Orta ve Doğu Avrupa’nın en önemli özel demiryolu operatörlerinden biri olan Çekya merkezli RegioJet, Polonya’nın iç hat demiryolu pazarından çekilme kararı aldığını duyurdu. Özellikle stratejik öneme sahip Kraków-Varşova hattında rekabet etme çabalarına son veren şirket, bu hamleyi faaliyete geçmesinin üzerinden henüz bir yıl bile geçmeden gerçekleştirdi. RegioJet’in ayrılışı, sadece ticari bir geri çekilme değil, aynı zamanda Avrupa Birliği’nin demiryolu liberalleşme hedeflerinin Polonya’daki uygulamasına dair ciddi soru işaretlerini de beraberinde getirdi.
Rekabetin Önündeki Görünmez Duvarlar
RegioJet, Polonya iç hat pazarından ayrılma kararının temelinde, devlete ait demiryolu grubu PKP’nin rekabet karşıtı uygulamalarının yattığını savunuyor. Şirket yetkililerine göre karşılaşılan engeller, sıradan piyasa baskılarının çok ötesine geçerek operasyonel bir imkansızlık boyutuna ulaştı. Operatör, altyapı erişimi, istasyon sayısındaki kısıtlamalar ve bakım tesislerine ulaşım gibi konularda sistemli bir engelleme ile karşılaştığını iddia ediyor.
RegioJet tarafından yapılan kamuoyu açıklamasında, istasyonlardaki bilet satış noktalarına ve reklam alanlarına erişimin kısıtlanmasının, yolcuların hizmetlerinden yararlanmasını doğrudan zorlaştırdığı belirtildi. Buna ek olarak, planlanan bazı seferlerin gerekli onayları alamaması ve seyahat sürelerinin teknik olmayan nedenlerle uzaması, özel operatörün rekabet gücünü kıran unsurlar olarak sıralandı. Bakım tesisleri konusunda ise çarpıcı bir iddia ortaya atıldı: İhale yoluyla kazanılan bir deponun hat kiralama süreçlerinin engellenmesi nedeniyle, vagonların uygun olmayan koşullarda, açık havada tamir edilmek zorunda kaldığı ve kapsamlı işlemler için araçların Çek Cumhuriyeti’ne geri gönderildiği ifade edildi.
Fiyat Savaşları ve Sübvansiyon Çelişkisi
Anlaşmazlığın en hararetli noktalarından birini ise bilet fiyatları ve kamu destekleri oluşturuyor. RegioJet, Polonya pazarına girmesinin ardından baskın operatörün bazı hatlarda bilet fiyatlarını %70 oranında düşürdüğünü iddia ediyor. Şirket, PKP Intercity’nin rotalarının yaklaşık %90’ının kamu parasıyla sübvanse edildiğini, kendilerinin ise hiçbir destek almadan tamamen ticari riskle faaliyet gösterdiğini vurguluyor. Yasal indirimlerin tazminatı konusundaki belirsizlikler de özel operatörün mali dengesini sarsan bir diğer faktör olarak öne çıktı.
PKP Intercity cephesi ise bu suçlamaları kategorik olarak reddediyor. Polonyalı devlet operatörü, anlatılanların tek taraflı ve yanlışlarla dolu olduğunu, altyapı erişimi ve rota tahsisi gibi kararların bağımsız otoriteler tarafından alındığını savunuyor.
ALLRAIL ve UTK: İki Farklı Perspektif
Avrupa’daki yeni ve özel demiryolu şirketlerini temsil eden ALLRAIL grubu, RegioJet’in çekilmesini “liberalleşme için önemli bir geri adım” olarak tanımladı. ALLRAIL Genel Sekreteri Nick Brooks, baskın bir operatörün rakiplerini hizmet kalitesiyle değil, rekabet karşıtı eylemlerle piyasadan çıkarabilmesinin endişe verici bir emsal teşkil ettiğini belirtti.
Ancak olaylar sadece PKP ile yaşanan çatışmadan ibaret değil. Polonya Demiryolları Ofisi (UTK) tarafından yürütülen bir soruşturma, RegioJet’in Aralık ayındaki operasyonel yönetimini mercek altına aldı. UTK, operatörün çok sayıda tren seferini iptal ederek “demiryolu yolcularının ortak çıkarlarını ihlal eden yasadışı uygulamalar” gerçekleştirdiğine karar verdi. Bu durum, RegioJet’in sadece dışsal engellerle değil, aynı zamanda ciddi operasyonel ve yolcu ilişkileri yönetimi sorunlarıyla da mücadele ettiğini gösteriyor.
Gelecek İçin Bir Uyarı: 3 Mayıs 2026
RegioJet, Polonya iç hat uçuşlarını 3 Mayıs 2026 tarihinde tamamen sonlandıracak. Ancak şirket, Prag ile Varşova ve Przemyśl arasındaki uluslararası seferlerine devam ederek Polonya bağlantısını tamamen koparmayacak. Bu çekilme, bölgesel deneyime ve finansal güce sahip uluslararası bir şirketin dahi Polonya iç pazarında tek bir ana hattı sürdüremediğini kanıtlaması açısından kritik bir öneme sahip.
RegioJet’in vedası, Orta ve Doğu Avrupa’daki demiryolu pazarının gerçek anlamda rekabete ne kadar açık olduğu konusundaki tartışmaları alevlendirdi. Şirket, koşullar “adil ve şeffaf” hale geldiğinde geri dönmeye hazır olduğunu söylese de, mevcut tablo liberalleşme hedeflerinin kağıt üzerinde kalma riskini gözler önüne seriyor. Bu durum, sadece Polonya için değil, benzer pazar yapılarına sahip tüm Avrupa ülkeleri için bir uyarı niteliği taşıyor.
