Avrupa Birliği’nin kış öncesi doğal gaz hazırlığında depolama seviyeleri son yılların gerisinde kaldı. Gas Infrastructure Europe verilerine göre AB ülkelerindeki doğal gaz depolarının doluluk oranı 17 Ağustos itibarıyla yüzde 60,8’e gerileyerek son 5 yılın aynı dönemindeki en düşük seviyeye indi.
Ağustos ortasında depolama oranı 2022’de yüzde 75,6, 2023’te yüzde 90, 2024’te yüzde 89 ve 2025’te yüzde 73,6 seviyesinde bulunuyordu. Bu yılki oran, Avrupa’nın kış sezonu başlamadan önce depolarını doldurmak için önemli miktarda ek gaza ihtiyaç duyduğunu ortaya koydu.
Hedef Yüzde 90, Mevcut Seviye Yüzde 60,8
Avrupa Birliği, Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında yaşanan enerji krizinin ardından doğal gaz depolarının 1 Kasım’a kadar yüzde 90 seviyesine ulaştırılmasını hedefledi. Daha sonra depolama kurallarında esnekliğe gidilerek zorlu piyasa koşullarında üye ülkelere farklı tarihlerde hedefe ulaşma imkanı tanındı.
Yeni düzenlemeyle yüzde 90 doluluk hedefinin 1 Ekim ile 1 Aralık arasında karşılanmasına izin verilirken, belirli koşullarda depoların yüzde 80 seviyesine kadar doldurulabilmesinin de önü açıldı.
Ancak mevcut yüzde 60,8’lik seviye, Avrupa’nın kışa hazırlık sürecinde önünde önemli bir açık bulunduğuna işaret ediyor.
LNG İthalatında Yüzde 13 Artış Gerekiyor
Avrupa Birliği Enerji Düzenleyicileri İşbirliği Ajansı’nın (ACER) temmuz ayında yayımladığı değerlendirmeye göre, depoların 1 Kasım’a kadar yüzde 90 seviyesine çıkarılabilmesi için LNG ithalatının geçen yılki seviyeye kıyasla yaklaşık yüzde 13 artırılması gerekiyor.
LNG ithalatının 2025 seviyelerinde kalması halinde ise AB’nin depolarını yüzde 80 civarında doldurabileceği öngörülüyor. ACER, Orta Doğu’daki çatışmaların doğal gaz fiyatlarını yükselttiğini ve bunun depolara gaz enjeksiyonunu ekonomik açıdan daha az cazip hale getirdiğini belirtti.
LNG Piyasasında Rekabet Kızışıyor
Hürmüz Boğazı, özellikle Katar’ın LNG ihracatı açısından kritik bir güzergah olarak öne çıkıyor. Bölgedeki çatışmalar sırasında deniz trafiğinde yaşanan aksaklıklar, Katar LNG’sinin küresel pazarlara ulaşmasını etkilerken Avrupa’nın spot LNG piyasasındaki rekabeti de artırdı.
Asya ülkelerinden gelen talep de Avrupa’nın LNG tedarikinde baskı oluşturuyor. Japonya ve Güney Kore’nin yanı sıra Hindistan, Bangladeş ve Tayvan’ın LNG alımlarını sürdürmesi, deniz yoluyla taşınabilen esnek LNG arzının Avrupa açısından erişilebilir miktarını azaltıyor.
Doğal Gaz Fiyatı Bir Yılda Yüzde 103 Arttı
Depolama seviyelerindeki düşüş ve LNG piyasasındaki arz rekabeti doğal gaz fiyatlarına da yansıdı. Avrupa’nın gösterge doğal gaz kontratı Dutch TTF’de eylül vadeli fiyat, 17 Ağustos’ta megavatsaat başına 62,11 avro seviyesinde işlem gördü.
Geçen yıl aynı tarihte 30,54 avro seviyesinde bulunan fiyat böylece bir yılda yaklaşık yüzde 103 yükseldi. Fiyatlardaki artış, depolara gaz basılmasını daha maliyetli hale getirerek Avrupa’nın kış hazırlığını zorlaştırıyor.
Yüzde 90 Hedefi İçin 150 Ek LNG Kargosu Gerekiyor
Rystad Energy Gaz ve LNG Piyasaları Kıdemli Analisti Ole Dramdal, AB’nin depolarının 1 Kasım itibarıyla baz senaryoda yaklaşık yüzde 75 doluluk seviyesine ulaşmasını beklediklerini belirtti.
Dramdal’a göre depoların yüzde 80 seviyesine çıkarılması için baz senaryoya ek olarak yaklaşık 5,2 milyar metreküp gaza ihtiyaç duyulacak. Bu miktarın yaklaşık 174 bin metreküp kapasiteli gemilerle 50 LNG kargosuna karşılık geldiği hesaplanıyor.
Yüzde 90 hedefine ulaşılması için ise yaklaşık 15,6 milyar metreküp ilave gaz, başka bir ifadeyle yaklaşık 150 ek LNG kargosu gerekiyor.
Avrupa’nın Kış Hazırlığı Tedarik Rekabetine Bağlı
Dramdal, Hürmüz Boğazı çevresindeki kesintiler ile Asya’daki alıcıların LNG için rekabet etmesinin Avrupa’nın depolarını doldurma kapasitesini önemli ölçüde etkilediğini ifade etti.
Asya’daki yüksek primli alıcıların LNG talebini sürdürmesi, Avrupa’ya yönlendirilebilecek esnek arzı sınırlandırıyor. Bunun yanında Avrupa’daki vadeli fiyat yapısının yakın vadeli teslimatları daha cazip hale getirmesi, gazı depolara enjekte etmenin ekonomik avantajını azaltıyor.
Avrupa’nın önündeki temel sınav, kış talebi başlamadan önce depolama seviyelerini yükseltmek olurken, hedefe ulaşılması için LNG tedarikinin artırılması ve küresel piyasalardaki rekabetin yakından takip edilmesi gerekiyor.
