Yaz aylarında etkisini artıran aşırı sıcaklar yalnızca fiziksel sağlığı değil, ruhsal dengeyi de olumsuz etkileyebiliyor. Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hülya Ensari, sıcaklık ve nem artışının öfke kontrolünü zorlaştırabileceğini, uyku kalitesini bozarak bazı psikiyatrik rahatsızlıklarda alevlenme riskini artırabileceğini belirtti.
Ensari, özellikle psikiyatrik ilaç kullanan kişilerin sıcak havalarda sıvı-elektrolit dengesi ve ilaçların yan etkileri konusunda daha dikkatli olması gerektiğini vurguladı.
Sıcaklık Öfke Kontrolünü Zayıflatabiliyor
Sıcak havalarda artan tartışmalar, trafikte sabrın azalması ve ani öfke patlamalarının yalnızca psikolojik yorgunlukla açıklanamayacağını belirten Ensari, vücut ısısının düzenlenmesi ile duygu ve uyku düzenlemesinin beyinde ortak mekanizmalar üzerinden yürütüldüğüne dikkat çekti.
Hipotalamusun vücut sıcaklığının düzenlenmesinde önemli rol oynadığını belirten Ensari, bu bölgenin aynı zamanda uyku mekanizmalarıyla da bağlantılı olduğunu ifade etti. Sıcaklık stresinin serotonin, dopamin ve noradrenalin gibi nörotransmitter sistemlerini etkileyerek dürtü kontrolünü zorlaştırabileceğini kaydetti.
Nem Vücudun Serinlemesini Zorlaştırıyor
Aşırı sıcaklığın vücut açısından fizyolojik bir stres oluşturduğunu belirten Ensari, sıcak maruziyetinin stres hormonları ve inflamatuvar süreçler üzerinde etkili olabileceğini söyledi.
Sıcaklıkla birlikte sıvı ve elektrolit kaybı, artan uyarılmışlık ve uyku bozukluğunun bir araya gelmesinin duygu kontrolünü zorlaştırabileceğini belirten Ensari, nemin de tabloyu ağırlaştırdığını ifade etti.
Yüksek nemin terin buharlaşmasını engelleyerek vücudun doğal serinleme mekanizmasını zayıflattığını belirten Ensari, beden yeterince serinleyemediğinde uyarılmışlık düzeyinin düşmesinin zorlaştığını kaydetti.
Psikiyatrik İlaç Kullananlar Dikkat Etmeli
Sıcak havalarda bazı psikiyatrik ilaçların yan etkileriyle birlikte vücudun ısı düzenleme kapasitesinin de dikkate alınması gerektiğini belirten Ensari, özellikle antipsikotik, antikolinerjik, antidepresan ve uyarıcı ilaç kullananların daha dikkatli olması gerektiğini söyledi.
Aşırı sıcakların herkes üzerinde aynı etkiyi oluşturmadığını vurgulayan Ensari, yaş, eşlik eden hastalıklar, kullanılan ilaçların sayısı, alkol tüketimi, sıcaklığa uyum düzeyi ve nem oranının kişisel riskleri değiştirebileceğini belirtti.
Kalitesiz Uyku Öfke Ve Stresi Artırıyor
Sıcak havaların ruh sağlığı üzerindeki etkisinde uykunun önemli bir rol oynadığını belirten Ensari, özellikle geceleri sıcaklığın yüksek seyretmesinin uykuya dalmayı güçleştirebileceğini ve gece uyanmalarını artırabileceğini söyledi.
Vücudun uykuya hazırlanırken ısı kaybetmesi gerektiğini ifade eden Ensari, yüksek ortam sıcaklığının bu süreci bozarak uyku süresini ve kalitesini olumsuz etkilediğini belirtti. Uyku kalitesindeki düşüşün ise ertesi gün stres ve öfke kontrolünü zorlaştırabileceğini kaydetti.
Uykusuzluk Bipolar Atak Riskini Artırabilir
Bipolar bozuklukta uykusuzluğun manik ataklar açısından önemli bir risk faktörü olduğunu belirten Ensari, sıcak geceler nedeniyle ortaya çıkan uyku bozukluğunun bu açıdan özellikle önem taşıdığını ifade etti.
Ensari, yüksek sıcaklıklarla psikiyatrik hastalıklara bağlı hastane başvuruları arasındaki ilişkinin bilimsel araştırmalarda da ortaya konulduğunu belirterek, risk grubundaki kişilerin sıcak dönemlerinde uyku düzenlerine daha fazla dikkat etmeleri gerektiğini vurguladı.
Sıcak Havada Ruh Sağlığını Korumak İçin Öneriler
Prof. Dr. Hülya Ensari, sıcak günlerde hem fiziksel hem de ruhsal sağlığın korunması için şu önerilerde bulundu:
- Yatak odasının mümkün olduğunca serin ve hava akımlı tutulması, mümkün değilse uyku öncesinde ortamın havalandırılması.
- Yatmadan önce ılık duş alınması.
- Akşam saatlerinde alkol tüketiminden kaçınılması.
- Sıvı tüketiminin gün içine yayılması ve özellikle 11.00-16.00 saatleri arasında dışarıda bulunulmaması.
- Psikiyatrik ilaç kullanan kişilerin sıvı tüketimi ve bilinç durumunun yakından takip edilmesi.
- Konfüzyon, konuşma bozukluğu veya terlemenin kesilmesi gibi belirtilerde acil tıbbi yardım alınması.
- Psikiyatrik ilaçların doktor önerisi olmadan bırakılmaması; doz veya kullanım saatlerinde değişiklik gerekiyorsa hekime danışılması.
