Çeşme Yarımadası Çevre Derneği (ÇEŞÇEP), Çeşme’nin Altınkum bölgesinde 13,6 hektarlık alan için onaylanan imar planlarına tepki gösterdi. Altınkum, Çiftlik ve Musalla mahallelerini kapsayan 136 bin 467 metrekarelik alan, 6306 sayılı Kanun kapsamında daha önce “rezerv yapı alanı” olarak belirlenmişti.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı, 27 Ağustos 2026’da onaylandı. Planlar, 28 Ağustos-11 Eylül tarihleri arasında askıya çıkarıldı.
Alanın Büyük Bölümü Boş
ÇEŞÇEP’in açıklamasına göre planlama alanının 43 bin 114 metrekarelik bölümü dört kişiye ait özel mülkiyet parsellerinden oluşuyor. Yaklaşık 28 bin metrekarelik üç parsel Maliye Hazinesi mülkiyetinde bulunurken, yaklaşık 65 bin metrekarelik bölüm ise tescil harici alan niteliği taşıyor.
Dernek, 13,6 hektarlık bölgede riskli yapıların dönüşümünü gerektirecek yoğun bir yerleşim veya geniş yapı stokunun bulunmadığını savundu. ÇEŞÇEP, plan raporunda da alanın büyük ölçüde boş olduğunun belirtilmesine dikkat çekti.
Kurumların Olumsuz Görüşleri Tartışılıyor
ÇEŞÇEP, planlama sürecinde bazı kamu kurumlarının olumsuz görüş bildirdiğini aktardı. Kültür ve Turizm Bakanlığı da 16 Mart 2025 tarihli görüşünde alanın kıyı kullanımının ve turizm altyapısının geliştirilmesine yönelik, kamu kullanımına açık şekilde planlanması gerektiğini belirtti.
İzmir Büyükşehir Belediyesi de planlara ilişkin olumsuz görüş bildiren kurumlar arasında yer aldı.
Bölgede daha önce hazırlanan imar planları da yargıya taşınmıştı. 26 Haziran 2015’te onaylanan ve yeni planla büyük ölçüde benzerlik taşıdığı belirtilen plan, TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi tarafından açılan dava sonucunda İzmir 2. İdare Mahkemesi’nin 10 Ekim 2017 tarihli kararıyla iptal edilmişti.
Ayrıca İzmir Batı Bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı’na ilişkin doğal sit ve korunan alan kararları da İzmir 3. İdare Mahkemesi’nin 26 Nisan 2019 tarihli kararıyla iptal edilmişti.
Alanın Yüzde 55,5’i Konut İçin Ayrıldı
Onaylanan yeni planın kullanım kararları da ÇEŞÇEP’in eleştirilerinde öne çıktı. Plan raporuna göre 75 bin 814 metrekarelik alan, yani toplam planlama alanının yüzde 55,5’i “gelişme konut alanı” olarak belirlendi.
Bu alanlarda emsal değerinin 0,20, yapı yüksekliğinin ise zemin artı bir kat olması öngörüldü.
Plan kapsamında ayrıca 13 bin 788 metrekarelik alan “Ticaret+Turizm+Konut Alanı” olarak ayrıldı. Bu bölgelerde emsal 0,30, yapılaşma koşulu ise zemin artı dört kat olarak belirlendi.
ÇEŞÇEP, ticaret, turizm ve konut kullanımının birlikte öngörüldüğü alanlarda dahi konut kullanımının yaklaşık yüzde 94 oranında olduğunu savundu.
Taşkın Riski İçin Uyarı Yapıldı
Dernek, İZSU Genel Müdürlüğü’nün 21 Ekim 2025 tarihli görüşünü de gündeme taşıdı. İZSU’nun değerlendirmesinde planlama alanının batısından bir dere yatağı ve iki yan kolunun, doğusundan ise başka bir dere yatağının geçtiği belirtildi.
ÇEŞÇEP’in aktardığına göre İZSU, taşkın ve rüsubat kontrolüne ilişkin mevzuatın dikkate alınması ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nden güncel görüş alınması gerektiğini bildirdi.
Dernek, söz konusu altyapı ve taşkın risklerine yönelik uyarılar bulunmasına rağmen planların onaylandığını öne sürdü.
ÇEŞÇEP’ten Kamu Yararı Sorgulaması
Altınkum’un Çeşme açısından doğal ve turistik önem taşıyan bölgelerden biri olduğunu belirten ÇEŞÇEP, yeni yapılaşma kararlarının kıyıya erişim ve doğal alanlar üzerinde kalıcı etkiler oluşturabileceğini savundu.
Dernek, planların Çeşme’nin doğal ve kamusal alanlarını yapılaşmaya açacağını ileri sürerek uygulamanın kamu yararı açısından sorgulanması gerektiğini belirtti.
Dernekten Üç Kritik Soru
ÇEŞÇEP, planların onaylanmasına ilişkin kamuoyuna üç temel soru yöneltti. Dernek, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin olumsuz görüşlerine rağmen planın hangi makamın kararıyla onaylandığının açıklanmasını istedi.
Ayrıca daha önce mahkeme kararlarıyla iptal edilen planlardan hangi sonuçların çıkarıldığını soran ÇEŞÇEP, çoğunluğu özel ve Hazine arazilerinden oluşan alanın rezerv yapı alanı ilan edilmesinin kamu yararının ne olduğunu sorguladı.
Dernek, planların 11 Eylül 2026’ya kadar askıda kalacağını belirterek bu süre içerisinde yasal itirazda bulunacağını açıkladı. ÇEŞÇEP, gerekli görülmesi halinde planların iptali için yargı yoluna da başvuracağını bildirdi.
