Güneydoğu Asya’nın en iddialı altyapı projelerinden biri olan Tayland-Çin yüksek hızlı tren projesi, ne yazık ki planlanan takvimin çok gerisinde kalmış durumda. Başkent Bangkok ile kuzeydoğudaki Nakhon Ratchasima arasında uzanan ilk etap, bölgedeki lojistik dengeleri değiştirmeyi vaat etse de, son raporlar projenin geleceği hakkında ciddi soru işaretleri doğuruyor. Yaşanan bu kronik gecikme, hizmetlerin daha önce hedeflendiği gibi 2030 yılında başlayıp başlayamayacağı konusunda derin şüpheler uyandırıyor.
Projenin Mevcut Durumu ve Finansal Portresi
Tayland Devlet Demiryolları (SRT) Başkan Yardımcısı ve Vekaleten Başkanı Anan Phonimdaeng, projenin güncel ilerleyişine dair çarpıcı veriler paylaştı. 250,77 kilometre uzunluğundaki bu ilk etabın toplam yatırım bedeli 179,41 milyar THB (yaklaşık 5,47 milyar ABD doları) olarak belirlenmiş durumda. Tayland ve Çin hükümetlerinin stratejik iş birliğiyle geliştirilen projede, tamamen Çin’in yüksek hızlı tren teknolojisi kullanılıyor. Ancak Anan’ın açıklamasına göre, kümülatif ilerleme şu an itibarıyla yalnızca %52,4 seviyesinde. Bu rakam, başlangıçta hedeflenen %80,73’lük ilerleme oranının %28,2 altında kalındığını gösteriyor.
2030 Hedefi Sıkışıyor: Altyapı ve Sistem Sorunları
Anan Phonimdaeng, 2030 hizmet açılış hedefinin artık “son derece sıkı” bir takvime dönüştüğünü vurguladı. Kalan altyapı çalışmalarının tamamlanması için en az üç buçuk yıla daha ihtiyaç duyulduğu belirtiliyor. Ancak bu inşaat süreci bittikten sonra alanlar, raylı sistem kurulumlarını kapsayan 2.3 numaralı sözleşme için teslim edilebilecek. SRT yetkilileri, altyapı ve sistem kurulumu süreçlerindeki gecikmelerin devam etmesi durumunda, genel hizmet açılışının 2030 sonrasına sarkmasının kaçınılmaz olduğunu ifade ediyor. Üstelik, SRT yönetim kurulundaki belirsizlikler ve onay bekleyen prosedürler, yönetimin aksamadan devam etmesini zorlaştırıyor.
14 Sözleşmelik Karmaşık Yapı ve İnşaat Durumu
Büyük proje, toplam 14 ayrı inşaat sözleşmesine bölünmüş durumda. Şu ana kadar bu sözleşmelerden yalnızca ikisi tamamlanabildi: Klang Dong–Pang Asok arasındaki 3,5 kilometrelik bölüm. Sikhio–Kut Chik arasındaki 11 kilometrelik bölüm.
Geri kalan 10 sözleşmede ise yapım aşaması devam ediyor. Muak Lek ve Lam Takhong tünellerini kapsayan 3-2 numaralı sözleşme %99,8 tamamlanma oranıyla bitişe en yakın paketken, diğer bölümlerde ciddi gecikmeler dikkat çekiyor. Örneğin, Bandai Ma–Lam Takhong bölümünü kapsayan 3-3 numaralı sözleşmede gecikme oranı %24,8’e ulaşmış durumda.
Kazalar, Güzergâh Değişiklikleri ve Maliyet Artışları
İnşaat sürecindeki en trajik engel, 3-4 numaralı sözleşme alanında yaşandı. Krung Thep Aphiwat–Ubon Ratchathani güzergâhındaki bir trenin üzerine vinç devrilmesi sonucu 32 kişinin hayatını kaybetmesi, inşaatın askıya alınmasına ve sözleşmenin fesih aşamasına gelmesine yol açtı.
Öte yandan, 3-5 numaralı sözleşme (Khok Kruat–Nakhon Ratchasima) en büyük gecikmeyi yaşayan bölümlerden biri. Korat bölgesindeki güzergâhın dolgu yoldan yükseltilmiş bir yola dönüştürülmesi kararı, hem bütçeyi artırdı hem de ilerleme oranını %17,6’da bıraktı. Bu revize edilen tutarın onaylanması için şimdi yeni Kabine’nin kararı bekleniyor.
Arazi Devri ve “Üç Havalimanı” Çakışması
Henüz hiç başlanmamış iki kritik paket bulunuyor: 4-1 (Bang Sue–Don Mueang) ve 4-5 (Ban Pho–Phra Kaeo). 4-1 numaralı sözleşme, ülkedeki üç ana havalimanını birbirine bağlayan bir diğer dev proje ile fiziksel olarak örtüşüyor. Bu durum, ortak altyapının nasıl geliştirileceğine dair Başsavcılık Ofisi ve hükümetten gelecek onayları bekleyen hukuki bir kördüğüm yaratmış durumda. Arazi devri sorunları da bu süreçlerin yavaşlamasındaki temel etkenlerden biri olarak görülüyor.
Kültürel Miras ve Yeniden Tasarım Süreci
Ayutthaya istasyonunu içeren 4-5 numaralı sözleşme, UNESCO Kültürel Miras Etki Değerlendirmesi (HIA) raporuna takıldı. SRT, tarihi dokuyu korumak adına istasyonun boyutunu küçültmek için yeni bir plan hazırladı. Bu yeniden tasarım süreci nedeniyle ihalenin bu yıl içinde yeniden açılması planlanıyor. Eğer her şey yolunda giderse, bu bölümdeki ray yapısı çalışmaları yıl sonuna kadar başlayabilecek.
Çin İle Yeni Müzakereler Kapıda
Projenin beyni sayılan ray, elektrik, mekanik sistemler ve araç tedarikini kapsayan 2.3 numaralı sözleşme, 2019 yılında imzalanmıştı. Beş yıllık süresi bu yıl dolan sözleşme için Çinli ortaklarla yeniden masaya oturulması gerekiyor. SRT, henüz işe başlama izni (NTP) veremediği için süre uzatımı ve iş planının revizyonu kaçınılmaz hale geldi. Tayland tarafı, gelecekteki görüşmelerde Çin’in inşaat alanlarına aşamalı olarak girmesini talep edecek; böylece altyapı biter bitmez sistem kurulumu vakit kaybetmeden tamamlanabilecek.
Sonuç olarak, Tayland-Çin yüksek hızlı tren projesi teknik, hukuki ve bürokratik engellerin kıskacında ilerlemeye çalışıyor. 2030 hedefi hala masada olsa da, projenin tamamlanması için Tayland hükümetinin ve SRT’nin önündeki bu engelleri hızla temizlemesi gerekiyor.
