Pentagon, 2027 mali yılı için müşterek kuvvetlere toplam 85 adet F-35 Lightning II tedarik etmeyi hedefliyor; bu rakam 2026 mali yılındaki 47 uçaklık seviyeden belirgin bir artışa işaret ediyor. Ancak bu planın uygulanabilmesi büyük ölçüde Kongre’den gelecek ek mali onaya bağlı; talep edilen 85 uçağın yalnızca 32’si temel isteğe bağlı bütçe ile finanse ediliyor, geriye kalan 53 uçak ise yönetimin zorunlu finansman arayışına dayanıyor.
Talebin hayata geçmesi, Temsilciler Meclisi’nde planlanan ek bir uzlaşma tasarısının (reconciliation bill) kabulüne bağlıdır. Yönetim, bu tasarı ile birlikte 350 milyar dolarlık zorunlu finansman talep etmeyi planlıyor. Ancak bazı milletvekillerinin çekinceleri ve siyasi zorluklar, talebin tamamının meclisten geçmesini belirsiz kılıyor; aksi takdirde F-35 alımı 32 uçağa kadar gerileyebilir.
Önerilen dağılım ve mali boyut
ABD Savunma Bakanlığı’nın 2027 Mali Yılı Tedarik Programları (P-1) belgesine göre, F-35 programının üç varyantını kapsayan toplam maliyet yaklaşık 21,4 milyar dolar olarak öngörülüyor. İlgili teklifin dağılımı şu şekilde planlanmış:
| Kuvvet | Varyant | Adet |
|---|---|---|
| Hava Kuvvetleri | F-35A | 38 |
| Donanma ve Deniz Piyadeleri | F-35C | 37 |
| Deniz Piyadeleri | F-35B | 10 |
Hava Kuvvetleri için talep edilen 38 F-35A, 2026’da finanse edilen 24 uçağa kıyasla 14 uçak artışı anlamına geliyor. Bu talebin Hava Kuvvetleri’nin F-15EX alımlarıyla birleşmesi durumunda, aynı yıl içindeki toplam yeni savaş uçağı alımı 62’ye ulaşıyor.
Donanma ve Deniz Piyadeleri yönelimi
Donanma ve Deniz Piyadeleri için önerilen F-35C ve F-35B alımları, geçen yılki alımlara göre gözle görülür bir artış gösteriyor. Donanma odaklı bu değişim; Deniz Piyadeleri’nin havacılık planındaki hedef kaymasını yansıtıyor: F-35B hedefleri azaltılırken (353’ten 280’e düşürülmesi planlanıyor), F-35C hedefi 67’den 140’a çıkarıldı. Bu durumda Deniz Piyadeleri güçleri daha çok uçak gemisi tabanlı filolara yöneliyor.
Program iyileştirme hedefleri ve Block 4
Teknik gelişmeler ve gecikmeler programın gündeminde ön planda. Block 4 yükseltme paketi, yeni sensörler, gelişmiş silah entegrasyonları ve elektronik harp yetenekleri getiriyor; ancak bu yükseltme, TR-3 “Technology Refresh-3” işlemcisindeki donanım sorunları nedeniyle orijinal takviminden yaklaşık beş yıl geride kaldı. Program içindeki 324 milyon dolarlık bir kalem, 200 adet Block 4 kitinin tedarikini hızlandırarak ilk teslimatı 2031’den 2030 yılına çekmeyi hedefliyor.
Bütçe teklifinde ayrıca filosunun genel harbe hazırlık oranını yükseltmeye yönelik kaynaklar da yer alıyor. 2024 mali yılında F-35 filosunun ortalama harbe hazırlık oranı yaklaşık %50 olarak raporlanmış; bu değer, programın hedeflediği %65’in oldukça altında. Pentagon bütçe yetkilileri, geçmişte bazı kritik finansmanların eksik kaldığını belirterek 2027 talebinin hazır bulunuşluğu artırmaya odaklandığını vurguluyor.
Finansman yolunda siyasi engeller
Mecliste planlanan ek uzlaşma tasarısının kabulü belirsizliğini koruyor. Temsilciler Meclisi liderliği, ikinci bir uzlaşma tasarısını geçirmek konusunda zorlukları kabul ediyor; bazı milletvekillerinin, geçen yıl onaylanan OBBBA sonrası ilave harcamalara mesafeli olması nedeniyle bütçe paketi tam olarak hayata geçmeyebilir. Sonuç olarak, 85 uçaklık iddia edilen alımın bir kısmı veya tamamı, siyasi ve bütçe kısıtları nedeniyle revize edilebilir.
