Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), gökyüzünde sayıları her geçen gün artan İnsansız Hava Araçları (İHA) için kapsamlı bir düzenlemeye imza attı. Hazırlanan “İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı” taslağı; tasarım, üretim ve işletme süreçlerinden güvenlik standartlarına kadar tüm detayları yeniden belirliyor. Yeni düzenleme ile İHA operasyonları risk düzeyine göre; açık, özel ve sertifikalı olmak üzere üç ana kategoriye ayrılıyor.
Sertifikalı İHA’lar İnsan ve Tehlikeli Madde Taşıyabilecek
Taslakta en dikkat çeken maddelerden biri sertifikalı kategoriye getirilen esneklikler oldu. Bu kategorideki araçlar, kalabalık gruplar üzerinde uçuş yapabilecek, insan ve tehlikeli madde taşımacılığında kullanılabilecek. Ancak bu ayrıcalıklar sıkı bir denetime tabi tutulacak; SHGM bu araçlar için özel “uçuşa elverişlilik sertifikası” düzenleyecek. Tarımsal faaliyetler için ruhsatlandırılmış İHA’ların bitki koruma uygulamaları ise tehlikeli madde kapsamı dışında tutularak üreticiye kolaylık sağlanacak.
İHATTYS ile Anlık Konum Takibi Yapılacak
SHGM tarafından kurulacak İHA Trafiği Takip ve Yönetim Sistemi (İHATTYS), hava sahasındaki güvenliği en üst seviyeye çıkaracak. Sistem sayesinde İHA’ların anlık konumları takip edilecek, hava sahası çatışmaları önceden tespit edilerek işleticiler uyarılacak. Tarımsal operasyonlarda meskun mahal dışındaki uçuşlar için sistem üzerinden yapılacak bildirim yeterli sayılacak.
Kurallara Uymayanlara Ağır İdari ve Adli Ceza
Yeni talimat, ihlaller karşısında oldukça sert yaptırımlar öngörüyor. İzinsiz uçuş yapan veya belirlenen sahaların dışına çıkan şahıs ve işletmeler hakkında 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu uyarınca idari para cezası uygulanacak. Ayrıca suç teşkil eden fiillerde Cumhuriyet başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulacak. Pilotların yetkinlik belgeleri ve işletme sertifikaları, denetim sonuçlarına göre askıya alınabilecek veya tamamen iptal edilebilecek.
Terör Tedbiri, Mahremiyet ve Yaş Sınırı
İşletici ve pilotlar, İHA’ların terör faaliyetlerinde veya yasa dışı amaçlarla kullanımına karşı tedbir almakla yükümlü kılındı. Kişisel verilerin korunması ve özel hayatın gizliliği ihlallerinde Türk Ceza Kanunu hükümleri işletilecek. Uzaktan pilotlar için asgari yaş sınırı 16 olarak belirlenirken, 500 gram altındaki hobi İHA’ları ve yetkin bir pilot denetimindeki uçuşlar bu sınırlamanın dışında tutuldu.
Yabancı İHA’lara 20 Gün Önceden İzin Şartı
Türk hava sahasında operasyon yapmak isteyen yabancı tescilli İHA’lar için en az 20 gün önceden başvuru yapma zorunluluğu getirildi. Sadece afet müdahalesi, kamu güvenliği ve basın-yayın gibi acil durumlarda bu süre kısaltılabilecek. 500 gram ve üzeri ağırlıktaki veya üzerinde kamera/mikrofon bulunan tüm İHA’ların sisteme kayıt edilmesi, 150 kilogram üzerindekilerin ise tescil edilerek sicile işlenmesi zorunlu olacak.
