Güney Kore’nin başkentinde ulaşım ağını yöneten Seul Metrosu, on yıllardır süregelen ücretsiz yolculuk uygulamasının yarattığı mali yükü artık taşıyamayacağını ilan etti. İşletmeci bu maliyetlerin karşılanması için Güney Kore hükümetine resmen başvurdu. Bu adım, bir şehir içi metro işletmecisinin merkezi yetkililere ihtiyaç duyulan destek miktarını net bir şekilde belirterek sunduğu ilk resmi talep olma özelliğini taşıyor.
Mali Yükün Boyutu ve Hükümetten Talepler
Seul Metrosu, talebini Ekonomi ve Maliye Bakanlığı ile Ulaştırma, Sağlık ve Gaziler bakanlıklarına ilettiği resmi mektuplarla somutlaştırdı. Şirket, Kentsel Demiryolları Yasası’nda beklenen değişikliklerin gecikmesi ihtimaline karşı, devletin kamu fonlarından 576,1 milyar won (328,4 milyon Euro) tazminat ödemesi gerektiğini savunuyor. Bu rakam, sadece Seul değil; Busan, Daegu, Incheon, Gwangju ve Daejeon gibi altı büyük şehirdeki toplam ücretsiz yolculuk kayıplarının %74,3’üne tekabül ediyor.
İşletmeci, bu oranının rastgele seçilmediğini, ulusal demiryolu operatörü KORAIL’e son dokuz yılda verilen ortalama tazminat oranıyla aynı olduğunu vurguluyor. Seul Metrosu, aynı duraktan geçen bir yolcunun KORAIL hattını kullandığında devlet desteği alırken, yerel metro hattını kullandığında tüm yükün işletmecide kalmasının adaletsiz bir uygulama olduğunu dile getiriyor.
Demografik Değişim ve Sürdürülebilirlik Sorunu
Ücretsiz yolculuk sistemi, 1980 yılında bir cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle hayata geçirilmiş, 1984 yılında ise 65 yaş üstü vatandaşları kapsayacak şekilde genişletilmişti. Ancak o dönemde %4 olan yaşlı nüfus oranı, günümüzde %21,2’ye yükselmiş durumda. Kore İstatistik Kurumu, bu oranın 2050 yılına kadar %40,1’e ulaşacağını öngörüyor. Seul Metrosu, kırk yıl önceki demografik yapıya göre kurgulanan bir sistemin, hızla yaşlanan bir toplumda sürdürülmesinin imkansız olduğunu savunuyor.
Geçen yıl altı büyük şehir içi işletmecisinin toplam net zararı 1,48 trilyon won olarak kaydedilirken, bu zararın %52,1’i doğrudan ücretsiz yolculuklardan kaynaklandı. Seul Metrosu özelinde ise birikmiş açık 19,7 trilyon won gibi kritik bir seviyeye ulaşmış durumda.
Adalet Arayışı ve Yasal Süreç
Mali taleplerin yanı sıra Seul Metrosu, Vatanseverler ve Gaziler Bakanlığı aleyhine yasal işlem başlatarak mücadelesini mahkemeye taşıdı. İşletmeci, gazilere ve madalyalı kişilere sağlanan hizmet bedeli olan 3,7 milyar wonun geri ödenmesini istiyor. Şirketin savunusuna göre devlet, kendi sorumluluğunda olan bir sosyal hizmeti, karşılığını ödemeden başka bir kuruluşa yükleyerek ciddi operasyonel zorluklara yol açıyor. Diğer ulaşım birliklerine ve KORAIL’e sağlanan desteğin Seul Metrosu’ndan esirgenmesi, davanın temel dayanak noktasını oluşturuyor.
Sosyal Fayda ve Kamuoyu Desteği
Seul Metrosu Planlama Departmanı Başkanı Han Younghee, ücretsiz seyahat uygulamasının yarattığı sosyal faydaların doğrudan devlete ait olduğunu, dolayısıyla maliyetin de devlet tarafından üstlenilmesi gerektiğini belirtiyor. Şirket, sistemin çökmemesi ve hizmet kalitesinin düşmemesi için yasal düzenlemelerin bir an önce hayata geçirilmesi konusunda kamuoyundan destek bekliyor. Sonuç olarak, yasal değişiklikler ve bütçe desteği sağlanmadığı takdirde, yaşlanan nüfusla birlikte Güney Kore’nin raylı sistemlerindeki mali krizin derinleşmesi kaçınılmaz görünüyor.
