Girdiğiniz metin 553 kelimeden oluşmaktadır. Aynı kelime sayısına sahip, ana ve ara başlıklı özgün haber metni aşağıdadır:
İSO İkinci 500 Raporu Sanayideki Finansman Ve Maliyet Baskısını Belgeledi
İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan 2025 yılı “Türkiye’nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırması, imalat sektörünün yüksek borç yükü, daralan talep ve tırmanan finansman giderleriyle mücadele ettiğini gösterdi. Satışlarda reel büyüme oldukça sınırlı kalırken, dış satım rakamları geriledi, finansman maliyetlerinin işletme kârına oranı yüzde 86,7 seviyesine yükseldi.
Üretimden Satış Tutarı 1,7 Trilyon Lira Eşiğini Aştı
İSO İkinci 500 kapsamındaki firmaların üretimden satışları 2024 yılında 1 trilyon 393 milyar lira iken, 2025 yılında yüzde 25,7’lik artış kayederek 1 trilyon 750 milyar lira seviyesine ulaştı. Ancak bu artış, enflasyon etkisinden arındırıldığında reel bazda sadece binde 2 düzeyinde kaldı.
Böylelikle 2022, 2023 ve 2024 yıllarında reel gerileme kaydeden satış hacmi, üç yıllık aranın ardından sembolik bir artış yakaladı. Büyümenin sınırlı kalması, sanayicilerin pazar darlığı ve maliyet baskısını yoğun şekilde hissettiğini gözler önüne serdi.
Zirvenin Sahibi Teksan Jeneratör Oldu
Satış performansına göre hazırlanan 2025 listesinde Teksan Jeneratör, 5 milyar 317 milyon liralık hacimle birinci sırada yer aldı.
Listede ikinci sırayı 5 milyar 308 milyon lirayla Norm Salihli Vida ve Cıvata alırken, Biska Tekstil 5 milyar 306 milyon liralık satış tutarıyla üçüncü oldu.
2025 yılı çalışmasında üretimden satışları 2 milyar 220 milyon lira ile 5 milyar 317 milyon lira arasında kalan firmalar yer bulabildi. İncelemede 69 üreticinin sıralamaya ilk kez girdiği, 26 kuruluşun ise birinci 500 kümesinden bu listeye gerilediği belirtildi.
Dış Satım Hacmi 15,9 Milyar Dolar Seviyesinde Kaldı
Türkiye’nin genel ihracat performansı 2025’te yükseliş kaydederken, İSO İkinci 500 firmalarının dış satımı bu trende uyum sağlayamadı.
İkinci 500 kümesinin ihracatı yıllık bazda yüzde 0,3 düşerek 15,9 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu durum, şirketlerin toplam sanayi ihracatındaki payını 0,3 puan kayıpla yüzde 6 seviyesine düşürdü.
Değerlendirmede, orta ölçekli sanayicilerin küresel rekabet şartlarında mevcut pazarlarını korumakta ve yeni pazarlara girmekte zorlandığı vurgulandı.
Kârlılık Performansı Tarihsel Ortalamanın Gerisinde
Şirketlerin faaliyet kârı 2025’te yüzde 35,4 tırmanarak 160 milyar liraya çıktı. Faaliyet kârlılığı oranı da yüzde 7,3 seviyesinden yüzde 7,7’ye yükseldi.
Buna rağmen oran, son 10 yıllık dönemdeki yüzde 10,9’luk ortalamanın gerisinde kaldı. Vergi öncesi kâr toplamı yüzde 34 artışla 46 milyar liraya çıksa da vergi öncesi kârlılık yüzde 2,2 oldu.
FAVÖK toplamı yüzde 28,8 artışla 264 milyar lira seviyesine ulaştı. FAVÖK kârlılığı yüzde 12,8 ile yatay kalırken, geçmiş yıl ortalamalarının altında seyretti.
Bilanço Zararı Açıklayan Firma Sayısı Yüksek
2024 yılında 159 ile zirve yapan zarar eden firma sayısı, 2025 döneminde 155 seviyesine indi.
