ABD Sayıştayı’nın (GAO) yayımladığı son rapor, Pentagon liderlerinin yeni teknolojileri askerlere daha hızlı ulaştırma taahhütlerine rağmen silah sistemlerinin tedarik süreçlerinde derin bir kriz yaşandığını ortaya koydu. Rapora göre, büyük savunma tedarik programlarında (MDAP) ortalama teslimat süresi bu yıl artarak 12 yılın üzerine çıktı.
Bürokratik süreçleri aşmak ve silahları en fazla 5 yıl içinde sahaya sürmek amacıyla oluşturulan Orta Kademe Tedarik (MTA) yetkileri bile takvim gecikmelerinin önüne geçemedi. Sayıştay, askeri projelerin “olgunlaşmamış ve güvenilmez teknolojiler” nedeniyle sektörel olarak ciddi zaman kayıpları yaşadığını vurguladı. İşte ABD ordusunun kuvvetlerine göre bütçe aşımları ve takvim krizleriyle boğuşan kritik programları:
ABD Hava Kuvvetleri: Eğitim Jetleri ve Hipersonik Projeler Erteleniyor
Hava Kuvvetleri’nin yeni nesil eğitim jeti projesi T-7A Redhawk, ciddi mühendislik analizleri, yazılım uzatmaları, bakım personeli sorunları ve yedek parça eksikliği nedeniyle büyük bir çıkmaza girdi. Üretim kararı nisan ayında alınmış olsa da, geliştirme testlerinin büyük bir kısmı Nisan 2028’e, daha düşük öncelikli aşamalar ise Mayıs 2029’u bulacak.
Hava Kuvvetleri’nin diğer kritik programlarındaki son durum ise şu şekilde:
-
VC-25B (Air Force One): Kabin basıncı sorunları giderilip kalifiye teknisyenler işe alınsa da; uçak iç mekan tasarımları, kablo demeti üretimleri ve yapısal kusurların onarımı gibi takvim riskleri devam ediyor. Operasyonel testlerin ne zaman başlayacağı henüz belirsiz.
-
HACM (Hipersonik Taarruz Seyir Füzesi): 2026 mali yılının ikinci çeyreğinde ilk uçuş testi planlanan projede, test sayısı 7’den 5’e düşürülmesine rağmen hızlı prototip üretim takviminde hiçbir esneklik payı kalmadı.
ABD Kara Kuvvetleri: “Kritik Teknolojilerin Hiçbiri Olgunlaşmadı”
Kara Kuvvetleri’nin çekişmeli muharebe alanlarında uzun menzilli hassas vuruş yapması için tasarlanan hipersonik Dark Eagle (LRHW) füze sisteminin ikinci bataryası, üretim aşamasındaki belirsiz iş standartları ve zorluklar nedeniyle en az 6 ay gecikerek 2028 mali yılına ertelendi. Bu durumun üçüncü bataryayı da sekteye uğratabileceği belirtiliyor.
Daha da vahimi, Stinger füzelerinin yerini alması planlanan kısa menzilli hava savunma sistemi M-SHORAD Aşama 3 projesinde yaşanıyor. Sayıştay, bu projedeki kritik teknolojilerin hiçbirinin henüz olgunlaşmadığını tespit etti. Yüklenici firmalar (Raytheon ve Lockheed Martin) ile program ofisi arasında teknoloji hazırlık seviyeleri konusunda ciddi bir yorumlama tutarsızlığı bulunuyor. 2028 mali yılında başlanması planlanan üretimin, bu teknolojik hamlık nedeniyle ertelenebileceği uyarısı yapıldı.
ABD Deniz Kuvvetleri: Muhripler Takvimin 55 Ay Gerisinde
Deniz Kuvvetleri tarafında en büyük darbeyi gemi inşa sanayisindeki işgücü eksikliği, tedarik zinciri kırılmaları ve bitmek bilmeyen tasarım değişiklikleri vurdu. Raporun çarpıcı verilerine göre:
ABD Uzay Kuvvetleri: 340 Milyon Dolarlık Fiyat Artışı
Pentagon genelindeki esnek tedarik (MTA) bütçesinin tek başına %50’sini kullanan Uzay Kuvvetleri de takvim aksaklıklarından kaçamadı. Füze uyarı programı olan Next-Gen OPIR-GEO, yazılım geliştirme karmaşıklığı yüzünden 340 milyon dolarlık dev bir maliyet artışıyla karşı karşıya kaldı. İlk uydu Ocak 2026’da tamamlansa da, fırlatma takvimindeki sıkışıklık nedeniyle en erken Ekim 2026’da uzaya gönderilebilecek.
Ayrıca, alçak Dünya yörüngesine kurulması planlanan devasa uydu takımyıldızları sebebiyle, Ulusal Güvenlik Uzay Fırlatma (NSSL) programının kapasitesi üzerinde büyük bir iş yükü bindi. 2028 mali yılına kadar 50, 2031’e kadar ise 85 yeni fırlatma yapılması gerekiyor; ancak GAO, bu yoğun takvimin ve işgücü kesintilerinin yeni maliyet krizlerini tetikleyebileceğini savunuyor.
