Pakistan savunma sanayii, özellikle Hindistan ile yaşanan çatışmanın ardından gerçek muharebe ortamında test edilerek kendini kanıtlamış sistemleriyle birlikte küresel ilginin odağı haline geldi. Bu süreç, savaş uçakları, insansız hava araçları (İHA) ve çeşitli füze sistemleri gibi çeşitli başlıklar altında yeni işbirliği ve alım fırsatlarını beraberinde getirdi.
Üç farklı Pakistanlı kaynağa göre, ülke özellikle Çin ile ortak üretimi olan JF-17 savaş uçakları, eğitim uçağı modelleri ve çeşitli İHA sistemleri için toplam 13 ülkeyle temas halinde. Bu temasların en az 6-8’inin ise oldukça ileri aşamalara ulaştığı değerlendiriliyor. Reuters’in haberine göre, Pakistan Ordusu ve Savunma Bakanlığı şu aşamada resmi bir anlaşma açıklaması yapmasa da, Savunma Üretim Bakanı, uluslararası ilgiyi doğrulayarak bu görüşmelerin devam ettiğini belirtti.
Analistler ise çeşitli ülkelerin Ukrayna savaşı ve Orta Doğu’daki çatışmaların tedarik zincirlerine etkisini göz önüne alarak yeni tedarik seçenekleri arayışına girdiğine dikkat çekiyor. Pakistan savunma sistemleri, 2025 yılındaki Hindistan ile gerçekleşen büyük hava muharebesinde JF-17 ve Çin yapımı J-10 savaş uçaklarının kullanılmasıyla test edilerek, potansiyel bir alternatif olarak görülmeye başlandı.
Beraberinde, farklı uzmanlar Pakistan’ın jeopolitik baskılara karşı üretim kapasitesini artırma ve yönetme zorluklarıyla karşılaşabileceğine işaret ederken, ortaya çıkan uluslararası ilgide belirgin bir artış olduğunu da vurguluyorlar. Ancak, birçok analist, yapılan görüşmelerin henüz imzalanmamış sözleşmelere dönüşebileceğine de dikkat çekiyor.
Pakistan Savunma Üretim Bakanı Raza Hayat Harraj, Reuters’a yaptığı açıklamada, “Bu görüşmeler devam ediyor, fakat uluslararası baskılar nedeniyle sonuçlar belirsiz olabilir” diyerek, müzakerelerin henüz sonuçlanmadığını ve bazı gizli konular olduğunu ifade etti. Ayrıca, ilgililerin hava kuvvetleri envanteri, mühimmat ve eğitim alanlarına özel ilgisinin olduğunu belirtti.
Pakistan tarafından geliştirilmiş insansız hava aracı sistemleri (Görsel: Reuters) ile ilgili açıklamalar yapan Harraj, teknolojik gelişmişlik seviyeleri ve maliyet avantajlarına da vurgu yaptı. Bazı batılı sistemlerin daha ileri teknolojili olmasına rağmen, maliyetleri büyük ölçüde daha yüksek olan diğer ürünlere kıyasla, JF-17 savaş uçaklarının yaklaşık 30-40 milyon dolar seviyesinde olmasıyla oldukça cazip bir seçenek haline geldiği söylendi.
Gözde Alıcı Ülkeler Listesinde Yeni Eklemeler
Görüşmelerde öne çıkan ülkeler arasında Sudan, Suudi Arabistan, Endonezya, Fas, Etiyopya ve Nijerya yer alırken, Libya’nın doğusundaki Halife Hafter liderliğindeki yönetim de dikkat çekiyor. Pakistan ordusu, Bangladeş ve Irak ile de JF-17 ve diğer askeri sistemler üzerine temaslarını sürdürdüğünü kamuoyuyla paylaştı, detaylar ise henüz açıklanmadı.
Her ne kadar uluslararası satışlar ve anlaşmalar konusunda devam eden görüşmeler olsa da, emekli Hava Mareşali Asim Suleiman, “Libya Ulusal Ordusu ve Sudan dışında, üç Afrika ülkesinin de yeni alıcılar arasına girdiğini” belirtti. Bu gelişmelere ek olarak, Pakistan’ın en yeni savaş uçağı ve silah sistemleri anlaşmalarında özellikle Bangladeş ile kapsamlı görüşmeler yürüttüğü bildiriliyor.
Özellikle Pakistan’dan alınan Mushshak eğitim uçağı ve diğer insansız sistemler, hava savunma sistemleri ve zırhlı araçlar gibi ürünlerin, bölgesel ve küresel pazarda yeni alıcılar için cazibe merkezi olmaya devam ettiği görülüyor.
