Rusya ile Ermenistan arasındaki ticari taşımacılıkta Azerbaycan üzerinden geçen demiryolu güzergâhının ağırlığı giderek artıyor. Azerbaycan’ın Ekim 2025’te transit geçişe izin vermesiyle kullanılmaya başlanan hat üzerinden tahıl başta olmak üzere kömür, gübre, alüminyum, un ve propan gibi farklı ürünler Ermenistan’a ulaştırılıyor.
Ağustos ayında gerçekleşen yeni sevkiyatlarla birlikte güzergâh üzerinden taşınan Rus tahılının toplam hacmi 42 bin tonu aşarken, demiryolu koridorunun Moskova ile Erivan arasındaki ticari bağlantılarda daha önemli bir konuma gelmesi bekleniyor.
Azerbaycan Güzergâhı Yeni Bir Lojistik Alternatif Oldu
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in kararı doğrultusunda 21 Ekim 2025’ten itibaren Azerbaycan toprakları üzerinden Ermenistan’a transit geçişin önü açıldı. Bu gelişme, Rusya’nın Ermenistan’a yönelik ticari sevkiyatlarında yeni bir seçenek ortaya çıkardı.
Daha önce Rusya’dan Ermenistan’a yapılan tahıl taşımacılığında Gürcistan üzerinden karayolu ve Karadeniz limanları üzerinden gerçekleştirilen deniz-kara kombinasyonu öne çıkıyordu. Özellikle kış aylarında yaşanan ulaşım sorunları, Gürcistan güzergâhındaki sevkiyatların sürekliliğini olumsuz etkileyebiliyordu.
Azerbaycan üzerinden demiryolu taşımacılığının başlaması ise yüksek miktardaki yüklerin daha düzenli ve düşük maliyetle taşınmasına imkân sağladı.
İlk Tren Kasım 2025’te Yola Çıktı
Rus tahılının Azerbaycan üzerinden Ermenistan’a demiryoluyla ulaştırılmasında ilk önemli adım 6 Kasım 2025’te atıldı. Binden fazla ton buğday taşıyan 15 vagonluk tren, yaklaşık 30 yıl aradan sonra Rusya’dan Ermenistan’a Azerbaycan topraklarından geçerek ulaştı.
İki gün sonra Kazakistan da aynı güzergâhı kullanarak Ermenistan’a bin ton buğday gönderdi. Rusya ise kısa süre içerisinde güzergâhı daha yoğun kullanmaya yönelik planlarını açıkladı.
Aralık ayında yeni sevkiyatlar yapılırken, tahılın yanı sıra kimyasal gübre gibi ürünlerin de koridor üzerinden taşınması gündeme geldi.
2026’da Sevkiyatlar Düzenli Hale Geldi
2026’nın ilk aylarından itibaren Azerbaycan üzerinden gerçekleştirilen Rus yük taşımacılığında belirgin bir artış yaşandı. Ocak ayında yüzlerce ton tahılın taşınmasıyla başlayan sevkiyatlar, şubat ayında daha büyük hacimlere ulaştı.
Şubat başında 25 vagonluk trenle 1.746 ton tahıl gönderilirken, aynı dönemde Azerbaycan üzerinden taşınan Rus tahılının toplam miktarı yaklaşık 20 bin tona yükseldi. Rusya Demiryolları da şubat ayında bu güzergâhtaki geçişlerin düzenli ve rutin hale geldiğini açıkladı.
Mart ve nisan aylarında yeni trenlerin devreye girmesiyle transit hacmi 25 bin tonun üzerine çıktı. Mayıs ayında ise toplam tahıl taşımacılığı 27 bin tonu aştı.
Haziran ve temmuz aylarında da düzenli sevkiyatlar devam ederken, 2026 yazında güzergâh üzerinden taşınan Rus tahılının toplam miktarı 36 bin tonu geçti.
Ağustos Ayında Yeni Sevkiyatlar Gerçekleştirildi
Ağustos ayında da transit taşımacılıktaki hareketlilik sürdü. 6 Ağustos’ta 14 vagondan oluşan trenle 979 ton buğday gönderildi. 8 Ağustos’ta ise 15 vagonda 1.049 ton buğday ile 10 vagonda 700 ton kömür Ermenistan’a doğru yola çıkarıldı.
15 Ağustos’ta da sekiz vagondan oluşan ve 560 ton tahıl taşıyan yeni bir sevkiyat gerçekleştirildi.
Böylece 2025’in son iki ayında Azerbaycan demiryolu üzerinden Ermenistan’a gönderilen yaklaşık 5 bin 580 ton Rus tahılına kıyasla, 2026 yılı içinde taşınan miktar önemli ölçüde arttı.
Tahılın Yanına Yeni Ürünler Eklendi
Azerbaycan üzerinden Ermenistan’a yönelik transit taşımacılık yalnızca tahılla sınırlı kalmadı. Rusya, güzergâh üzerinden farklı ürünlerin sevkiyatını da artırmaya başladı.
Mayıs ayında alüminyum, un ve üre sevkiyatları gerçekleştirilirken kimyasal gübre taşımacılığı da devam etti. Haziran ayında 6 bin tondan fazla Rus kimyasal gübresinin yanı sıra alüminyum ve karabuğday sevkiyatları yapıldı.
Aynı ay kömür de transit ürünleri arasına katıldı. Temmuz ayında ise yaklaşık 1.026 ton propan taşıyan 30 vagonluk trenin Rusya’dan Ermenistan’a gönderilmesiyle ürün çeşitliliği daha da genişledi.
Demiryolu Koridorunun Önemi Artıyor
Azerbaycan üzerinden oluşturulan güzergâh, Rusya’nın Ermenistan’a yönelik ihracatında henüz tamamlayıcı bir rota niteliğinde olsa da düzenli sevkiyatların artması koridorun önemini güçlendiriyor.
Rusya’nın Ermenistan’a yıllık tahıl ihracatının önemli bölümü hâlen farklı güzergâhlardan taşınırken, Azerbaycan rotasının payı giderek yükseliyor. Özellikle demiryolunun yüksek yük kapasitesi ve karayoluna kıyasla maliyet avantajı, güzergâhın ihracatçılar açısından cazibesini artırıyor.
Azerbaycan Demiryollarında Modernizasyon Hazırlığı
Azerbaycan’ın da artan transit trafiğe yönelik altyapı yatırımlarını artırması bekleniyor. Rusya sınırından Bakü yakınlarındaki önemli demiryolu bağlantı noktalarına kadar uzanan hatların modernizasyonuna ilişkin çalışmaların gelecek dönemde gündeme gelmesi planlanıyor.
Altyapının geliştirilmesiyle Azerbaycan üzerinden gerçekleştirilen Rusya-Ermenistan ticaretinin yanı sıra Kuzey-Güney koridorundaki yük hareketlerinin de desteklenmesi hedefleniyor. Böylece Güney Kafkasya’daki demiryolu ağının, bölgesel ticaret ve lojistik açısından daha stratejik bir rol üstlenmesi bekleniyor.
