava araçlarının rotasından çıktığını öne sürdü. Ancak bazı Avrupalı liderler, bu olayın kasıtlı olabileceği yönünde şüphelerini dile getirdi.
Tatbikatların Ölçeği ve Katılımcılar
Belarus savunma yetkilileri başlangıçta tatbikata yaklaşık 13.000 askerin katılacağını duyurmuştu. Ancak daha sonra bu sayının neredeyse yarı yarıya azaltılarak ana tatbikatların ülkenin daha iç kesimlerinde gerçekleştirileceği açıklandı. Tatbikatın bazı bölümleri ise Rusya sınırları içinde yapılacak. Belarus Savunma Bakanı Viktor Khrenin, tatbikatların büyük kısmının Minsk’in kuzeydoğusundaki Barysaw şehri çevresinde gerçekleşeceğini belirtirken, küçük birliklerin Polonya ve Litvanya sınırına yakın bölgelerde görev alacağını da ekledi.
Belarus, tatbikatı gözlemlemek üzere Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’na üye tüm ülkelere ve NATO askeri ataşelerine resmi davet gönderdi. Ancak Batılı ülkelerin bu davetlere nasıl yanıt vereceği ve tatbikatlara ne kadar şeffaf bir şekilde erişim sağlayabilecekleri belirsizliğini koruyor.
Nükleer Silah Kullanımı Planları ve Savunma Doktrinleri
“Zapad 2025” tatbikatlarının en dikkat çekici yönlerinden biri, nükleer silahların kullanımını planlama pratiğinin de yer alacak olması. Belarus Savunma Bakanı Khrenin, askerlerin Rus nükleer silahları ve Belarus’a teslim edilmesi planlanan nükleer kapasiteli orta menzilli füzelerin kullanımını planlama pratiği yapacağını belirtti. Bu durum, Rusya’nın taktik nükleer silahlarını konuşlandırma ve kullanma konusundaki stratejilerini ve Belarus’un bu konudaki rolünü daha da belirgin hale getiriyor.
Rusya ve Belarus arasında Aralık ayında imzalanan güvenlik anlaşması, Belarus’a yönelik herhangi bir saldırganlığı püskürtmek için Rus nükleer silahlarının kullanılması maddesini içeriyor. Bu anlaşma, Belarus’u Rusya’nın nükleer şemsiyesi altına alarak Doğu ve Orta Avrupa’daki NATO müttefiklerini hedef alma kabiliyetini artırıyor.
NATO Üyelerinin Temkinli Yaklaşımı
Belarus’un tatbikatların ölçeğini küçülttüğüne dair açıklamalarına rağmen, NATO üyeleri temkinli yaklaşımını sürdürüyor. Polonya Başbakanı Tusk, tatbikatların “çok agresif” askeri manevralar olduğunu ve Rusya ile Belarus’un “provokasyonları” eşliğinde gerçekleştiğini belirtti. Polonya, kendi askeri tatbikatlarıyla bu duruma karşılık veriyor.
Litvanya ve diğer NATO üyeleri de tatbikatları yakından takip ediyor ve her türlü sürprize hazır olduklarını ifade ediyorlar. Almanya’nın da “Quadriga 2025” adlı kendi büyük askeri tatbikatına liderlik etmesi ve bu tatbikatların bazı bölümlerinin “Zapad 2025” ile aynı zamana denk gelmesi, bölgedeki askeri hareketliliğin arttığını gösteriyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rusya’nın tatbikatlar sırasında yeni bir saldırı planlayabileceği konusunda uyarılarda bulunmaya devam ediyor. Şu an için Belarus’ta savaşa hazır büyük bir birliğin toplandığına dair bir belirti olmasa da, tatbikatların her zaman gerilimleri artırma potansiyeli taşıdığı vurgulanıyor.
