Avrasya Bozkırları‘nda Demir Çağı boyunca at sırtında hüküm süren ve savaşçı kimlikleriyle tanınan İskitler (Sakalar) üzerine yürütülen kapsayıcı bir bilimsel çalışma, antik dünyanın toplumsal yapısına ilişkin ezber ezber bozan veriler sundu. Science Advances bünyesinde yayımlanan araştırmada, bilim insanları 85 farklı bireye ait antik DNA örneklerini inceledi. Elde edilen bulgular, İskitlerde zenginlik ve siyasi gücün aile bağları üzerinden kuşaktan kuşağa aktarıldığını ve bölgesel bir hanedanlık düzeninin kurulduğunu belgeledi.
ALTIN ELBİSELİ ADAM’IN GENETİK KİMLİĞİ NETLEŞTİ
1969 yılında Kazakistan’da keşfedilen ve üzerindeki 4 binden fazla altın süs eşyası, demir silahlar ve gümüş kaplarla arkeoloji dünyasında büyük yankı uyandıran “Altın Elbiseli Adam” mezarı, uzun süredir cinsiyet ve köken tartışmalarının odağındaydı. MÖ 400 ila 300 yıllarına tarihlenen kurgan kalıntılarından alınan DNA örnekleri gelişmiş istatistiksel yöntemlerle tarandı.
Analiz sonuçları, Altın Elbiseli Adam’ın genetik olarak erkek olduğunu ve İskitlerin güney kolunu oluşturan Saka topluluğuna mensup olduğunu kanıtladı. Araştırma ekibinde yer alan Texas Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Ainash Childebayeva ve ekibi, meftanın genom yapısının İskit elit sınıfının kapalı ve korunaklı genetik sürekliliğini yansıttığını kaydetti.
LİYAKAT DEĞİL MİRAS: 1 YAŞINDAKİ ÇOCUĞA GÖRKEMLİ DEFİN
Arkeoloji ve antropoloji dünyasını şaşırtan en somut bulgulardan biri, elit mezarları arasındaki akrabalık bağları oldu. Araştırmacılar, birbirine 100 kilometre mesafede bulunan farklı kurganlardaki meftalar arasında genetik dede-torun ilişkisi saptadı.
Görkemli ve zengin bir kurgana gömülen torunlardan birinin henüz 1 yaşında bebek olması, İskit toplumundaki güç dengelerinin niteliğini açıkça ortaya koydu. Uzmanlar, 1 yaşındaki bir çocuğun yaşamı boyunca kişisel bir başarı ya da liyakat gösteremeyeceğini, bu derece lüks bir defin hakkını doğrudan elit bir ailede doğmuş olmasından aldığını bildirdi. Bu tablo, Bronz Çağı’nda görülmeyen sınıfsal eşitsizliğin ve hanedanlık yapısının Demir Çağı İskitlerinde kurumlaştığını gösteriyor.
İSKİT KÜLTÜRÜNDE YÜKSEK STATÜLÜ KADINLAR VE ŞAMANİK ROLLER
İncelenen 38 elit mezarının neredeyse yarısının kadınlara ait olması, İskit toplumunda kadının konumuna dair kritik veriler sundu. “Urdzhar Prensesi” olarak adlandırılan ve tıpkı Altın Elbiseli Adam gibi som altın başlıkla gömülen kadın meftanın mezarında taş sunaklar ve şifalı bitkiler bulundu. Bu bulgular, elit kadınların İskit toplumunda dinsel ve şamanik liderlik rolleri üstlendiğini gösteriyor.
Gömü alanlarında saptanan mumyalama ve beyni çıkarmaya yönelik kafatası ameliyatı (trepanasyon) izleri ise elaborat (görkemli) defin törenleri hazırlanana kadar elit bedenlerinin koruma altına alındığını kanıtlıyor. Bilim insanları, Demir Çağı ile birlikte bozkırda aniden tırmanan sınıfsal eşitsizliğin ve soy temelli iktidar yapısının arkasındaki çevresel ve sosyolojik etkenleri araştırmaya devam ediyor.
