Araştırmacılar, Çin genelindeki 150 şehirde hava kirliliğini değerlendirmek için yüksek çözünürlüklü uydu verileri ve makine öğrenimi yöntemlerinden yararlandı. Ekip, mevcut durumdaki hava kalitesini, tüm araçların hala içten yanmalı motorlarla çalıştığı varsayımsal bir senaryoyla karşılaştırdı.
Elde edilen bulgulara göre, 2023 yılı itibarıyla bataryalı elektrikli, şarj edilebilir hibrit ve hidrojen yakıtlı araçları kapsayan yeni enerjili araçların yaygınlaşması, ince partikül madde (PM2.5) seviyelerinde yüzde 23,8’lik bir düşüş sağladı. Bu da metreküp başına yaklaşık 8,97 mikrogramlık azalmaya karşılık geliyor. Karbon monoksit seviyelerinde ise yüzde 30,67’lik daha büyük bir gerileme kaydedildi.
Araştırmacılar, hava kalitesindeki bu iyileşmeler sayesinde yaklaşık 262 bin kazaya bağlı olmayan ölümün ve 75 bin civarında tüm nedenlere bağlı ölümün önlendiğini hesapladı.
Bu sonuçlar büyük önem taşıyor çünkü açık hava kirliliği dünya genelinde her yıl 4 milyondan fazla erken ölüme neden oluyor ve bu ölümlerin yaklaşık dörtte biri Çin’de gerçekleşiyor. PM2.5 ve benzeri kirleticilere uzun süre maruz kalmak; felç, kalp-damar hastalıkları, akciğer kanseri ve çeşitli solunum yolu rahatsızlıklarıyla ilişkilendiriliyor.
Dizel kamyonlar hala önemli bir sorun
Çalışma, elektrikli araçların tüm kirleticiler üzerindeki etkisinin aynı düzeyde olmadığını da ortaya koydu. PM2.5 ve karbon monoksit seviyelerinde belirgin düşüşler görülürken, azot dioksit (NO2) seviyelerindeki azalma metreküp başına yalnızca 1,81 mikrogram olarak ölçüldü. Daha büyük partikül maddelerdeki düşüş de sınırlı kaldı.
Araştırmacılar, bunun temel nedeninin ağır hizmet tipi dizel kamyonlar olduğunu belirtiyor. Henüz büyük ölçüde elektrikliye geçmeyen bu araçlar, NO2 ve kaba partikül emisyonlarının başlıca kaynakları arasında yer alıyor.
Elektrikli araçların sağlık üzerindeki olumlu etkileri ülke genelinde eşit şekilde dağılmadı. En büyük faydalar, elektrikli araç kullanımının daha hızlı arttığı ekonomik açıdan gelişmiş şehirlerde görüldü. Daha az gelişmiş bölgelerde ise hava kalitesindeki iyileşmeler daha sınırlı kaldı.
Araştırmacılar, sağlık kazanımlarının daha geniş kitlelere ulaşabilmesi için ağır hizmet tipi araçların elektrifikasyonunun hızlandırılması ve yeni enerjili araçların düşük gelirli bölgelerde daha fazla teşvik edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Çin’de elektrikli araçlar satışların yarısını geçti
Araştırma sonuçları, Çin otomobil pazarındaki tarihi dönüşümün yaşandığı bir döneme denk geliyor. Dünyanın en büyük otomotiv pazarında elektrikli araçlar, yeni otomobil satışlarının yüzde 50’sinden fazlasını oluşturmaya başladı.
Bu dönüşüm hız kesmeden devam ederken, benzinli araç satışları da son dönemde yüzde 37 geriledi. Çin hükümetinin son yirmi yılda elektrikli araç sektörünü desteklemek amacıyla yüz milyarlarca dolarlık teşvik ve yatırım yaptığı tahmin ediliyor.
Araştırmacılar daha önce de elektrikli araçların sağlık üzerindeki olumlu etkilerine dikkat çekmişti. Ancak bu yeni çalışma, geleceğe yönelik modellemeler yerine gerçek uydu gözlemlerine dayanarak yaşanan değişimi doğrudan ölçmesi bakımından öne çıkıyor.
