Macaristan’ın demiryolu yük taşımacılığı sektörü, 2025 yılında tarihinin en zorlu dönemlerinden birini yaşıyor. Düşen taşıma hacimleri, hızla artan işletme maliyetleri ve karayolu taşımacılığı karşısında zayıflayan rekabet gücü, sektörü ciddi bir daralmaya sürükledi. Macaristan Demiryolu Derneği HUNGRAIL tarafından açıklanan son veriler, sektörün sadece geçici bir durgunlukla değil, derin bir yapısal krizle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
Taşıma Performansında %11’lik Sert Düşüş
HUNGRAIL’in raporuna göre, ton-kilometre bazında taşıma performansı bir önceki yıla oranla %11 geriledi. Bu düşüşün arkasında, Macaristan’ın dış ticaret hacmindeki daralma ve özellikle ağır sanayi ile inşaat sektörlerindeki yavaşlama yatıyor. Stratejik öneme sahip olan demiryolu lojistiği; yüksek enerji fiyatları, altyapı yetersizlikleri ve bitmek bilmeyen inşaat çalışmaları nedeniyle kan kaybediyor.
Operasyonel Maliyetler ve “Makas” Sorunu
Sektördeki en büyük sorun, maliyetler ile gelirler arasındaki uçurumun giderek açılmasıdır. 2025 verileri, demiryolu operatörlerinin birim maliyetlerinin bir önceki yıla göre %11,8 arttığını ortaya koyuyor. Buna karşılık, navlun tarifeleri (fiyatlar) nominal olarak sadece %2 artabildi.
-
Reel Kayıp: Hizmet enflasyonunun %6,7 olduğu bir ortamda, navlun fiyatlarındaki bu düşük artış, aslında %4,7’lik reel bir düşüş anlamına geliyor.
-
Ek Artış İhtiyacı: Operatörlerin maliyetleri karşılayabilmesi için en az %9,8’lik bir ek tarife artışına ihtiyacı var; ancak karayolu taşımacılığıyla olan sıkı rekabet, bu artışın müşteriye yansıtılmasını imkansız kılıyor.
Yapısal Sorunlar ve Karayolu Baskısı
HUNGRAIL CEO’su Lajos Hódosi, durumun ciddiyetini şu sözlerle özetliyor:
“Veriler, pazarın artık sadece döngüsel bir ekonomik gerilemeyle değil, daha derin yapısal sorunlarla karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Bu durum, tüm yerel lojistik zincirinin istikrarını tehlikeye atabilir.”
Hizmet kalitesindeki düşüş ve tahmin edilebilirlik sorunları, müşterileri daha hızlı ve esnek olan karayolu taşımacılığına yönlendiriyor. Demiryoluyla kaybedilen her yükün karayoluna kayması, hem çevresel hedefleri zayıflatıyor hem de Macaristan’ın ithal yakıta bağımlılığını artırıyor.
Çözüm Önerisi: VÁGTA Programı ve Devlet Desteği
HUNGRAIL, sektörün çöküşünü engellemek adına hükümete acil bir eylem planı sundu. VÁGTA programı kapsamında öne çıkan talepler şunlardır:
-
Mali Destekler: Tek vagonlu taşımacılık ve kombine taşımacılık için destek programlarının yeniden başlatılması.
-
Altyapı Revizyonu: Altyapı kullanım ücretlerinin rekabeti destekleyecek şekilde düşürülmesi.
-
Enerji ve Yakıt: Demiryolu şirketlerinin korumalı yakıt fiyatı kapsamına alınması ve çekiş elektriği üzerindeki sistem kullanım ücretlerinin (KÁT programı dahil) azaltılması.
-
Endüstriyel Bağlantılar: Mevcut 944 endüstriyel yan hattın atıl durumda olan yarısından fazlasının yeniden faaliyete geçirilmesi.
Kısa Vadeli Görünüm Karamsar
Küresel gerilimler ve yüksek enerji maliyetleri nedeniyle 2025’in geri kalanı için beklentiler düşük seyrediyor. Çekiş elektriği fiyatlarının 2022 öncesine göre hala üç kat yüksek olması, operatörlerin elini kolunu bağlıyor. HUNGRAIL, her üç ayda bir yayınladığı maliyet endeksi ile kamu politikasını etkilemeye ve sürdürülebilir bir demiryolu politikası için finansman çerçevesi oluşturmaya devam edeceğini duyurdu.
