İran ile Ukrayna arasında Hazar Denizi’nde İran irtibatlı bir ticari geminin vurulmasının akabinde tırmanan tansiyon, İranlı üst seviye bir askeri yetkilinin açıklamalarıyla yine gündeme geldi. İran devlet televizyonuna konuşan askeri danışman Muhsin Rızai, Ukrayna’daki üç başka maksada yönelik taarruz hazırlıklarının tamamlandığını fakat operasyonun Ukrayna’nın özür dilemesi üzerine iptal edildiğini öne sürdü.
Üç Ayrı Nokta İçin Askeri Hazırlık Yapıldığı İddia Edildi
Muhsin Rızai’nin açıklamasına nazaran İran Silahlı Kuvvetleri, Ukrayna topraklarında bulunan üç amaca yönelik operasyon planını hazırladı.
Fakat gaye alınması planlanan noktaların hangi kentlerde bulunduğu, askeri ya da sivil nitelik taşıyıp taşımadığı ve operasyonda hangi silah sistemlerinin kullanılmasının öngörüldüğü konusunda rastgele bir detay paylaşılmadı.
Rızai ayrıyeten operasyonun hangi tarihte gerçekleştirilmesinin planlandığına ait bilgi vermedi. Açıklama, İran’ın misilleme seçeneğini sırf değerlendirmekle kalmayıp operasyon hazırlıklarını ileri bir evreye taşıdığını öne sürmesi bakımından dikkat çekti.
Kriz Hazar Denizi’ndeki Gemi Olayıyla Başladı
İran ile Ukrayna arasındaki son tansiyon, 25 Temmuz’da Hazar Denizi’nde İran ilişkili bir ticari geminin insansız hava araçlarıyla maksat alınmasının akabinde başladı.
Tahran idaresi taarruzda bir mürettebatın hayatını yitirdiğini, bir kişinin de yaralandığını açıkladı. İran, olaydan Ukrayna’yı sorumlu tutarken, Kiev idaresi atağın kasıtlı olmadığını İranlı yetkililere ilettiğini duyurdu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise olayı İran’ın vatandaşlarına ve ulusal çıkarlarına yönelik kabul edilemez bir hücum olarak nitelendirdi. Tahran ayrıyeten gemide meydana gelen ziyan sebebiyle Ukrayna’dan tazminat talebinde bulundu.
Özür Açıklaması Tartışma Konusu Oldu
Rızai, akın planlarının Ukrayna’nın özür dilemesi üzerine durdurulduğunu argüman etti.
Fakat Ukrayna idaresinin kamuoyuna açık resmî bir özür açıklaması yaptığına ait rastgele bir bilgi bulunmuyor. Kiev daha evvel olayın kasıtlı olmadığını ve istenmeyen bir sonuç olduğunu tabir etmişti.
İranlı yetkili, bu diplomatik temasların Tahran tarafından özür olarak değerlendirildiğini ima ederken, Ukrayna idaresi Rızai’nin açıklamalarına ait şimdi direkt bir kıymetlendirme yapmadı.
Bu sebeple hücum hazırlıklarının kapsamı ve iptal sürecine ait bilgiler şu evrede sadece İran tarafından yapılan açıklamalara dayanıyor.
Daha Önce Tek Liman İddiası Gündeme Gelmişti
Temmuz ayının sonunda milletlerarası basında yer alan haberlerde, İran’ın Ukrayna’daki bir limana hudutlu kapsamlı balistik füze saldırısı seçeneğini değerlendirdiği öne sürülmüştü.
Kelam konusu argümanlarda planın, geniş çaplı yıkım oluşturmaktan çok Kiev idaresine sembolik bir bildiri vermeyi amaçladığı belirtilmiş, yoğun diplomatik temasların akabinde bu seçeneğin askıya alındığı ileri sürülmüştü.
Muhsin Rızai’nin son açıklaması ise hazırlıkların sırf tek bir limanı değil, üç başka amacı kapsadığını tez ederek evvelki haberlerden daha kapsamlı bir tablo ortaya koydu.
İki Ülke Arasındaki Gerilim Devam Ediyor
İran ile Ukrayna arasındaki ilgiler, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başlamasından bu yana gergin bir seyir izliyor.
Kiev idaresi, İran’ı Rusya’ya askeri dayanak sağlamakla suçlarken, Tahran bu argümanları reddediyor.
Hazar Denizi’nde yaşanan son olay ise iki ülke arasındaki tansiyonu direkt askeri çatışma ihtimalinin tartışıldığı yeni bir basamağa taşıdı. İran’ın hücum planından vazgeçtiği yönündeki açıklamalar kısa vadede tansiyonu düşürmüş görünse de tazminat talebi ve olayın sorumluluğuna ait görüş ayrılıkları sürüyor.
