Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği AR-GE biriminin TÜİK verilerinden yaptığı derlemeye göre, Patates, Kuru Soğan, Domates, Hıyar, Biber, Karpuz, Elma, Şeftali-Nektarin, Kayısı, Kiraz, Portakal, Mandalina, Limon, İncir, Kivi, Muz, Üzüm, Çilek ve Nar üretimi ve ihracatı mercek altına alındı.
Türkiye’nin yaş meyve sebze üretiminin ana omurgasını oluşturan 20 üründe 2002 yılında 34 milyon 292 bin ton seviyesinde olan üretim, 2024 yılında yüzde 50’lik artışla 51 milyon 560 bin ton seviyesine ulaştı.
2025 yılında yaşanan iklim krizi nedeniyle bu ürünlerin üretiminde yüzde 14’lük kayıp yaşandı ve üretim 44 milyon 350 bin tona geriledi.
Türk yaş meyve sebze sektörü 2002 yılında 1 milyon 337 bin tonluk ihracat performansı ortaya koyarken, 2024 yılı sonunda yüzde 175’lik rekor artışla 3 milyon 669 bin tona ulaştı.
2002 YILINDA ÜRETİMİN YÜZDE 3,8’İ İHRAÇ EDİLİRKEN, 2024 YILINDA YÜZDE 7,1’E YÜKSELDİ
Yaş meyve sebze sektörü, 2002 yılında ürettiği ürünlerin yüzde 3,8’ini ihraç edebiliyorken, 2024 yılında toplam üretimin yüzde 7,1’ini ihraç etme başarısı gösterdi.
Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Cengiz Balık, sektörün son 22 yılda üretimden ihracata uzanan zincirde önemli bir dönüşüm yaşadığını belirterek, Türkiye’nin yaş meyve ve sebze üretimindeki gücünü uluslararası pazarlara daha etkin şekilde taşımayı başardığını söyledi. Balık, şunları söyledi:
“2002-2024 dönemine baktığımızda üretimimiz yaklaşık yüzde 50 artarken ihracatımız yüzde 175’in üzerinde büyüdü. Bu tablo, Türk yaş meyve sebze sektörünün sadece üretim yapan değil, aynı zamanda dünya pazarlarında güçlü bir şekilde rekabet eden bir yapıya kavuştuğunu gösteriyor. Üretimde elde ettiğimiz başarıyı ihracata dönüştürme kabiliyetimiz her geçen yıl güçleniyor. 2025 yılında yaş meyve sebze ihracatımız 3 milyar 704 milyon dolara ulaştı. 2026 yılında ihracatımızın 4,5 milyar doları aşmasını hedefliyoruz.”
MANDALİNA YAŞ MEYVE SEBZE İHRACATININ LOKOMOTİFİ OLDU
Özellikle mandalinanın son yılların ihracat yıldızı olduğunu söyleyen Balık; “Mandalina ihracatımız 2002 yılında 247 bin ton seviyesindeyken 2024 yılında 702 bin tona, 2025 yılında 1 milyon ton sınırına yaklaştı. Yaklaşık dört katlık bu artış, sektörümüzün uluslararası pazarlardaki başarısının en somut göstergelerinden biridir. Ürettiğimiz mandalinanın yüzde 45’ini ihraç ettik. 913 milyon dolarlık döviz geliri elde ettik.”
ELMA İHRACATI YÜZDE 2110 ARTTI
2002 yılında 2 milyon 200 bin ton olan elma üretiminin 2024 yılında yüzde 101’lik artışla 4 milyon 420 bin tona çıktığının altını çizen Balık, elma ihracatının 2002 yılında 14 bin ton seviyesinde olan elma ihracatının 2024 yılında 315 bin tona fırladığını, elma ihracatının miktar bazında yüzde 2100 artış kaydettiğini, ortalama ihraç fiyatının da yüzde 43 arttığını ve 190 milyon dolar dövizi elma ihracatından kazandığımızı vurguladı.
2002 yılında incir, kivi, çilek ve muz ihracatı yokken günümüzde önemli ihraç kalemleri haline geldiğine dikkati çeken EYMSİB Başkanı Cengiz Balık, “İncirde 23 bin ton, çilekte 20 bin 854 ton, kivide 7 bin 230 ton ve muzda 4 bin 679 ton ihracat yapar konuma geldik. Bunun yanında limon, domates, kiraz, şeftali ve nektarin gibi ürünlerde de önemli ihracat başarıları elde ettik” ifadelerini kullandı.
ÜRETİMDE ÖNE ÇIKAN ARTIŞLAR
Kivi üretimi 23 yılda yaklaşık 36 kat arttı.
Nar üretimi yaklaşık 11 kat büyüdü.
Muz üretimi 9 katın üzerinde artış gösterdi.
Kayısı üretimi yaklaşık 4 kat yükseldi.
Mandalina üretimi yüzde 237 arttı.
Elma üretimi iki katına çıktı.
Şeftali-nektarin üretimi yaklaşık yüzde 160 büyüdü.
İHRACATTA REKOR BÜYÜME
2002–2024 döneminde ihracat artışları üretim artışlarının da önüne geçti.
Çilek ihracatı 400 katın üzerinde arttı.
Kivi ihracatı yaklaşık 401 kat büyüdü.
Elma ihracatı 22 kat yükseldi.
Nar ihracatı 19 kat arttı.
Kayısı ihracatı yaklaşık 14 kat büyüdü.
Karpuz ihracatı 8 katı geçti.
Şeftali-nektarin ihracatı yaklaşık 8,5 kat arttı.
Kiraz ihracatı yaklaşık 4 kat yükseldi.
Mandalina ihracatı yüzde 170’in üzerinde artış gösterdi.
