İzmir barajlarında 4 Haziran itibarıyla karışık bir tablo var. Kentin ana su kaynağı Tahtalı Barajı’nda aktif doluluk yüzde 54,37‘ye yükselerek mayıs ortasından bu yana süren yatay seyri kırdı.
2 Haziran’da yüzde 54,29’a kadar gerileyen baraj, iki günde toparlanma gösterdi. Her ne kadar küçük bir artış olsa da, Tahtalı’nın haziran başında düşüş yerine yükselişe geçmesi olumlu bir sinyal.
Küçük barajlarda erime ise sürüyor. Balçova yüzde 90,19’a, Alaçatı Kutlu Aktaş yüzde 72,63’e geriledi. Alaçatı mayıs ortasından bu yana yaklaşık yüzde 3 oranında eridi. Çeşme yarımadasında yaz turizm sezonu hız kazandıkça bu düşüşün devam etmesi bekleniyor.
Tüm barajlardaki toplam kullanılabilir su 362,5 milyon metreküpe ulaştı. Geçen yılın aynı tarihinde bu rakam sadece 66 milyon metreküptü.
İZMİR BARAJ DOLULUK ORANLARI (4 HAZİRAN 2026)
- Tahtalı Barajı: %54,37
- Balçova Barajı: %90,19
- Ürkmez Barajı: %97,55
- Gördes Barajı: %41,22
- Alaçatı Kutlu Aktaş Barajı: %72,63
İZMİR’İN KADERİ TAHTALI’YA BAĞLI
İzmir’in bu yazı nasıl geçireceği büyük ölçüde Tahtalı’nın seyrine bağlı. Kentin içme suyunun yüzde 44’ünü tek başına karşılayan bu barajda şu an 156 milyon metreküp kullanılabilir su var. Geçen yıla göre tahtalı barajı 3,8 kat daha dolu.
Tahtalı’nın yüzde 54,37’lik aktif doluluk oranı, kritik eşik olan yüzde 50’nin üzerinde. Geçen yaz Tahtalı, ağustos ayında tek haneli seviyelere inmiş, Aralık’ta yüzde 0,13’e kadar gerilemişti. O dönemde 13 ilçede 6 ay boyunca gece kesintileri uygulanmış, Gördes’in ölü hacminden su çekilmiş, 20 yıldır kullanılmayan Güzelhisar hattı devreye alınmıştı.
Tüm barajlardaki 362,5 milyon metreküplük kullanılabilir su, İzmir’in günlük tüketimine bölündüğünde kabaca 500 günü aşan bir rezerve karşılık geliyor. Geçen yıl aynı hesap yaklaşık 95 günlük su stoğu veriyordu.
Alaçatı‘daki düşüş ise Çeşme yarımadası için ayrı bir uyarı. Yaz aylarında yarımadanın nüfusu 3-4 katına çıkıyor ve su talebi buna paralel artıyor. Yüzde 72,63’lük doluluk şu an rahatlatıcı gözükse de, 9 günlük bayram tatiliyle yüzde 3 doluluk kaybedilen bu barajda tüketim hızının yaz boyunca sürmesi halinde ağustos ayında baraj yüzde 50’lerin altına inebilir.
ŞEHİRLERE GÖRE BARAJ DOLULUK ORANLARI
BARAJ DOLULUK ORANI NEDEN ÖNEMLİ?
İzmir geçen yazı 6 aylık su kesintileriyle geçirdi. Tahtalı Barajı’nın fiilen tükendiği, Gördes’in ölü hacminden son çare olarak su çekildiği o kriz, doluluk oranlarının İzmirliler’in günlük yaşamını ne kadar doğrudan etkilediğini acı biçimde gösterdi.
BARAJ DOLULUK ORANI NEYİ GÖSTERİYOR?
Baraj doluluk oranları, barajdaki su miktarının toplam baraj kapasitesine oranını ölçüyor. İZSU bu oranı aktif doluluk üzerinden paylaşıyor, yani barajın dibinde kalıp kullanılamayan ölü hacim hesabın dışında tutuluyor ve yalnızca gerçekten musluklara ulaşabilecek su miktarı ölçülüyor.
AKTİF DOLULUK İLE TOPLAM DOLULUK ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Her barajın dibinde teknik olarak çekilmesi mümkün olmayan bir su katmanı bulunuyor. Bu katman ölü hacim olarak biliniyor ve toplam doluluk hesabına dahil ediliyor. Aktif doluluk ise yalnızca şebekeye verilebilecek, yani gerçekten kullanılabilecek suyu kapsıyor. İZSU verilerini aktif doluluk üzerinden paylaştığı için İzmir’deki rakamlar kentin gerçek su durumunu olduğu gibi yansıtıyor.
İZMİR’İN SU GÜVENLİĞİNİ HANGİ BARAJ BELİRLİYOR?
Tahtalı Barajı, İzmir’in içme suyunun yüzde 44’ünü tek başına karşılıyor ve Bornova’dan Güzelbahçe’ye kadar 11 ilçenin musluklarını besliyor. Ürkmez ya da Balçova tam dolu olsa bile kapasiteleri çok küçük olduğundan kenti taşıyacak güçte değiller. İzmir’in yazı rahat mı zor mu geçireceği sorusunun cevabı her zaman Tahtalı’nın doluluk seviyesinde.
DOLULUK DÜŞTÜĞÜNDE İZMİR’DE NELER OLUYOR?
Geçen yaz Tahtalı barajı yüzde 10’un altına düştüğünde 6 ay boyunca 13 ilçede gece 23:00-05:00 arası su kesintileri yaşandı. İZSU o dönemde Gördes’in ölü hacminden su çekti, 20 yıldır kullanılmayan Güzelhisar hattını onardı, yer altı kuyularını yeniledi. Tüm bu olağanüstü çabayla bile kentin su ihtiyacının ancak yüzde 28’i karşılanabildi.
İZMİR BARAJLARINDAKİ SU HANGİ AMAÇLARLA KULLANILIYOR?
Tahtalı, Gördes ve Balçova doğrudan içme suyu üretiyor. Alaçatı Kutlu Aktaş Barajı ise Çeşme yarımadasına hem içme hem sulama suyu sağlıyor. Yarımadanın yaz nüfusu 3-4 katına çıktığından Alaçatı’nın doluluk seviyesi turistik bölge için ayrı bir kritik gösterge. Güzelhisar normalde sulamaya yönelik çalışıyor ama geçen yazki krizde olduğu gibi gerektiğinde içme suyuna destek verebiliyor.
