Türkiye’de iş güvenliği konusundaki mevcut tablo, endişe verici ve acil önlemler alınmasını zaruri kılıyor. İşçi sağlığı ve güvenliği alanında yapılan araştırmalar, ülkemizde her yıl binlerce işçinin yaşamını kaybettiğini ve bu kayıpların sistematik hale geldiğini ortaya koyuyor. Son veriler, özellikle inşaat, tarım ve taşımacılık sektörlerinde ölümlerin ciddi oranlarda arttığını göstermektedir. Bu durum, hem çalışma ortamlarının yetersizliği hem de yetersiz denetimler nedeniyle ciddi riskler barındırmaktadır.
İş Cinayetleri ve İşçi Ölümleri: Türkiye’de Güncel Durum ve Belirleyici Faktörler
Kasım ayı raporlarına göre, sadece bir ayda en az 216 işçi hayatını kaybetti. Bu rakam, pandemi, doğal afetler veya benzeri olağanüstü durumlar dışında, en yüksek aylık ölüm sayısı olarak kayıtlara geçti. Ayrıca, yılın ilk 11 ayında toplam 1956 işçinin yaşamını yitirdiği bilgisi, yıllık ölümler açısından alarm zillerini çaldırıyor. Bu veriler, ülkemizde iş sağlığı ve güvenliği standartlarının ne denli ciddiye alınmadığını açıkça gösteriyor.
İnşaat ve Tarım Sektöründe İşçi Ölümlerinde Artışın Nedenleri
İnşaat sektörü, iş cinayetlerinin en yoğun yaşandığı alan olarak öne çıkmaktadır. Kasım ayında inşaatta meydana gelen 71 ölüm kayda geçti ve bu, sektör için en yüksek aylık ölüm sayısıdır. En önemli neden ise yüksekten düşme vakalarıdır. Yüzde 85 oranında inşaat sektöründe yaşanan bu kazalar, pandemi sonrası artan yoğun çalışma temposu, yetersiz güvenlik önlemleri ve denetim eksikliği ile yakından ilişkilidir. Ayrıca, tarım sektöründe 34 işçinin yaşamını yitirmesi, doğrudan çalışanların korunmasındaki eksiklikleri ortaya koyuyor. Tarımda çalışanların çoğu korumasız, güvencesiz ve eğitim seviyeleri düşük koşullarda çalışırken, bu durum iş kazalarının artmasına neden oluyor.
Çocuk İşçiliğinde Kayda Değer Artış ve Çok Sayıda Çocuk İşçi Katliamı
Çocuk işçi ölümlerinde ciddi bir artış mevcuttur. Kasım ayında en az 13 çocuk işçinin hayatını kaybetmesi, ülkemizin çocuk hakları alanında aldığı mesafenin yetersizliğini gözler önüne seriyor. 2024 yılında 71 olan çocuk ölümleri, 2025’in kasım ayı sonunda 85’e çıkmış durumda. Bu durumu önlemek amacıyla, çocukların kırsal alanlardan kentlere taşındığı ve çocukların ağır çalışma koşullarına maruz bırakıldığı belirginleşiyor. Çocukların istismara açık ve güvencesiz çalışma ortamlarında çalıştırılması, onların çocukluklarını yaşamalarını engelliyor ve ölüm riskini sürekli artırıyor. Özellikle, çocukların özellikle iş akışına uyumsuz ve uygun olmayan ortamlarda çalıştırılması, o günlerde yaşanan trajedilerin temel nedenlerinden biri olmuştur.
Kadın ve Göçmen İşçilerin İş Güvenliği Tehdidi
Kasım ayı içerisinde, en az 19 kadın işçinin hayatını kaybettiği raporlanmıştır. Bu kadınların büyük bir bölümü tarım ve kimya sektörlerinde çalışmaktadır. Kadınların güvenlik açısından en riskli alanlarda çalıştırılması, kadın işçilerin haklarını koruma konusunda ciddi sorunlar yaşamamıza neden olmaktadır. Ayrıca, göçmen işçilere yönelik de ciddi kayıplar söz konusu. En az 12 göçmen işçinin yaşamını yitirdiği kayıtlara geçmiştir. Bu göçmenler İran, Mısır, Suriye, Afganistan, Rusya ve Türkmenistan gibi ülkelerden gelen, çalışma hakları ve güvenliği konusunda en çok tehdit altında olan gruplardır. Bu durum, ülkemizde göçmen ve kadın işçilerin öncelikle yeterli güvenlik ve sağlık önlemlerine erişim sağlamadığını göstermektedir.
Sendikasızlık ve Çalışma Ortamlarının Güvensizliği: Kritik Kritik Boyutlar
İşçi haklarının korunmasında en önemli unsur olan sendikal örgütlenme oranı, Türkiye’de oldukça düşük seviyededir. Kasım ayında çıkan verilere göre, hayatını kaybeden işçilerin yalnızca %1,85’inin sendika üyesi olduğu, %98,15’inin ise sendikasız çalıştığı kayıtlara geçmiştir. Bu durum, işçilerin haklarını koruma ve güvenli çalışma ortamları talep etme noktasında büyük engeller yaratmaktadır. Ayrıca, çoğu işyerinde denetim ve güvenlik önlemlerinin yetersiz olması, iş kazalarının önlenmesine yönelik ciddi eksiklikleri ortaya koymaktadır. Bu veriler, çalışma ortamlarının birçoğunun ne kadar riskli olduğunu ve işçilerin örgütsüz bırakıldığını net bir şekilde göstermektedir.
İşçi Sağlığı ve Güvenliği Alanında Atılması Gereken Adımlar ve Çözüm Yollları
Ülkemizde iş sağlığı ve güvenliği alanında kalıcı ve etkili çözümler üretmek için hemen harekete geçmek şarttır. İlk olarak, işyerlerindeki denetim mekanizmalarını güçlendirmek gerekir. Bu amaçla, İş Sağlığı ve Güvenliği Kurumu’nun aktif ve bağımsız çalışmasını sağlamak temel öncelik olmalıdır. Ayrıca, işçiler arasında bilinçlendirme kampanyaları düzenlenerek, onların hakları ve güvenlik önlemleri konusunda bilgi sahibi olmaları sağlanmalıdır. İş kazalarını önlemek adına, modern güvenlik ekipmanlarının kullanımı zorunlu hale getirilmeli, denetimler sıklaştırılmalı ve ihlaller ceza ile karşılık bulmalıdır. Çocuk işçiler ve göçmen işçiler gibi en savunmasız grupların korunması için özel yasalar çıkarılmalı ve uygulamaya konmalıdır. Ayrıca, sendikal hakların genişletilmesi, işçilerin örgütlenme özgürlüğünün önündeki engellerin kaldırılmasıyla mümkün olur, çünkü örgütlü işçiler, haklarını daha etkin savunabilir ve güvenli çalışma ortamlarına sahip olabilirler.
Türkiye’de işçi sağlığı ve güvenliği alanında acil ve kapsamlı önlemler alınması gerekir. İş kazalarının önüne geçmek, işçilerin yaşam hakkını korumak ve çalışma hakkını güvence altına almak temel önceliklerdir. Bu doğrultuda, devlet, işverenler ve sendikalar birlikte hareket etmeli, iş sağlığı ve güvenliği kültürünü güçlendirmeli ve sürdürülebilir çözümler üretmelidir. Çünkü, her işçi insandır ve onların yaşam hakkı, hiçbir ekonomik kayıpla ölçülemez.
