Birleşik Devletler Başkanı Donald Trump, NATO birliklerinin cephe hattındaki çatışmalardan uzak durduğunu ve Afganistan savaşında müttefiklerin fedakarlıklarını küçümsediğini belirterek, küresel çapta öfke yarattı. Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu’nda Fox Business’a verdiği röportajda, Trump ABD’li olmayan askerler için ‘Onlara hiçbir zaman ihtiyacımız olmadı’ diyerek eleştirilerini dile getirdi ve müttefiklerin Afganistan’a sınırlı katkı yaptığını vurguladı.
Trump’ın bu ifadeleri, NATO’nun ABD’ye olan bağlılığını sorguladı ve ittifakın 5. Maddesi’nin gerçekliğini tartışmaya açtı. Afganistan’daki 20 yıllık savaşta, yaklaşık 3.500 NATO askeri hayatını kaybetti; bunlardan 2.500’ü Amerikalı, 457’si İngiliz, 158’i Kanadalı, 90’ı Fransız, 60’ı Alman ve 44’ü Danimarkalıydı. Diğer ülkelerin de önemli kayıpları oldu ve bu fedakarlıklar NATO Başkanı Mark Rutte tarafından Trump’a karşı savunuldu.
NATO Başkanı Mark Rutte, Davos’taki görüşmede Trump’ın eleştirilerine yanıt vererek, müttefiklerin Afganistan’da ağır bedeller ödediğini hatırlattı. Rutte, ‘Saldırıya uğramanız durumunda Avrupalılar ABD’yi kurtarmaya gelecek’ diyerek ittifakın sadakatini vurguladı. Emekli ABD Amiral James Stavridis de, kendi komutası altındaki müttefik askerlerin kaybını onurlandırdığını belirterek Trump’ı reddetti.
Uluslararası Liderlerin Tepkileri
Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, Trump’ı aşağılayıcı yorumları için özür dilemeye çağırdı ve Afganistan’da hayatını kaybedenlerin sevdiklerine duyulan acıyı belirtti. Polonya Başbakanı Donald Tusk, Polonyalı şehitlerin anısını hatırlatarak, ‘Amerika’nın kahramanları unutmayacağını’ vurguladı. Fransa Savunma Bakanı Catherine Vautrin ise, Fransız askerlerinin fedakarlığının saygıyı hak ettiğini ifade etti.
Beyaz Saray, Trump’ın görüşlerini destekleyerek, ABD’nin NATO’ya olan katkılarını öne çıkardı. Sözcü Anna Kelly, ‘ABD, Grönland’ı koruyabilecek tek güçtür ve bu NATO’nun çıkarlarını ilerletir’ dedi, ancak müttefiklerin çabalarını doğrudan ele almadı. Bu tartışma, transatlantik ittifakın geleceğini sorgulatıyor ve müttefikler arasındaki dengeyi yeniden gözden geçirmeye zorluyor.
