Deniz biyologları, okyanusların karanlık derinliklerinde gizlenen sıra dışı bir canlıyı tarihte ilk kez kendi doğal ortamında, canlı ve sağlıklı bir şekilde kaydetmeyi başardı. Şimdiye kadar sadece balıkçı ağlarına takılıp su yüzeyine çıkarılan ve bu esnada hayatını kaybeden bu gizemli tür, yürütülen iki farklı su altı araştırmasında kameralara yakalandı.
“Goblin köpekbalığı” olarak bilinen bu esrarengiz canlının doğal yaşam alanında görüntülenmesi, okyanus uçurumlarında nelerin gizlendiğine dair bildiklerimizi de değiştirmeye aday. Hawaii Üniversitesi ile Batı Avustralya Üniversitesi araştırmacılarının liderlik ettiği çalışmalarda bu nadir canlı peş peşe iki kez belgelendi. Uzmanlar ilk tespiti, 2019 yılında Jarvis Adası yakınlarındaki bir deniz dağında derin deniz robotu tarafından kaydedilen arşiv görüntülerini titizlikle inceleyerek ortaya çıkardı. İkinci ve en çarpıcı karşılaşma ise Pasifik Okyanusu’ndaki Tonga Çukuru seferi sırasında yaşandı. Yaklaşık 125 milyon yıllık geçmişiyle kendi familyasının yaşayan tek temsilcisi olan ve bu yüzden “yaşayan fosil” unvanını taşıyan bu canlı, tarihte ilk kez doğal ortamında yüzerken kayıt altına alındı.
Sıra dışı çene yapısı ve rekor derinlik
Goblin köpekbalıkları, dış görünüşleri itibarıyla alışılmışın dışında bir morfolojiye sahip. Macquarie Üniversitesi’nden balık uzmanı Profesör Calum Brown, bu canlıyı esprili bir dille “gezegendeki en çirkin köpekbalığı” olarak tanımlıyor. Canlının kafasının önünde uzanan uzun bir burun yapısı mevcut. Bu burnun hemen altında ise ileriye doğru fırlayabilen, gövdeden bağımsız bir çene mekanizması gizleniyor. Hayvan, uzun burnu sayesinde avının yaydığı elektriksel sinyalleri algılıyor. Avını fark ettiği an çenesini fırlatarak onu tek bir hamlede yutuyor.
Bu keşfi benzersiz kılan tek unsur hayvanı canlı görmek değil, aynı zamanda tespit edildiği derinlik. Araştırma yazarlarından Profesör Alan Jamieson, Tonga Çukuru’ndaki gözlemin, bu türün daha önce bilinen yaşam alanlarından tam 700 metre daha derinde gerçekleştiğini vurguluyor. Keşif ekibi, 800 ile 10 bin 800 metre arasındaki derinliklerde 50 gün boyunca kesintisiz video kaydı aldı. Bu devasa zaman diliminde sadece 20 saniye kadar ekranda beliren goblin köpekbalığı, türün ne kadar iyi saklandığını bir kez daha kanıtladı.
Uzmanlar, bu tarz yeni keşiflerin okyanusların ne kadar azını bildiğimizi hatırlatması açısından çok kıymetli olduğunu belirtiyor. Goblin köpekbalığının coğrafi haritasının genişlemesi, bölge ülkelerinin biyolojik çeşitlilik listelerini güncellemesini ve koruma stratejilerini yeniden şekillendirmesini zorunlu kılmış durumda. Bu keşiften önce, o derinliklerde böyle bir yaşamın varlığından kimsenin haberi yoktu.