Bu rakam, 2008 küresel krizinden bu yana görülen en yüksek ikinci değer olarak kaydedildi. Esas faaliyetinde zarar eden firma sayısı 30’dan 27’ye gerilese de yüksek seyrini korumayı sürdürdü.
Finansman Yükü Faaliyet Kârının Dev Bölümünü Yuttu
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri finansman maliyetlerindeki ivmelenme oldu.
İSO İkinci 500 şirketlerinin finansman masrafları 2025’te yüzde 45,2 artışla 138 milyar liraya dayandı. Aynı periyotta elde edilen faaliyet kârı 160 milyar lira düzeyinde gerçekleşti.
Böylelikle finansman harcamalarının faaliyet kârına oranı 5,8 puan yükselerek yüzde 86,7’ye ulaştı. Oysa 2015-2024 dönemindeki tarihsel ortalama yüzde 47,3 seviyesindeydi.
Bu tablo, sanayi kuruluşlarının operasyonel faaliyetlerden sağladığı kârın büyük kısmını borç servislerine harcamak zorunda kaldığını açıkça kanıtladı.
Şirket Borçluluklarında Sert Tırmanış
Şirketlerin toplam borç yükü 2025 yılında yüzde 50,2 artarken, özkaynaklardaki büyüme yüzde 13,3 düzeyinde kaldı.
Bu tabloyla borçların pasif içindeki payı yüzde 51,8’e çıktı, özkaynak payı ise yüzde 48,2’ye geriledi. Böylece şirketlerin sermaye yapısı yeniden borç ağırlıklı bir modele evrildi.
Mali borçlardaki büyüme yüzde 52,1 olurken, diğer borç kalemi yüzde 48,2 arttı. Raporda, yüksek kredi faizlerine rağmen firmaların işletme sermayesi için borçlanmayı sürdürdüğü ifade edildi.
Devreden KDV Yükü 22 Milyar Liraya Dayandı
Sanayi kesiminin çözüm beklediği devreden KDV başlığı da çalışmada öne çıkan unsurlardan biri oldu.
İSO İkinci 500 firmalarının devreden KDV alacağı 2025’te yüzde 25,2 tırmanarak 22 milyar lira sınırına yaklaştı.
İSO, nakde ulaşımın zorlaştığı bir ortamda bu kaynağın devlet bünyesinde beklemesinin üretici üzerindeki mali baskıyı artırdığına dikkat çekti.
Yüksek Teknoloji Katma Değerindeki Artış
Teknoloji yoğunluğuna göre yaratılan değerde, düşük teknoloji grupları yüzde 40,8 ile en büyük payı almayı sürdürdü.
Buna karşın yüksek teknolojiye sahip kolların payı yüzde 3,3’ten yüzde 4,9’a çıkarak 2015 sonrasındaki en yüksek seviyesine ulaştı.
Orta-yüksek ve yüksek teknoloji odaklı imalatın toplam payı yüzde 32,1 ile rekor kırdı. Ancak küresel yeşil ve dijital dönüşüm dengeleri açısından bu seviyenin yetersiz kaldığı kaydedildi.
AR-GE Faaliyeti Yürüten Firma Sayısı Geriledi
İSO İkinci 500’de AR-GE bütçesi ayıran şirket sayısı 2024’teki 238 seviyesinden 2025’te 229’a düştü.
Toplam AR-GE harcamaları yüzde 16 artışla 10 milyar liraya yükselmesine rağmen, bu harcamaların satışlara oranı yüzde 0,62’den yüzde 0,57’ye geriledi.
Veriler, maliyet kıskacındaki şirketlerin AR-GE bütçelerini kısmak durumunda kaldığını gösterdi.
İstihdam Düşerken Halka Açık Şirket Sayısı Arttı
İSO İkinci 500 şirketlerindeki toplam çalışan sayısı 2025’te yüzde 2,2 azalarak 285 bin kişiye geriledi.
Çalışan başına sağlanan brüt ücret ve maaş artışı ise yüzde 40,4 olarak hesaplandı.
Diğer taraftan halka açık şirket sayısı 2023’te 30, 2024’te 39 iken 2025’te 43’e tırmandı. Böylece İSO İkinci 500 içinde borsaya kote firma sayısı tarihi zirvesine ulaştı.
