Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, geçtiğimiz hafta Karadağ’da düzenlenen Avrupa Birliği-Batı Balkanlar Zirvesi kapsamında gerçekleştirdikleri görüşmede projenin geleceğini masaya yatırdı.
Alman yetkililer, iki liderin projede yer alan savunma şirketleri arasındaki aylardır süren çıkmazın aşılmasının artık mümkün olmadığı sonucuna vardığını belirtti. Bu değerlendirme sonrasında Merz’in, Macron’a ortak savaş uçağı geliştirme çalışmalarının devam ettirilmemesi yönünde tavsiyede bulunduğu ifade edildi. Fransa Cumhurbaşkanlığı da iki liderin projeyi kapsamlı şekilde değerlendirdiğini doğrularken Almanya ve İspanya’yı temsil eden Airbus ile Fransa merkezli Dassault Aviation’ın ortak bir zeminde buluşamamasından duyulan üzüntüyü dile getirdi.
2017 yılında Emmanuel Macron ile dönemin Almanya Başbakanı Angela Merkel tarafından başlatılan FCAS programı, yalnızca yeni bir savaş uçağı üretmeyi hedeflemiyordu. Yaklaşık 100 milyar euro değerindeki proje, altıncı nesil savaş uçağının yanı sıra bu platformla birlikte görev yapacak silahlı ve silahsız insansız hava araçlarını, ayrıca tüm unsurları birbirine bağlayacak yüksek güvenlikli bir dijital savaş ağı oluşturmayı amaçlıyordu.
Projenin merkezinde yer alan savaş uçağına ek olarak, “combat cloud” olarak adlandırılan ve operasyon sahasındaki tüm sistemlerin gerçek zamanlı veri paylaşmasını sağlayacak gelişmiş iletişim altyapısı da FCAS’ın temel bileşenleri arasında bulunuyordu.
Airbus ve Dassault anlaşamadı
Projede yaşanan temel sorunların başında şirketler arasındaki yetki paylaşımı ve teknoloji erişimi anlaşmazlıkları geldi. Airbus ile Dassault Aviation arasında özellikle geliştirme sürecinin kontrolü, fikri mülkiyet hakları, teknoloji transferleri, patent sahipliği ve üretim sorumlulukları konusunda uzun süredir devam eden görüş ayrılıkları bulunuyordu. Kaynaklara göre taraflar, savaş uçağının teknik gereksinimleri konusunda da ortak bir anlayış geliştiremedi. Öte yandan FCAS programının sona ermesi ise aslında malumun ilamı oldu. Zira sektör uzmanlarına göre göre FCAS, neredeyse son üç yıldır adeta yaşam destek ünitesine bağlı durumdaydı.
Yine de konuya yakın Avrupalı bir kaynak, tarafların tamamen başarısızlık görüntüsü vermemek adına bir uzlaşma formülü üzerinde çalıştığını belirtti. Buna göre, savaş uçağı dışındaki bazı sistemlerin geliştirilmesi aynı isim altında sürdürülebilir. Özellikle yüksek güvenlikli veri bağlantıları ve dijital savaş ağı gibi bileşenlerin FCAS adı korunarak geliştirilmeye devam edebileceği ifade ediliyor.
